اروپا هم در تیررس تهران؟/ اهداف نظامی آمریکا در جنوب‌شرق اروپا روی میز ایران

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا به نقل از فایننشال تایمز، نیروهای ایرانی امکان حمله به برخی دارایی‌های آمریکا در جنوب و جنوب‌شرقی اروپا، از جمله در بلغارستان، را ارزیابی کرده‌اند.

بلغارستان ماه گذشته با استفاده موقت از پایگاه هوایی «بزمر» برای هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی موافقت کرده بود؛ موضوعی که پیش‌تر نیز با واکنش تهران روبه‌رو شده بود. 

یکی از منابع مورد استناد این روزنامه گفته است قبرس نیز در میان گزینه‌های احتمالی برای اقدام تلافی‌جویانه ایران قرار گرفته است. این ادعا در شرایطی مطرح می‌شود که پایگاه هوایی بریتانیا در آکروتیری قبرس در ماه مارس هدف حمله پهپادی قرار گرفت و مقام‌های غربی آن زمان احتمال داده بودند پهپاد از سوی نیروهای نیابتی منطقه‌ای ایران شلیک شده باشد.

تهران به دنبال گسترش میدان پاسخ

منابع فایننشال تایمز همچنین مدعی شده‌اند که نیروهای ایرانی به‌صورت جداگانه امکان هدف قرار دادن کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در تنگه هرمز را در صورت تشدید جنگ بررسی کرده‌اند. این گزارش در حالی منتشر شده که مقام‌های سپاه طی هفته‌های اخیر هشدارهایی درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های انرژی و ارتباطی در صورت حمله دوباره به ایران مطرح کرده‌اند. 

بر اساس این گزارش، بخشی از محافل داخل حاکمیت ایران ازسرگیری جنگ با آمریکا را بیشتر مسئله «زمان» می‌دانند تا «احتمال». منابع مورد استناد فایننشال تایمز گفته‌اند در صورت حمله گسترده آمریکا به زیرساخت‌های ایران، تهران در حال بررسی طرح‌هایی برای افزایش هزینه و دامنه درگیری است.

یکی از منابع به این روزنامه گفته است اگر آمریکا بیش از حد پیش برود، ایران ممکن است پاسخ خود را به منطقه محدود نکند. او مدعی شده است که تهران در صورت «تجاوز آمریکا» برای دفاع از خود محدودیتی در جغرافیای پاسخ قائل نخواهد بود.

آیا ایران توان هدف قرار دادن اروپا را دارد؟

در همین زمینه، «سیدارت کاوشال»، پژوهشگر مؤسسه خدمات متحد سلطنتی (RUSI)، تهدید موشکی ایران علیه اهدافی در اروپا را «واقعی، اما محدود» توصیف کرده است.

به گفته او، ایران موشک‌های بالستیک میان‌بردی در اختیار دارد که می‌توانند برخی اهداف در جنوب و جنوب‌شرقی اروپا را در تیررس قرار دهند، اما افزایش برد موشک معمولاً با کاهش وزن کلاهک و در نتیجه کاهش میزان خسارت همراه می‌شود.

داگلاس بَری از مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی نیز به فایننشال تایمز گفته است تلاش‌های ایران برای هدف قرار دادن دیه‌گو گارسیا نشان می‌دهد تهران به سلاح‌هایی با برد بیش از دو هزار کیلومتر دسترسی دارد، اما میزان واقعی ذخایر این موشک‌ها و آمادگی ایران برای استفاده از آن‌ها همچنان روشن نیست.

این ارزیابی‌ها در واقع یک محدودیت مهم را نشان می‌دهد: تهدید حمله به اهداف اروپایی را نمی‌توان صرفاً با ادعای برخورداری ایران از موشک‌های دوربرد برابر دانست؛ دقت، تعداد موشک‌های قابل استفاده و توان عبور از سامانه‌های پدافندی نیز در میزان اثرگذاری چنین حمله‌ای تعیین‌کننده است.

از دیه‌گو گارسیا تا اروپا

فایننشال تایمز در گزارش خود به حملات موشکی ایران به سمت پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند نیز اشاره کرده است؛ حملاتی که به گفته مقام‌های آمریکایی به هدف اصابت نکردند.

همچنین در ماه مارس، ترکیه اعلام کرده بود پدافند هوایی ناتو چند موشک بالستیک شلیک‌شده از ایران را رهگیری کرده است. هم‌زمان، پایگاه آکروتیری بریتانیا در قبرس نیز هدف یک پهپاد قرار گرفت.

این سوابق از نگاه تحلیلگران نشان می‌دهد تهران دست‌کم تلاش کرده است توانایی خود برای هدف قرار دادن نقاط دورتر از میدان اصلی نبرد را به نمایش بگذارد؛ هرچند موفقیت عملی چنین حملاتی همچنان محل بحث است.

دیپلماسی در سایه تهدیدهای متقابل

گزارش فایننشال تایمز همچنین از بن‌بست در تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا خبر می‌دهد. به نوشته این روزنامه، تفاهم ماه ژوئن میان دو طرف پس از تشدید درگیری‌ها و حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز عملاً فروپاشیده و تلاش‌های چند هفته اخیر برای بازگرداندن مذاکرات به مسیر اصلی به نتیجه نرسیده است.

در همین حال، دونالد ترامپ روز سه‌شنبه گفته است «هیچ مذاکره یا گفت‌وگویی در جریان نیست و چیزی هم برنامه‌ریزی نشده است».

در تهران نیز به نوشته این روزنامه، جریان‌های تندرو دست بالا را پیدا کرده‌اند و بخشی از تصمیم‌گیران بر این باورند که نمی‌توان به آمریکا برای اجرای توافق‌های آینده اعتماد کرد. بر همین اساس، افزایش هزینه‌های واشنگتن و ایجاد اهرم‌های فشار بیشتر، به‌عنوان راهی برای وادار کردن آمریکا به پایبندی به توافق احتمالی آینده مطرح شده است.

نگرانی از محاسبه بیش از حد توان ایران

با وجود فضای تند حاکم بر تهران، فایننشال تایمز به نگرانی‌هایی در داخل حاکمیت ایران نیز اشاره کرده است؛ نگرانی از اینکه جمهوری اسلامی بیش از اندازه بر توان نظامی خود حساب باز کرده باشد.

تحلیلگران نظامی غربی نیز درباره خطر شکست یا رهگیری حملات دوربرد هشدار داده‌اند. هرچه برد موشک افزایش پیدا کند، دستیابی به دقت بالا دشوارتر می‌شود و در صورت شکست حمله، دستاورد سیاسی و نظامی آن برای ایران نیز می‌تواند محدود باشد.

در چنین شرایطی، برخی کارشناسان معتقدند ایران ممکن است به‌جای حمله مستقیم به اهداف اروپایی، استفاده از نیروهای نیابتی منطقه‌ای را گزینه مؤثرتری بداند.

با این حال، اصل مطرح شدن چنین گزینه‌هایی در گزارش یک رسانه معتبر غربی، نشانه‌ای از تغییر سطح تهدیدهاست؛ تهدیدهایی که اگر از مرحله بازدارندگی و پیام‌رسانی عبور کنند، می‌توانند درگیری ایران و آمریکا را از یک جنگ منطقه‌ای به بحرانی با تبعات مستقیم برای اروپا تبدیل کنند.

خبرنگار : عاروان