جهان پس از شکست ترامپ

انتخابات سوم نوامبر آمریکا، فراتر از جابه‌جایی کرسی‌های کنگره، نشانه‌ای از تغییر رابطه جامعه آمریکا با سیاست‌های دونالد ترامپ بود. دموکرات‌ها با پیروزی در مجلس نمایندگان و سنا، به دو سال تسلط یکپارچه جمهوری‌خواهان بر کاخ سفید و کنگره پایان دادند. شکست حزب رئیس‌جمهور در ایالت‌هایی که پیش‌تر پایگاه مطمئن جمهوری‌خواهان محسوب می‌شدند، اهمیت این تحول را افزایش داد. رأی‌دهندگانی که در سال ۲۰۲۴ با وعده مهار تورم و بهبود معیشت به ترامپ اعتماد کرده بودند، اکنون با افزایش هزینه زندگی، پیامدهای تعرفه‌های تجاری و جنگی پرهزینه در خاورمیانه مواجه‌اند. نتیجه انتخابات نشان داد سیاست خارجی آمریکا، هنگامی که هزینه‌های آن به زندگی شهروندان منتقل می‌شود، می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده در رقابت قدرت داخلی تبدیل شود.

بازگشت هزینه جنگ به صندوق رأی

جنگ آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران، یکی از محورهای مهم نارضایتی رأی‌دهندگان بود. افزایش بهای انرژی، اختلال در تجارت جهانی و فشار بر بودجه خانوارها، وعده‌های اقتصادی ترامپ را با آزمونی دشوار مواجه کرد. نظرسنجی‌های خروج از شعب رأی‌گیری نشان دادند نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ رأی‌دهنده، هزینه زندگی را مسئله‌ای مهم یا بسیار مهم می‌دانستند. جنگ علیه ایران نیز در کنار تورم و تعرفه‌های تجاری، در ارزیابی عملکرد دولت نقش داشت. ترامپ که پیش‌تر از پایان سریع درگیری‌ها سخن گفته بود، با جنگی طولانی‌تر و پرهزینه‌تر از انتظارات اولیه مواجه شد. اعتراف او به نقش جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان، اهمیت این موضوع را در محاسبات سیاسی کاخ سفید آشکار کرد.

پیامدهای این شکست برای سیاست خارجی واشنگتن از آن جهت اهمیت دارد که ترامپ بخش بزرگی از تصمیم‌های بین‌المللی خود را بر قدرت اجرایی ریاست‌جمهوری و همراهی کنگره جمهوری‌خواه استوار کرده بود. اکنون دموکرات‌ها می‌توانند با استفاده از اختیارات نظارتی، جلسات تحقیق و بررسی بودجه، دولت را درباره هزینه عملیات نظامی، اهداف جنگ و نتایج سیاست‌های خارجی پاسخ‌گو کنند. اختیار کنگره در تصویب اعتبارات و نظارت بر دولت، ابزار مهمی برای محدود کردن ابتکار عمل کاخ سفید است. با این حال، اختیارات رئیس‌جمهور در فرماندهی نیروهای مسلح و اداره دیپلماسی همچنان گسترده خواهد بود و تغییر ترکیب کنگره به‌تنهایی به معنای پایان جنگ یا تغییر فوری سیاست آمریکا در خاورمیانه نیست.

کنگره تازه و محدودیت‌های کاخ سفید

پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس، ساختار تصمیم‌گیری واشنگتن را وارد مرحله تازه‌ای می‌کند. مجلس نمایندگان می‌تواند تحقیقات درباره عملکرد دولت را گسترش دهد و سنا اختیار بررسی و رد بسیاری از انتصاب‌های مهم ریاست‌جمهوری را در دست خواهد داشت. تصویب قوانین عمده نیز به توافق میان دو حزب وابسته می‌شود. ترامپ همچنان می‌تواند از حق وتو استفاده کند و لغو وتوی او به اکثریت دوسوم در هر دو مجلس نیاز دارد. این وضعیت زمینه کشمکش‌های سیاسی طولانی بر سر بودجه، سیاست مهاجرت، تجارت و تعهدات نظامی آمریکا را فراهم می‌کند. انتقال کنترل کنگره در ژانویه ۲۰۲۷ انجام خواهد شد و تا آن زمان، دولت کنونی همچنان با ترکیب پیشین مجلس قانون‌گذاری فعالیت می‌کند.

اهمیت بین‌المللی این تغییر در کاهش امکان تصمیم‌گیری یک‌جانبه و افزایش هزینه سیاسی اقدامات دولت نهفته است. ترامپ طی دو سال گذشته از تعرفه‌های تجاری، تهدیدهای امنیتی و فشارهای اقتصادی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کرده است. دولت‌های خارجی اکنون باید مناسبات خود با واشنگتن را در فضایی تنظیم کنند که اختلاف میان کاخ سفید و کنگره می‌تواند بر توافق‌های اقتصادی و امنیتی تأثیر بگذارد. با وجود این، اختلاف احزاب آمریکایی درباره روش‌های سیاست خارجی الزاماً به معنای اختلاف بنیادین درباره همه اهداف راهبردی نیست. رقابت با چین، حمایت از متحدان و حفظ نفوذ جهانی آمریکا همچنان در بخش‌هایی از ساختار سیاسی این کشور حمایت گسترده دارد.

