اقتصاد در جست‌وجوی پناهگاه

1405-07-15 09:08:26
بازدید: 111
کد خبر: 000539626
0 زمان مطالعه: 1 دقیقه
اقتصاد در جست‌وجوی پناهگاه

حرکت هم‌زمان سرمایه به سوی طلا، ارز و بورس، روایت تازه‌ای از اقتصاد ایران ساخته است. پول بیش از سود، به دنبال جایی برای حفظ ارزش خود می‌گردد.

رفتار بازارهای ایران در روزهای اخیر تصویری فراتر از تغییر قیمت چند دارایی ارائه می‌دهد. توجه هم‌زمان به ارز، طلا و بازار سهام نشان می‌دهد که بخشی از نقدینگی در جست‌وجوی راهی برای عبور از فشار تورمی و نااطمینانی است. اینجا، تفاوت میان سرمایه‌گذاری برای ایجاد ظرفیت اقتصادی و خرید دارایی برای حفاظت از ثروت اهمیت پیدا می‌کند. جهت حرکت پول می‌تواند تعیین کند که منابع موجود به توسعه اقتصاد کمک می‌کنند یا عمدتاً میان بازارهای مختلف جابه‌جا می‌شوند.

هر کدام از این بازارها پیام متفاوتی دارند. نرخ ارز با هزینه واردات مواد اولیه، ماشین‌آلات و کالاهای واسطه‌ای ارتباط مستقیم دارد و تغییر آن به سرعت وارد محاسبات بنگاه‌ها می‌شود. طلا برای بسیاری از خانوارها کارکرد ذخیره ارزش پیدا کرده است. بورس نیز علاوه بر ظرفیت تأمین مالی شرکت‌ها، تحت تأثیر تورم، نرخ ارز و ارزش دارایی بنگاه‌ها قرار می‌گیرد. بنابراین رشد هم‌زمان توجه به این بازارها را باید در چارچوب انتظارات اقتصادی تحلیل کرد.

نااطمینانی بیش از هر چیز افق تصمیم‌گیری را کوتاه می‌کند. سرمایه‌گذاری در کارخانه، فناوری یا یک کسب‌وکار جدید زمانی معنا پیدا می‌کند که فعال اقتصادی بتواند تصویری نسبی از هزینه‌ها، بازار و بازده آینده داشته باشد. افزایش متغیرهای غیرقابل پیش‌بینی، تصمیم‌های چندساله را دشوار می‌کند و ترجیح برای گزینه‌های نقدشونده‌تر را افزایش می‌دهد. هزینه این وضعیت در بلندمدت ظاهر می‌شود. زیرا توسعه اقتصادی به منابعی نیاز دارد که برای مدتی طولانی در خدمت ایجاد ظرفیت تازه باقی بمانند.

تفاوت بازده فعالیت مولد با بازار دارایی‌ها نیز تعیین‌کننده است. تولیدکننده برای رسیدن به سود باید مواد اولیه تهیه کند، نیروی انسانی به کار گیرد، هزینه انرژی و حمل‌ونقل بپردازد و ریسک فروش را بپذیرد. افزایش این هزینه‌ها می‌تواند جذابیت سرمایه‌گذاری صنعتی را کاهش دهد. زمانی که گزینه‌های ساده‌تر امکان حفظ ارزش دارایی را فراهم می‌کنند، ورود منابع جدید به پروژه‌های تولیدی دشوارتر می‌شود.

بورس در این معادله موقعیتی متفاوت دارد. بازار سرمایه می‌تواند منابع مردم را مستقیماً به بنگاه‌ها متصل کند و از طریق افزایش سرمایه، عرضه‌های جدید و ابزارهای تأمین مالی به توسعه شرکت‌ها کمک کند. در مقابل، افزایش قیمت سهام در بازار ثانویه الزاماً به معنای ورود همان میزان سرمایه به تولید نیست. بخشی از رشد شاخص می‌تواند بازتاب افزایش ارزش اسمی دارایی شرکت‌ها و انتظارات تورمی باشد. به همین دلیل، اثر اقتصادی رونق بورس را باید با میزان تأمین مالی واقعی بنگاه‌ها سنجید، نه فقط با عدد شاخص.

رفتار خانوارها ضلع دیگری از ماجراست. پس‌انداز حاصل کنار گذاشتن بخشی از درآمد در طول زمان است و کاهش قدرت خرید آن، انتخاب‌های مالی خانواده را تغییر می‌دهد. افزایش تقاضا برای دارایی‌هایی مانند طلا در این شرایط رفتاری قابل توضیح است. مسئله اقتصادی از جایی آغاز می‌شود که این رفتار به الگوی غالب تبدیل شود و بخش بزرگی از منابع قابل سرمایه‌گذاری جامعه از فعالیت‌های بلندمدت فاصله بگیرد.

جهت نقدینگی در اینجا از حجم آن مهم‌تر می‌شود. منابع مالی می‌توانند سرمایه در گردش یک کارخانه را تأمین کنند، برای خرید تجهیزات به کار گرفته شوند یا در پروژه‌های جدید قرار گیرند. همین منابع می‌توانند میان دارایی‌های موجود نیز جابه‌جا شوند. مسیر نخست ظرفیت اقتصادی ایجاد می‌کند، درحالی‌که مسیر دوم ممکن است عمدتاً به تغییر قیمت دارایی‌ها منجر شود. سیاست اقتصادی باید بتواند نسبت ریسک و بازده را به گونه‌ای تغییر دهد که فعالیت مولد سهم بیشتری از منابع را جذب کند.

