سقوط سنگرهای ترامپ

نقشه آمریکا در شب سوم نوامبر از جایی تغییر کرد که جمهوری‌خواهان انتظارش را نداشتند. تگزاس، ایالتی که برای چند دهه نماد استحکام پایگاه محافظه‌کاران بود، سناتوری دموکرات انتخاب کرد. کانزاس پس از نزدیک به یک قرن به نامزد حزب رقیب رأی داد و کارولینای جنوبی، جایی که ترامپ دو سال پیش با اختلافی چشمگیر پیروز شده بود، یکی از نامزدهای مورد حمایت او را کنار گذاشت. این‌ها شکست‌های پراکنده در چند حوزه نزدیک نبودند. مجموع نتایج، به تغییر کنترل هر دو مجلس کنگره انجامید و پرسشی جدی در برابر کاخ سفید قرار داد: چگونه ائتلافی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ پیروزی ترامپ را ممکن کرده بود، چنین زود بخشی از پشتوانه انتخاباتی خود را از دست داد؟

بیشتر بخوانید: آینده سیاست‌های جنگ‌طلبانه

خبرگزاری آسوشیتدپرس و رویترز صبح چهارشنبه چهارم نوامبر تأیید کردند که دموکرات‌ها اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را به دست آورده‌اند. دست‌کم هفت کرسی سنا از جمهوری‌خواهان به دموکرات‌ها منتقل شده است. برخی حوزه‌ها هنوز در مرحله تکمیل شمارش‌اند، اما تغییر کنترل کنگره روشن شده است. اهمیت این اتفاق از پیروزی متعارف حزب مخالف در انتخابات میان‌دوره‌ای فراتر می‌رود. جمهوری‌خواهان با امید به حفظ مجلس سنا و کاهش آسیب در مجلس نمایندگان وارد رقابت شده بودند. اکنون با کنگره‌ای مواجه‌اند که می‌تواند برنامه قانون‌گذاری رئیس‌جمهور را متوقف کند، انتصاب‌های او را به چالش بکشد و درباره تصمیم‌های اجرایی دولت تحقیق کند.

تگزاس آشکارترین نشانه جابه‌جایی بود. جیمز تالاریکو با شکست کن پکستون به نخستین دموکراتی تبدیل شد که طی ۳۸ سال گذشته به نمایندگی این ایالت در سنا انتخاب شده است. شکست به همین کرسی محدود نماند. جینا هینوجوسا نیز گرگ ابوت، فرماندار سه‌دوره‌ای جمهوری‌خواه، را کنار زد. این دو نتیجه در ایالتی به دست آمد که جمهوری‌خواهان مدت‌ها آن را ستون مطمئن نقشه انتخاباتی خود می‌دانستند. تصمیم ترامپ برای حمایت از پکستون در رقابت‌های درون‌حزبی، اکنون از دید منتقدان جمهوری‌خواه به نمونه‌ای از مقدم‌دانستن وفاداری شخصی بر توانایی جذب رأی‌دهندگان مستقل تبدیل شده است. همچنین تغییر رفتار بخش‌هایی از رأی‌دهندگان لاتین‌تبار در مناطق مرزی نشان داد ائتلاف سال ۲۰۲۴ دوام تضمین‌شده‌ای نداشت.

کانزاس روایت تاریخی متفاوتی داشت. آدام همیلتون با شکست راجر مارشال نخستین پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات سنای این ایالت از سال ۱۹۳۲ را رقم زد. رویترز گزارش داد که در شهرستان سوئرد، منطقه‌ای مرتبط با صنعت فرآوری گوشت و دارای جمعیت قابل‌توجه لاتین‌تبار، همیلتون پیش افتاد؛ همان جایی که ترامپ دو سال پیش برتری بسیار بزرگی به دست آورده بود. این جابه‌جایی نشان می‌دهد مسئله تنها افزایش مشارکت در شهرهای دانشگاهی یا حومه‌های ثروتمند نبود. اعتراض انتخاباتی به دل مناطقی رسید که کارگران، مهاجران و فعالان کشاورزی در آن‌ها با هزینه تولید، قیمت انرژی و نگرانی از آینده شغل خود مواجه‌اند. تغییر رأی چنین مناطقی معنایی فراتر از یک اختلاف درصدی دارد.