رژیم صهیونسیتی و اروپا در برابر واشنگتن جدید

تحول سیاسی آمریکا برای اسرائیل نیز پیامدهای مهمی دارد. دولت نتانیاهو در دوره ترامپ از حمایت گسترده سیاسی و نظامی واشنگتن برخوردار بوده و جنگ علیه ایران، پیوند امنیتی دو طرف را به مسئله‌ای تعیین‌کننده در سیاست خاورمیانه تبدیل کرده است. ترکیب تازه کنگره می‌تواند زمینه بررسی دقیق‌تر کمک‌های نظامی، فروش تسلیحات و نقش آمریکا در درگیری‌های منطقه‌ای را فراهم کند. با این حال، حزب دموکرات مجموعه‌ای یکدست در قبال رژیم صهیونسیتی نیست. اختلاف میان جریان‌های حامی سیاست‌های سنتی واشنگتن و نمایندگانی که خواهان محدود کردن حمایت نظامی از تل‌آویو هستند، بر تصمیم‌های آینده تأثیر خواهد گذاشت. نتیجه انتخابات، بحث درباره هزینه‌های حمایت از تل‌آویو را در ساختار سیاسی آمریکا برجسته‌تر کرده است.

در اروپا نیز شکست جمهوری‌خواهان با واکنش‌هایی همراه شد که از امید به کاهش تنش‌های تجاری تا نگرانی درباره استمرار بی‌ثباتی سیاست خارجی آمریکا گسترده بود. دولت‌های اروپایی طی دو سال گذشته با فشار تعرفه‌های واشنگتن، اختلاف درباره هزینه‌های دفاعی و پیامدهای جنگ خاورمیانه مواجه بوده‌اند. اکنون کنگره جدید می‌تواند بخشی از سیاست‌های اقتصادی ترامپ را به چالش بکشد، اما متحدان اروپایی همچنان باید با رئیس‌جمهوری تعامل کنند که اختیار هدایت دیپلماسی آمریکا را در دست دارد. نتیجه انتخابات برای اروپا بیش از آنکه پایان اختلاف‌ها باشد، آغاز مرحله‌ای تازه از محاسبه سیاسی است.

ایران و معادله قدرت پس از انتخابات

برای ایران، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌تواند فضای تازه‌ای در مناسبات سیاسی واشنگتن ایجاد کند. جنگ علیه ایران اکنون از موضوعی مربوط به سیاست خارجی به یکی از عوامل نارضایتی داخلی آمریکا تبدیل شده است. افزایش هزینه انرژی و استمرار درگیری، فشار بیشتری بر دولت ترامپ وارد می‌کند تا درباره اهداف و نتایج اقدامات نظامی خود توضیح دهد. با این حال، اختلاف دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان درباره ایران، لزوماً به معنای کنار گذاشتن فشار اقتصادی یا تغییر بنیادین سیاست منطقه‌ای واشنگتن نیست. تجربه مناسبات دو کشور نشان می‌دهد تحریم، فشار دیپلماتیک و اختلاف‌های امنیتی در دولت‌های مختلف آمریکا ادامه داشته‌اند. اهمیت تحول کنونی در افزایش نظارت سیاسی بر تصمیم‌های کاخ سفید و دشوارتر شدن تأمین حمایت داخلی برای گسترش جنگ است.

نتایج انتخابات سوم نوامبر، تصویری از محدودیت‌های قدرت ریاست‌جمهوری آمریکا ارائه کرده است. ترامپ همچنان در کاخ سفید حضور دارد، اما از ژانویه با کنگره‌ای مواجه خواهد شد که می‌تواند تصمیم‌های او را بررسی، بودجه‌های پیشنهادی را محدود و برنامه‌های قانون‌گذاری دولت را متوقف کند. جهان نیز با واشنگتنی روبه‌رو می‌شود که اختلاف‌های داخلی آن بر مناسبات خارجی تأثیر خواهد گذاشت. جنگ علیه ایران و فشارهای اقتصادی نشان دادند تصمیم‌های نظامی و تجاری آمریکا پیامدهایی دارند که سرانجام به سیاست داخلی این کشور بازمی‌گردند. شکست جمهوری‌خواهان پایان دوره‌ای از همراهی بی‌دردسر کنگره با کاخ سفید است. آینده سیاست خارجی آمریکا اکنون در کشمکش میان اختیارات رئیس‌جمهور، قدرت قانون‌گذاری و مطالبات جامعه شکل خواهد گرفت.