ایونا گزارش می دهد؛

راز شب یلدا چیست؟

1404-11-03 15:03:05

بازدید: 390

کد خبر: 000372080

0 زمان مطالعه: 1 دقیقه

شب یلدا، طولانی‌ترین شب سال، بیش از یک لحظه‌ی تقویمی است؛ آیینی که ریشه در باورهای کهن ایرانی دارد و بازتاب نبرد همیشگی نور و تاریکی در هستی است. از میترا در غار هستی تا سفره‌های پر برکت امروز، یلدا نمادی از امید، خرد جمعی و پیروزی سپیده بر سیاهی است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا، شب یلدا نه تنها طولانی‌تر از دیگر شب‌هاست، بلکه نمادی از اوج استیلای اهریمن بر زمین است. در باورهای مزدیسنا، تاریکی پناهگاه دیوان و نیروهای زیانکار بود و انسان ایرانی با بیداری شبانه و افروختن آتش، تلاشی آیینی برای یاری به خورشید در نبرد با تاریکی انجام می‌داد.

شاهرخ مسکوب در تحلیل هویت ایرانی تاکید می‌کرد که اسطوره‌ها شیوه‌ای از زیستن‌اند، نه فقط قصه کهن. یلدا، بزنگاهی است که انسان میان دو قطب متضاد تعلیق تاریخی خود را تجربه می‌کند و با حضورش شکوه زایش دوباره را نظاره می‌کند.

پیش از ظهور زرتشت، کیش میترایی در فلات ایران رواج داشت و یلدا نماد میلاد ایزد مهر یا میترا بود. میترا در غاری سرد و تاریک از دل سنگ زاده شد تا جهان را از سیاهی برهاند. این تولد ایزدی، استعاره‌ای از پایداری و شکوه حیات است و مهر، ایزد پیمان و داور اعمال انسان‌ها، با ارابه‌اش بر فراز آسمان می‌راند تا هیچ گوشه‌ای از جهان در تاریکی مطلق نماند.

این باور، در سنت‌های بعدی و حتی مسیحیت بازتاب یافت، اما برای ایرانیان معنایی فراتر از مذهبی داشت؛ پیوندی میان زمین و آسمان، و نویدبخش گرمای دوباره و امیدی که از دل تاریکی برمی‌خیزد.

تمدن ایرانی بر کشاورزی و مدیریت منابع محدود استوار بود. شب یلدا نقطه‌ی عطفی در گاه‌شماری دهقانی محسوب می‌شد و آغاز چهل روز سخت زمستان را اعلام می‌کرد. دهقانان با جمع‌آوری و تقسیم عادلانه محصولات و نگهداری میوه‌ها و دانه‌ها، نه تنها برای بقای زمستان برنامه‌ریزی می‌کردند بلکه هماهنگی با چرخه طبیعت و خرد جمعی را تمرین می‌کردند. یلدا، جشن پیروزی عقل معاش و آینده‌نگری بر مصرف‌گرایی آنی بود.

سفره یلدا با غلبه رنگ سرخ چشم‌ها را می‌نوازد؛ انار و هندوانه نشانه‌های زندگی، باروری و گرمای طبیعت‌اند. شکستن انار برای طلب برکت و خوردن هندوانه برای همدلی با طبیعت، بازتابی از خرد و تدبیر انسانی است. آجیل، برگه‌ها و مغزها، همراه با حضور دیوان حافظ و شاهنامه فردوسی، لایه فرهنگی و معنوی جشن را تکمیل می‌کنند. تفأل به حافظ و شاهنامه‌خوانی بازنمایی همان نبرد همیشگی نور و ظلمت است که از دل کلمات ادامه می‌یابد.

یلدا امروز نیز پناهگاه روح ایرانی است؛ فرصتی برای بازگشت به ریشه‌ها، نشست در کنار خانواده و پاسداری از حافظه تاریخی. اگرچه سایه فقر و دشواری‌های زندگی سفره‌ها را کوچک کرده است، اما حضور و همدلی خانواده‌ها، گرمایی است که می‌تواند سخت‌ترین زمستان‌ها را پشت سر بگذارد. یلدا یادآور این حقیقت است که با هم بودن، تنها راه عبور از تاریکی است و هیچ زمستانی ماندنی نیست.

خبرنگار : عاروان

برچسب ها