کارولینای جنوبی نیز از حلقه‌های مهم این شکست بود. آنی اندروز توانست دارلین گراهام، نامزد مورد حمایت ترامپ، را شکست دهد و کرسی‌ای را به دموکرات‌ها منتقل کند که مدت‌ها در اختیار جمهوری‌خواهان بود. ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ این ایالت را با اختلافی نزدیک به هجده واحد درصد برده بود. در اوهایو، شرد براون پس از شکست دو سال پیش به سیاست سنا بازگشت و جان هاستد را کنار زد. آیووا نیز با پیروزی جاش تورک در برابر اشلی هینسون تغییر رنگ داد. رأی‌دهندگان مین دوران طولانی حضور سوزان کالینز در سنا را پایان دادند. این نتایج از جوامعی با تاریخ سیاسی و ساختار اقتصادی متفاوت به دست آمده‌اند، اما نقطه اشتراکشان کاهش جاذبه نامزدهای جمهوری‌خواه در برابر فشارهای تازه بود.

میشیگان هم آزمایشی برای ترکیب تازه نیروها در حزب دموکرات شد. عبدال السید با شکست مایک راجرز، نامزد مورد حمایت ترامپ، به نخستین مسلمان منتخب سنا تبدیل شد. کارزار او با انتقاد از حمایت بی‌قیدوشرط واشنگتن از اسرائیل شناخته می‌شد و پیروزی‌اش نشان داد موضوع سیاست خارجی می‌تواند در کنار مطالبات اقتصادی به بسیج بخشی از رأی‌دهندگان کمک کند. در کارولینای شمالی نیز روی کوپر کرسی جمهوری‌خواهان را به دست آورد. مجموعه این پیروزی‌ها پیام یکسانی درباره تمام رأی‌دهندگان ندارد. هر ایالت دلایل محلی خود را داشت، ولی نامزدهایی با روش‌های متفاوت توانستند از نارضایتی نسبت به اداره کشور بهره بگیرند. همین تنوع، شدت شکست حزب حاکم را آشکارتر می‌کند.

موج انتخاباتی به سنا محدود نماند. دموکرات‌ها بیش از دو ده حوزه مجلس نمایندگان را از دست جمهوری‌خواهان خارج کردند؛ از جمله مناطقی که ترامپ در سال ۲۰۲۴ در آن‌ها با اختلاف دورقمی پیروز شده بود. گزارش رویترز از شمارش شهرستان‌ها نشان می‌دهد جمهوری‌خواهان در بخش بزرگی از مناطق کشور نسبت به انتخابات پیشین عقب نشسته‌اند. در آیووا که تمام کرسی‌های مجلس نمایندگان پیش از انتخابات در اختیار جمهوری‌خواهان بود، دموکرات‌ها سه کرسی را به دست آوردند. تلاش برای بازترسیم مرز حوزه‌های انتخاباتی به نفع جمهوری‌خواهان نیز نتوانست جلوی تغییر اکثریت را بگیرد. در چنین وضعی، توضیح شکست با عملکرد چند نامزد ناموفق، تصویری ناقص از مسئله است.

نظرسنجی خروج از صندوق، شکاف میان روایت کاخ سفید و تجربه رأی‌دهندگان را روشن‌تر کرد. بنا بر گزارش رویترز، نزدیک به نیمی از شرکت‌کنندگان انتخابات را فرصتی برای اعتراض به ترامپ دانسته‌اند و حدود هفتاد درصد خواسته‌اند کنگره نظارت بیشتری بر رئیس‌جمهور اعمال کند. سه‌چهارم پاسخ‌دهندگان نیز از مسیر عمومی کشور ناراضی یا خشمگین بوده‌اند. هزینه زندگی و نگرانی از فساد سیاسی در رأس عوامل اثرگذار قرار داشتند. این داده‌ها به معنای آن نیست که هر رأی دموکرات، رأیی مستقیم علیه جنگ بوده است. انتخابات هم‌زمان درباره اقتصاد، اعتماد به نهادها، مهاجرت و رفتار سیاسی رئیس‌جمهور داوری می‌کرد. اما جنگ علیه ایران یکی از موضوعاتی بود که در کنار گرانی، مشروعیت تصمیم‌های دولت را زیر سؤال برد.

