دعوای ورود ثالث‌ چیست

تصور کنید در یک دادگاه، دو نفر در حال مناقشه هستند و ناگهان شخص سومی وارد می شود و می گوید: “این موضوع به من هم مربوط می شود!” این همان دعوای ورود ثالث است.

در چنین شرایطی، شخص سوم (ثالث) ممکن است یکی از اقدامات زیر را انجام بدهد :

1. یا مستقیما برای خود حقی قائل است
2. یا معتقد است پیروزی یکی از طرفین به نفع اوست

نکته مهم اینجاست که این شخص می تواند در هر مرحله ای از دادرسی - چه در دادگاه بدوی و چه تجدیدنظر – به عنوان ذینفع ورود کند، البته به شرطی که دادگاه هنوز رأی نهایی را صادر نکرده باشد.

قانون آیین دادرسی مدنی در ماده 130 این حق را به رسمیت شناخته و یک شرط مهم گذاشته است:

شخص ثالث باید دادخواست خود را به همان دادگاهی که پرونده در آن جریان دارد تقدیم کند و خواسته اش را شفاف بیان نماید.

مفهوم ورود ثالث

در هر دعوای حقوقی، دو طرف حضور دارند: یکی که حق او ضایع شده و به دنبال احقاق حق است و دیگری که باید از خود دفاع کند.

گاهی اوقات، شرایطی پیش می آید که حقوق این دو طرف با منافع شخص دیگری پیوند می خورد و آن شخص برای حفظ حقوقش مجبور به ورود به این دعوا است.

تنظیم دادخواست یا مراجعه به دادگاه صالح اولین قدم برای طرح شکایت است.

دعوای ورود ثالث نیز اصولی دارد که آن را از سایر دعاوی متمایز می سازد.

از آنجا که عدم رعایت این اصول ، مانع رسیدگی به دعوای ورود ثالث می شود، در ادامه به این پرسش ها جواب خواهیم داد که دعوای ورود ثالث چیست، چه انواعی دارد و شرایط ورود ثالث به دعوا کدام است.

انواع دعوای ثالث

ورود ثالث اصلی:

در این نوع دعوا، شخص سوم مستقیما برای خود حقی قائل است. برای درک بهتر، مثال زیر را در نظر بگیرید: علی از حسن می خواهد خودرویی که در دست دارد را استرداد کند، اما یوسف وارد دعوا می شود و می گوید: “این خودرو متعلق به من است” و از دادگاه می خواهد حسن خودرو که مال یوسف است را به او بدهد.

ورود ثالث تبعی:

در این حالت، شخص سوم از پیروزی یکی از طرفین دعوا نفع می برد.

مثال: حسن از زهرا می خواهد ملکی را تخلیه کند، اما علی که حق استفاده از آن ملک را از زهرا گرفته، وارد دعوا می شود تا با پیروزی زهرا، حق استفاده اش محفوظ بماند.

هزینه دادرسی این نوع دعاویی

دعوای ورود شخص ثالث با تقدیم دادخواست شروع و با صدور رای توسط قاضی پرونده پایان می یابد.

این دادخواست باید واجد تمام شرایط ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی باشد، از جمله:

• مشخصات کامل طرفین
• محل اقامت آنها
• خواسته و ارزش آن
• امضای خواهان

شرایط لازم برای ورود ثالث:

• داشتن نفع شخصی
• بلوغ و عقل
• عدم حجر در امور مالی
• مشخص بودن خوانده

شرایط اختصاصی:

• ذینفع بودن در دعوا
• در جریان بودن رسیدگی
• وجود ارتباط کامل با دعوای اصلی

نکات مهم:

• هزینه دادرسی معادل دعوای اصلی است
• رد دادخواست در یک مرحله، مانع ورود در مراحل دیگر نیست
• رسیدگی معمولاً توأمان با دعوای اصلی است، مگر در موارد تبانی

ورود در مرحله تجدیدنظر

مرحله تجدیدنظر فرصتی دوباره است برای بازنگری در رأی دادگاه بدوی، تا اگر اشتباهی رخ داده باشد، مرجع بالاتر آن را اصلاح یا همان رای را تایید کند. مهلت های قانونی برای درخواست تجدیدنظر:

• افراد داخل کشور: 20 روز
• افراد خارج از کشور: 2 ماه

شرایط ورود ثالث در مرحله تجدیدنظر:

• دادرسی هنوز خاتمه نیافته باشد
• دادگاه تجدیدنظر هنوز رأی صادر نکرده باشد
• دادخواست با پرداخت هزینه دادرسی تقدیم شود

چند نکته راجب ورود ثالث در مرحله تجدیدنظر:

1. نیازی به حضور در مرحله بدوی نیست
2. در فاصله صدور رای بدوی تا شروع رسیدگی تجدیدنظر، امکان ورود ثالث وجود ندارد
3. هزینه دادرسی معادل مرحله تجدیدنظر است

ورود ثالث در شورای حل اختلاف

برای حل و فصل سریع تر اختلافات و کاهش هزینه های دادرسی، نهادی به نام شورای حل اختلاف تشکیل شده است.

شورای حل اختلاف با حذف برخی تشریفات اداری، به دعاوی زیر رسیدگی می کند :

• پرونده های مالی تا مبلغ دویست میلیون ریال
• مسائل مربوط به ترکه
• دعاوی تخلیه

در خصوص دعوای ورود ثالث :

به نقل از ماده 22 آیین نامه اجرایی قانون شورای حل اختلاف، فرآیند رسیدگی مشابه دادگاه های عمومی است و شخص ثالث باید هزینه ای معادل دعوای اصلی مطروحه در شورا را پرداخت نماید.

ورود ثالث در دیوان عالی کشور

دیوان عالی ترین سازمان در دادگاه می باشد که از وظایف دیوان عالی کشور به دو مورد زیر می توان اشاره کرد :

1. رسیدگی به دعاوی فرجام خواهی و اعتراض به آرای قطعی دادگاه تجدیدنظر در جرایم خاص ( مانند قتل و زنا )
2. صدور رای وحدت رویه و حل اختلاف بین دادگاه ها

ویژگی های رسیدگی در دیوان عالی کشور:

• رسیدگی غیرماهوی است (به اصل موضوع دعوا نمی پردازد)
• صرفا بر صحت اجرای قوانین نظارت می کند

در خصوص ورود ثالث:

• در مرحله رسیدگی فرجامی، امکان ورود ثالث وجود ندارد.
• اما اگر دیوان رأی را نقض کند و پرونده به دادگاه برگردد، شخص ثالث می تواند وارد دعوا شود.

ورود ثالث در دیوان عدالت اداری

دیوان عدالت اداری به عنوان یکی از مهمترین نهادهای قضایی کشور، مرجع رسیدگی به شکایات مردمی علیه مراجع و ماموران دولتی است.

این نهاد همچنین به اعتراضات نسبت به قوانین و آیین نامه ها رسیدگی می کند. هر شخصی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم خود را ذینفع بداند، می تواند به این مرجع شکایت کند.

برای شروع رسیدگی در دیوان عدالت اداری، همانند سایر مراجع قضایی، تقدیم دادخواست ضروری است. در راستای تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی، اخیراً سامانه الکترونیکی ساجد به نشانی sajed.divan-edalat.ir راه اندازی شده است که امکان ثبت دادخواست را بدون نیاز به مراجعه حضوری فراهم می کند.

در خصوص امکان ورود ثالث، ماده 55 قانون دیوان عدالت اداری صراحتاً این حق را به رسمیت شناخته است.

طبق این ماده، چنانچه شخص ثالثی در موضوع پرونده مطروحه در شعبه دیوان، برای خود حقی قائل باشد یا خود را در محق شدن یکی از طرفین ذینفع بداند، می تواند با تقدیم دادخواست وارد دعوا شود. البته این دادخواست باید پیش از صدور رأی به دیوان واصل شود. پس از وصول دادخواست، شعبه آن را برای طرفین دعوا ارسال کرده و پس از دریافت پاسخ هر سه طرف، مبادرت به صدور رأی خواهد کرد.

خبرنگار : تعطیلات