در ایونا بررسی شد؛
سهم مردم از تنگه هرمز چیست؟
آورده اقتصادی و درآمد ناشی از کنترل و تسلط راهبردی بر تنگه هرمز دقیقاً چه سهمی برای مردم ایران دارد؟
به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، تنگه هرمز سالهاست یکی از مهمترین ابزارهای قدرت منطقهای ایران محسوب میشود؛ گذرگاهی باریک اما فوقالعاده حیاتی که طبق برآوردهای بینالمللی، بخش بزرگی از صادرات نفت جهان از آن عبور میکند. همین موقعیت باعث شده هر تنش سیاسی یا نظامی در منطقه، بلافاصله بازار انرژی جهان را تحت تأثیر قرار دهد و نام ایران دوباره در مرکز معادلات جهانی قرار گیرد.
اما در کنار اهمیت امنیتی و ژئوپلیتیکی، مسئله دیگری نیز همواره در داخل کشور محل بحث بوده است؛ اینکه آیا ایران از این موقعیت استراتژیک، درآمد اقتصادی مستقیمی به دست میآورد؟ و مهمتر از آن، آیا مردم سهم ملموسی از این ظرفیت ملی دارند یا خیر؟
برخلاف تصور رایج در فضای عمومی، ایران به شکل مستقیم از عبور کشتیها و نفتکشهای بینالمللی در تنگه هرمز «حق عبور» یا عوارض ویژهای تا قبل از جنگ تحمیلی سوم دریافت نکرده است. دلیل این مسئله نیز به قواعد حقوق بینالملل دریایی بازمیگردد.
بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی مرتبط با حقوق دریاها، تنگههایی که برای کشتیرانی بینالمللی استفاده میشوند، مشمول اصل «عبور ترانزیتی» هستند؛ به این معنا که کشتیها اجازه عبور دارند و کشورهای ساحلی نمیتوانند به صورت دلخواه برای تردد بینالمللی هزینهگذاری مستقیم انجام دهند.
در نتیجه، برخلاف برخی تصورات عمومی، تنگه هرمز برای ایران شبیه یک عوارضی دریایی نیست که درآمد مستقیم میلیاردی روزانه ایجاد کند.
پس آورده اقتصادی تنگه هرمز چیست؟
با این حال، این به معنای بیفایده بودن اقتصادی تنگه برای ایران نیست. اهمیت واقعی هرمز بیشتر در قدرت ژئوپلیتیکی و مزیت راهبردی نهفته است؛ مزیتی که میتواند در حوزههای مختلف اقتصادی اثرگذار باشد.
نخستین مزیت، امنیت صادرات انرژی ایران است. بخش بزرگی از صادرات نفت و میعانات ایران از همین مسیر انجام میشود و کنترل امنیت آن، برای اقتصاد کشور حیاتی است.
دومین مسئله، قدرت چانهزنی سیاسی و امنیتی ایران در منطقه است. تنگه هرمز عملاً بخشی از موازنه قدرت خلیج فارس را شکل میدهد و همین موضوع در مذاکرات منطقهای و بینالمللی، برای ایران یک اهرم مهم محسوب میشود.
سومین ظرفیت، توسعه بنادر، ترانزیت و تجارت دریایی است. بنادری مانند بندرعباس، جاسک و دیگر زیرساختهای ساحلی جنوب کشور، در صورت سرمایهگذاری گسترده میتوانند از موقعیت هرمز برای تبدیل ایران به هاب ترانزیتی منطقه استفاده کنند؛ موضوعی که سالها در اسناد توسعهای کشور مورد تأکید بوده اما هنوز به شکل کامل محقق نشده است.
سهم مردم کجاست؟
با وجود این مزیتها، بخشی از افکار عمومی همچنان این سوال را مطرح میکنند که چرا آثار ملموس این موقعیت راهبردی در زندگی اقتصادی مردم دیده نمیشود؟ سوالی که شباهت زیادی به بحثهای قدیمی درباره درآمدهای نفتی دارد.
در دهههای گذشته بارها این مطالبه مطرح شده که منابع ملی، از نفت و گاز گرفته تا ظرفیتهای ترانزیتی و ژئوپلیتیکی، باید به بهبود مستقیم رفاه عمومی منجر شوند؛ اما منتقدان میگویند فاصله میان ظرفیتهای کلان کشور و وضعیت معیشتی مردم همچنان قابل توجه است.
البته کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که تنگه هرمز به خودی خود منبع درآمد نقدی مستقیم نیست که بتوان آن را میان مردم توزیع کرد. ارزش اصلی هرمز در ایجاد امنیت اقتصادی، افزایش قدرت منطقهای و جذب سرمایهگذاری در حوزه حملونقل، انرژی و تجارت دریایی تعریف میشود.
به بیان دیگر، اگر قرار باشد مردم از مزیت تنگه هرمز منتفع شوند، این منفعت بیشتر باید در قالب توسعه اقتصادی جنوب کشور، اشتغال، رونق تجارت، افزایش صادرات، تقویت زیرساختها و کاهش فشارهای اقتصادی نمایان شود؛ نه در قالب پرداخت مستقیم پول یا سهم نقدی از تنگه.
شاید مهمترین چالش ایران در سالهای اخیر همین بوده است؛ اینکه چگونه میتوان ظرفیتهای استراتژیک را به منفعت اقتصادی پایدار تبدیل کرد.
ایران از معدود کشورهایی است که همزمان به منابع عظیم انرژی، موقعیت ترانزیتی ویژه و دسترسی به آبراههای مهم جهانی دسترسی دارد. اما بسیاری از کارشناسان معتقدند تا زمانی که این ظرفیتها به سرمایهگذاری گسترده، ثبات اقتصادی، توسعه زیرساختی و پیوند مؤثر با اقتصاد جهانی منجر نشود، آثار آن در زندگی روزمره مردم محدود باقی خواهد ماند.
در واقع، تنگه هرمز بیش از آنکه یک «منبع درآمد مستقیم» باشد، یک دارایی راهبردی ملی است؛ دارایی که ارزش آن زمانی برای مردم ملموس میشود که بتواند به رشد اقتصادی، ثبات بازار، افزایش اشتغال و بهبود معیشت عمومی منتهی شود.
خبرنگار : عاروان
-
رئیس کتابخانه ملی: نقش اصلی ما ترویج کتابخوانی عمومی نیست
-
باران و برف در راه ۱۲ استان؛ هشدار نارنجی هواشناسی برای شمال کشور
-
کالابرگ گروه دوم شارژ شد؛ این خانوارها از امروز میتوانند خرید کنند
-
معمای عجیب معدلها در دانشگاه شریف/ آموزش مجازی دانشجویان را سه نمره جلو انداخت؟
-
توان موشکی ایران؛ حقیقتی که رسانههای آمریکایی فاش کردند
-
وام خودرو ۱۴۰۵؛ شرایط دریافت تسهیلات، مدارک لازم و مبلغ اقساط
-
وضعیت آب و هوای فردا؛ باران و برف در راه است
-
کاهش قیمت طلا؛ هر اونس به ۳۸۷۰ دلار رسید/ ۲۵ آبان ۱۴۰۶
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
19 آبان 1405علیرضا ایلدروم کیست؟ بیوگرافی کمکداور جنجالی استقلال و یاسر آسانی -
19 آبان 1405نتایج قرعهکشی فیدلیتی بهمن موتور چه زمانی اعلام میشود؟ تاریخ احتمالی اعلام برندگان مشخص شد -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟ -
19 آبان 1405درخواست جنجالی بختیاریزاده سرمربی استقلال تهران؛ صدای داوران را پخش کنید -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس