چهل و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر؛

قاب‌های زیبایی که معنا را خفه می‌کنند!

1404-11-20 10:21:49

بازدید: 356

کد خبر: 000445576

0 زمان مطالعه: 1 دقیقه

فیلم سینمایی «خواب»/ قاب‌های زیبایی که معنا را خفه می‌کنند!

فیلم سینمایی خواب درباره مجتبی کارمند اداره بایگانی است که درگیر روزمرگی خسته‌کننده زندگی است. او دچار اختلال خواب می‌شود و در خواب با زنی آشنا می‌شود که زندگی‌اش را تغییر می‌دهد.......

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا، فیلم «خواب» مانی مقدم را در می‌توان در نقد زندگی مدرن طبقه متوسط جامعه معنا کرد. فیلم بیانگر فاصله‌های بین زوجین این طبقه در لایه‌های درونی زندگی مشترک است. پیام فیلم می‌تواند بروز اثرات جبران‌ناپذیری در عدم درک متقابل زن و شوهر امروز باشد. البته که کشف و بیان این موضوع برای یک فیلم اولی بسیار سخت بوده و در نتیجه در قالب درست و قصه‌گو بیان نشده است، گویی فیلمساز چوب کم‌تجربگی‌اش را در نشان دادن مرزهای باریک این موضوع، می‌خورد. نخستین چیزی که توجه مخاطب را می‌گیرد داشتن بازیگرهای باتجربه و کاربلد است که کارگردان نمی‌تاند از حضور آنان درست بهره ببرد. مقدم انگار به ما می‌گوید داستان مهم نیست، کیفیتِ به‌یادآوردنِ داستان مهم است. همان‌طور که در رؤیاها خط زمانی فرو می‌ریزد و آدم‌ها بیشتر «حس» می‌شوند تا شخصیت.

دوربین فیلم مثل یک هم‌اتاقی کنجکاو رفتار می‌کند. نزدیک می‌شود، عقب می‌کشد، گاهی بیش از حد زل می‌زند. این سماجت بصری جذاب است اما همیشه مهار نمی‌شود. چند صحنه هست که زیبایی قاب‌ها چنان خودنمایی می‌کند که معنای درونی‌شان زیر لایه‌ای از خوش‌سلیقگی خفه می‌شود. سینمای مقدم وقتی زنده‌تر است که اجازه می‌دهد زبری واقعیت از زیر رنگ و لعاب بیرون بزند، وقتی خیابان‌ها بوی واقعی می‌دهند و بازیگران لکنت‌های انسانی دارند.

مخاطب گمان می‌برد فیلم درباره‌ی خواب است اما بیشتر درباره‌ی بیداریِ ناکامل است، درباره‌ی آدم‌هایی که می‌خواهند از گذشته فرار کنند و ناچار آن را با خود به تخت می‌برند. شخصیت اصلی، با بازی کنترل‌شده و کم‌حرف بازیگرش، نه قهرمان است نه قربانی کامل. بیشتر شبیه انسانی است که بلد نیست با خاطراتش قرارداد ببندد. مقدم در ترسیم این وضعیت موفق است، چون به جای شعار دادن، جزئیات کوچک می‌سازد: لیوان آبی که تا صبح دست‌نخورده می‌ماند، ساعتی که صدایش از خودِ زمان واقعی‌تر است.

مشکل فیلم در ریتم میانی آشکار می‌شود. رؤیاها آن‌قدر روی هم تلنبار می‌شوند که تماشاگر فرصت تنفس ندارد. ابهام وقتی لذت‌بخش است که روزنه‌ای برای حدس‌زدن بگذارد. اینجا گاهی تبدیل به مه غلیظ می‌شود. با این حال پایان‌بندی، با آن سکوت طولانی و نگاه خیره به پنجره، دوباره تعادل را برمی‌گرداند و یادمان می‌اندازد چرا تا این‌جا آمده‌ایم.

«خواب» فیلم کاملی نیست، اما فیلمِ مهمی است؛ از آن جنس آثاری که بعد از خروج از سالن مثل خرده‌سنگ در کفش می‌مانند و وادارت می‌کنند دوباره راه رفتنت را مرور کنی. مقدم بیش از آن‌که قصه‌گو باشد، معمارِ فضاست و نشان می‌دهد سینمای ایران هنوز می‌تواند بی‌آن‌که شبیه نسخه‌های آماده‌ی جشنواره‌ای شود، زبان شخصی بسازد. فکرکردن به این‌که نسل بعدی فیلمسازان با چنین زبان‌هایی چه رؤیاهای تازه‌ای خواهند دید، خودش موضوع وسوسه‌انگیزی است.

خبرنگار: ن. سپیدروح

عکاس: شاداب وثوقی

برچسب ها