این مسئله برای آینده تولید اهمیت ویژه‌ای دارد. ماشین‌آلات، فناوری و زیرساخت عمر اقتصادی محدودی دارند و حفظ ظرفیت تولید به سرمایه‌گذاری مستمر نیازمند است. کاهش نوسازی امروز می‌تواند چند سال بعد خود را در قالب بهره‌وری پایین‌تر، هزینه بیشتر و کاهش توان رقابت نشان دهد. بنابراین اثر کاهش سرمایه‌گذاری تنها در آمار یک فصل یا یک سال باقی نمی‌ماند و به ظرفیت رشد سال‌های آینده منتقل می‌شود.

راه تغییر رفتار سرمایه نیز از محدود کردن انتخاب صاحبان منابع نمی‌گذرد. ثبات نسبی قیمت‌ها، امکان پیش‌بینی مقررات، دسترسی مناسب به تأمین مالی و کاهش ریسک‌های غیرتجاری می‌تواند محاسبات اقتصادی را تغییر دهد. سرمایه زمانی وارد پروژه بلندمدت می‌شود که بازده احتمالی آن با ریسک موجود تناسب داشته باشد. هر اندازه این محاسبه دشوارتر شود، جذابیت گزینه‌های کوتاه‌مدت افزایش پیدا می‌کند.


ثبات بازار ارز یکی از اجزای همین تصویر است. اقدامات کوتاه‌مدت می‌توانند شدت برخی نوسان‌ها را کاهش دهند. اما پایداری در این بازار به متغیرهای بنیادی‌تری مانند تولید، صادرات، درآمدهای ارزی و سیاست پولی وابسته است. تقویت این پایه‌ها به بنگاه امکان می‌دهد هزینه‌های آینده را با اطمینان بیشتری برآورد کند و قراردادهای بلندمدت ببندد. اهمیت ثبات ارز برای تولید دقیقاً در همین قابلیت پیش‌بینی نهفته است.

در این بین، سیاست‌گذار با یک انتخاب مهم روبه‌روست. تمرکز صرف بر کنترل قیمت دارایی‌ها ممکن است نشانه‌های مسئله را هدف قرار دهد، درحالی‌که ریشه آن در انتظارات و محیط تصمیم‌گیری اقتصادی قرار دارد. ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری مولد به مجموعه‌ای هماهنگ از سیاست‌های پولی، مالی، تجاری و صنعتی نیاز دارد. هر تصمیمی که هزینه پیش‌بینی‌ناپذیری را کاهش دهد، می‌تواند بخشی از منابع را به افق‌های بلندمدت‌تر هدایت کند.

بازارهای این روزها در واقع تصویری از انتظارات فعالان اقتصادی ارائه می‌دهند. قیمت‌ها فراتر از نتیجه عرضه و تقاضای همان روز هستند و بخشی از برداشت جامعه از آینده را نیز منعکس می‌کنند. هنگامی که تقاضا برای دارایی‌های محافظ در برابر تورم افزایش پیدا می‌کند، پیام آن برای سیاست‌گذار باید فراتر از خود بازار خوانده شود. اعتماد به آینده اقتصادی یکی از متغیرهایی است که می‌تواند مسیر منابع را تغییر دهد.

اقتصاد ایران برای رشد به سرمایه‌ای نیاز دارد که توان ماندن در تولید را داشته باشد. بازار سرمایه، شبکه بانکی و پس‌انداز خانوارها هر کدام می‌توانند بخشی از این منابع را تأمین کنند. به شرط آنکه فعالیت مولد از نظر ریسک و بازده توان رقابت با سایر گزینه‌ها را پیدا کند. هدف اصلی نیز ایجاد محیطی است که سرمایه‌گذاری در تولید انتخابی اقتصادی و قابل دفاع باشد.

حرکت این روزهای پول میان طلا، ارز و بورس را می‌توان به عنوان یک علامت اقتصادی خواند. این علامت درباره انتظارات، ریسک و نحوه تصمیم‌گیری صاحبان سرمایه سخن می‌گوید. پاسخ پایدار به آن نیز در ایجاد فضایی شکل می‌گیرد که منابع مالی بتوانند از حفاظت کوتاه‌مدت از ثروت به مشارکت بلندمدت در خلق ثروت حرکت کنند. اقتصاد زمانی از جست‌وجوی پناهگاه فاصله می‌گیرد که ساختن آینده، برای سرمایه جذاب‌تر از گریز از نااطمینانی باشد.

نظر شما
    هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
تصاویر
صنایع غذایی گلها ایونا تی‌وی
محصولات غذایی هوفر
ستاره غرب آسیا
مرکز فرهنگی منتظر المهدی
بانک ملی
بازگشت به بالا
© کلیه حقوق این وب سایت برای پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز محفوظ است.
website designed by InTen DigitalMarketing Agency , developed by InTen