پنج شنبه، 28 آبان 1405
ایونا فوری

ایونا گزارش می دهد؛

اقتصاد بعد از ارز ۲۸۵۰۰ تومانی چه شکلی می‌شود؟

1404-11-03 15:03:05
بازدید: 269
کد خبر: 000397518
0 زمان مطالعه: 1 دقیقه
اقتصاد بعد از ارز ۲۸۵۰۰ تومانی چه شکلی می‌شود؟

ارز ترجیحی که از فروردین ۱۳۹۷ به یکی از جنجالی‌ترین سیاست‌های اقتصادی کشور تبدیل شد، از دی ۱۴۰۴ عملا به حاشیه می‌رود. از امروز، دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی فقط به دارو و گندم اختصاص دارد و سایر کالاها باید با ارز تالار دوم مرکز مبادله وارد شوند؛ تصمیمی که موافقان آن را «اصلاح ساختاری» می‌دانند و مخالفانش درباره شوک قیمتی و تورم پایدار هشدار می‌دهند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، حذف تدریجی ارز ترجیحی، شاید مهم‌ترین تصمیم اقتصادی دولت در ماه‌های اخیر باشد؛ سیاستی که سال‌ها با هدف کنترل قیمت‌ها اجرا شد، اما در عمل به یکی از نمادهای رانت، فساد و ناکارآمدی تبدیل شد. حالا دولت چهاردهم اعلام کرده که دیگر به هیچ واردکننده‌ای، جز در حوزه دارو و گندم، دلار ارزان نمی‌دهد؛ تصمیمی که به‌گفته مقام‌های اقتصادی، نقطه پایانی بر ارز چندنرخی است.

ارز ترجیحی از کجا آمد؟

آنچه امروز به نام دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی شناخته می‌شود، ریشه‌ای قدیمی‌تر دارد. سیاست ارز دولتی از اواخر دهه ۶۰ شکل گرفت، اما نسخه‌ای که جامعه امروز می‌شناسد، به فروردین ۱۳۹۷ و دلار ۴۲۰۰ تومانی بازمی‌گردد؛ زمانی که دولت حسن روحانی برای مهار شوک ارزی و جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی، پرداخت ارز ترجیحی را کلید زد. هدف اعلامی این سیاست، همیشه کنترل تورم و ثبات بازار داخلی بود، اما با گذشت زمان، فاصله قیمت ارز دولتی و بازار آزاد، خود به موتور تولید رانت تبدیل شد.

چه کالاهایی ارز ترجیحی می‌گرفتند؟

تا پیش از دی ۱۴۰۴، فهرست کالاهای مشمول ارز ترجیحی به هشت گروه کالایی می‌رسید؛ از گوشت وارداتی گوساله و گوسفند گرفته تا گندم، جو، ذرت دامی، دانه‌های روغنی، شکر، کنجاله‌ها، کودهای کشاورزی و نهاده‌های دام و طیور. در حوزه سلامت نیز دارو، مواد اولیه دارویی، تجهیزات پزشکی و واکسن‌ها از دلار ارزان استفاده می‌کردند. اما از امروز، این فهرست به دو قلم خلاصه شده است: دارو و گندم.

چرا ارز ترجیحی زیر تیغ رفت؟

ارز ترجیحی در سال‌های گذشته همواره با واژه‌هایی مثل «دلار رانتی» و «فساد ساختاری» همراه بوده است. مسعود پزشکیان در اظهاراتی صریح اعلام کرده که پرداخت ارز ترجیحی یعنی توزیع رانت؛ حرفی که تکرار نقدهای قدیمی اقتصاددانان به سیاست چندنرخی ارز است. به باور کارشناسان، چندنرخی بودن ارز به معنای نبود شفافیت در توزیع منابع و نرسیدن یارانه به مصرف‌کننده نهایی است. تجربه سال‌های اخیر نیز نشان داد که بخش قابل توجهی از یارانه ارزی، نه به سفره مردم، بلکه به جیب واسطه‌ها رفت.

بازار بعد از حذف ارز ترجیحی چه می‌شود؟

واقعیت این است که حذف ارز ترجیحی بدون هزینه نیست. ساده‌ترین و فوری‌ترین اثر آن، افزایش قیمت کالاهایی است که تا دیروز با دلار ۲۸۵۰۰ تومانی وارد می‌شدند. روغن، نمونه بارز این تغییر است؛ کالایی که حالا باید با ارزی بیش از ۱۱۲ هزار تومان از تالار دوم مرکز مبادله تامین شود. افزایش قیمت روغن، فقط آغاز ماجراست و باید منتظر تغییر قیمت اقلام دیگری نیز بود؛ تغییری که می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار مضاعفی بر معیشت خانوارها وارد کند. تحلیل حذف ارز ترجیحی، دو روی سکه دارد. از یک‌سو، موافقان این تصمیم آن را اصلاحی ضروری می‌دانند؛ گامی در مسیر حذف ارز چندنرخی، افزایش شفافیت، مقابله با رانت و حفظ منابع ارزی کشور. به اعتقاد این گروه، افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت برخی اقلام، شوک اولیه‌ای است که در بلندمدت تخلیه می‌شود.

در سوی دیگر، مخالفان هشدار می‌دهند که اگر سیاست‌های مکمل پولی و مالی به‌درستی اجرا نشود، حذف ارز ترجیحی می‌تواند به تورم پایدار منجر شود؛ تورمی که حتی با کالابرگ الکترونیکی نیز مهار نخواهد شد.

کالابرگ؛ حلقه نجات یا مُسکن موقت؟

دغدغه اصلی پس از حذف ارز ترجیحی، این است که آیا دولت می‌تواند با ابزارهایی مانند کالابرگ الکترونیکی، قدرت خرید مردم را حفظ کند یا نه. تجربه سیاست‌های حمایتی پیشین نشان داده که اگر پرداخت یارانه هدفمند نباشد، اثر آن به‌سرعت در موج تورمی محو می‌شود.

وزیر اقتصاد تاکید دارد که ارز ترجیحی حذف نشده، بلکه به انتهای زنجیره مصرف منتقل شده است. به گفته علی مدنی‌زاده، در حوزه دارو و گندم، تا زمانی که تبعات حذف ارز به‌طور کامل بررسی نشود، این سیاست ادامه خواهد داشت.

خبرنگار : عاروان

برچسب ها
نظر شما
    هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
تصاویر
صنایع غذایی گلها ایونا تی‌وی
محصولات غذایی هوفر
ستاره غرب آسیا
مرکز فرهنگی منتظر المهدی
بانک ملی
بازگشت به بالا
© کلیه حقوق این وب سایت برای پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز محفوظ است.
website designed by InTen DigitalMarketing Agency , developed by InTen