پیوند جنگ با شکست سیاسی اکنون حتی از زبان رئیس‌جمهور آمریکا شنیده می‌شود. ترامپ در گفت‌وگوهای پس از انتخابات اذعان کرد که پرونده ایران بخشی از علت شکست جمهوری‌خواهان بوده است، هرچند همچنان از تصمیم خود برای حمله دفاع کرد. همین اعتراف با سخنانی که در جریان کارزار درباره موفقیت راهبرد نظامی بیان می‌شد، فاصله آشکاری دارد. جنگی که واشنگتن و تل‌آویو در فوریه علیه ایران آغاز کردند، علاوه بر پیامدهای انسانی و امنیتی برای ایران و منطقه، به افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل دامن زده است. برای بخشی از جامعه آمریکا، مسئله دیگر وعده قدرت‌نمایی نبود، بلکه قیمت کالاها و مدت ادامه درگیری بود. این پیوند اقتصادی به گسترش هزینه سیاسی جنگ کمک کرد.

شکست همچنین محدودیت سیاست انتخاب نامزد بر پایه وفاداری به یک شخص را آشکار کرد. رئیس‌جمهور در هفته‌های پایانی ده‌ها گردهمایی برگزار کرد و از حامیان خواست تصور کنند خود او نامزد انتخابات است. پس از روشن‌شدن نتایج، اعلام کرد نامش روی برگه‌ها نبوده و کوشید مسئولیت را متوجه نامزدهای شکست‌خورده کند. این دو موضع به‌سختی با یکدیگر جمع می‌شوند. ترامپ در بسیاری از رقابت‌ها به‌طور مستقیم وارد تعیین نامزد شده بود و کارزار جمهوری‌خواهان از اعتبار سیاسی او برای بسیج رأی استفاده می‌کرد. اکنون همان پیوندی که قرار بود مزیت باشد، به یکی از محورهای اختلاف درون حزب تبدیل شده است.

پیروزی دموکرات‌ها البته به معنای پایان شکاف‌های سیاسی آمریکا یا تضمین موفقیت آنان نیست. این حزب مجموعه‌ای از میانه‌روها، جریان‌های ترقی‌خواه و نمایندگان حوزه‌های محافظه‌کار را در خود جای داده است. اداره دو مجلس و توافق بر سر بودجه، مهاجرت یا سیاست خارجی، به ائتلاف‌سازی میان همین گرایش‌ها نیاز دارد. دموکرات‌ها در ژانویه ۲۰۲۷ مسئولیت اکثریت تازه را بر عهده خواهند گرفت و باید نشان دهند اعتراض انتخاباتی را چگونه به تصمیم نهادی تبدیل می‌کنند. تا آن زمان، شمارش بعضی حوزه‌های نزدیک و مراحل رسمی تأیید نتایج ادامه خواهد داشت. پیروزی انتخاباتی روشن است، ولی جزئیات نهایی تعداد کرسی‌ها همچنان نیازمند انتشار رسمی است.

سقوط سنگرهای ترامپ بیش از آنکه داستان تغییر رنگ یک نقشه باشد، نشانه فرسایش اعتماد به وعده‌هایی است که در برخورد با واقعیت هزینه پیدا کردند. از ایالت‌های صنعتی تا مناطق کشاورزی، رأی‌دهندگان راه‌های متفاوتی برای بیان نارضایتی برگزیدند و در نهایت اکثریت کنگره را تغییر دادند. برای دولتی که سیاست جنگی را نشانه اقتدار معرفی می‌کرد، پیام انتخابات یادآور محدودیت قدرت در برابر پیامدهای تصمیم‌های خود است. صندوق‌های رأی جنگ را پایان نداده‌اند و اختلافات دیرینه آمریکا را نیز حل نکرده‌اند، اما نشان داده‌اند که هزینه سیاست خارجی می‌تواند سرانجام به مرکز قدرت سیاسی بازگردد. واشنگتن اکنون با نتیجه‌ای روبه‌روست که امکان نادیده‌گرفتن آن دشوار خواهد بود.