قدرت نرم در زمین سبز
دکتر مهدی کریمی تفرشی، پژوهشگر دیپلماسی بینالملل و رئیس کارگروه احیای کسبوکارهای جاده ابریشم یونسکو نوشت: جام جهانی فوتبال صحنهای جهانی است که ملتها در آن، تصویر، اعتبار و نفوذ خود را در برابر نگاه میلیاردها نفر به نمایش میگذارند.
جام جهانی در ظاهر با فوتبال شناخته میشود. با گلها، هیجان سکوها، ستارههایی که نامشان در حافظه جمعی ملتها ماندگار میشود و لحظاتی که سالها بعد نیز در گفتوگوهای روزمره زنده میمانند. در کنار اینها، هر بار که سوت آغاز این رقابتها به صدا درمیآید، رویدادی بسیار بزرگتر از یک مسابقه ورزشی شکل میگیرد. پشت هر تیم ملی، یک کشور ایستاده است. با تاریخ، فرهنگ، اقتصاد، رسانهها، سیاستها و تصویری که میخواهد از خود به جهان ارائه دهد. به همین دلیل جام جهانی طی دهههای اخیر به یکی از مهمترین عرصههای نمایش قدرت نرم کشورها تبدیل شده است. عرصهای که در آن نفوذ، اعتبار و جایگاه بینالمللی، گاه بیش از نتیجه مسابقات اهمیت پیدا میکند.
مفهوم قدرت نرم نخستین بار در ادبیات روابط بینالملل برای توضیح نوعی از قدرت مطرح شد که از مسیر اجبار و فشار عبور نمیکند. در این نگاه، کشورها میتوانند بدون توسل به ابزارهای نظامی یا اقتصادی، دیگران را تحت تأثیر قرار دهند و برای خود جذابیت ایجاد کنند. فرهنگ، هنر، رسانه، آموزش، فناوری، سبک زندگی و ورزش از مهمترین منابع این قدرت به شمار میروند. در میان همه این ابزارها، ورزش جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا زبانی جهانی است و مخاطبانی فراتر از مرزها، قومیتها و زبانها را با خود همراه میکند. جام جهانی نیز در رأس این منظومه قرار دارد. رویدادی که میلیاردها نفر آن را دنبال میکنند و به همین دلیل به بستری کمنظیر برای شکلدهی به تصویر کشورها تبدیل شده است.
نگاهی به تاریخ جام جهانی نشان میدهد که دولتها از همان سالهای نخست به اهمیت سیاسی این رقابتها پی برده بودند. میزبانی مسابقات همواره فرصتی برای نمایش توانمندیهای ملی تلقی شده است. کشور میزبان تلاش میکند تصویری از نظم، توسعه، امنیت، فرهنگ و ظرفیتهای خود ارائه دهد. میلیونها گردشگر، هزاران خبرنگار و صدها رسانه بینالمللی در مدت برگزاری مسابقات به آن کشور توجه میکنند و همین تمرکز جهانی فرصتی فراهم میآورد که در شرایط عادی به سادگی قابل دستیابی نیست.
نمونههای متعددی در دهههای اخیر این واقعیت را تأیید میکنند. بسیاری از کشورها با سرمایهگذاریهای گسترده برای میزبانی جام جهانی تلاش کردهاند جایگاه خود را در افکار عمومی جهان ارتقا دهند. ساخت زیرساختهای جدید، توسعه شبکههای حملونقل، ایجاد مراکز گردشگری و بهرهگیری از ظرفیت رسانههای جهانی بخشی از این راهبرد بوده است. در واقع، مسابقات فوتبال تنها بخشی از ماجرا محسوب میشوند. بخش مهمتر به تصویری مربوط است که پس از پایان مسابقات در ذهن جهانیان باقی میماند.
قدرت نرم در جام جهانی به میزبان محدود نمیشود. تیمها نیز حامل نوعی روایت ملی هستند. هر تیم نماینده کشوری است که میلیونها نفر آن را از خلال عملکرد بازیکنان، رفتار هواداران و بازتاب رسانهای میشناسند. موفقیت در این عرصه میتواند تصویری مثبت و ماندگار ایجاد کند. گاه یک نسل موفق فوتبالی بیش از دهها برنامه تبلیغاتی رسمی در معرفی یک کشور اثرگذار بوده است. بسیاری از مردم جهان نخستین شناخت خود از برخی کشورها را از مسیر فوتبال به دست آوردهاند و این موضوع نشان میدهد که ورزش چگونه میتواند به ابزاری برای بازتعریف هویت ملی در سطح جهانی تبدیل شود.
در عصر رسانههای دیجیتال این تأثیرگذاری ابعاد تازهای پیدا کرده است. در گذشته، تصاویر جام جهانی عمدتاً از طریق تلویزیون منتقل میشد. امروز شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای ویدئویی و رسانههای آنلاین هر لحظه از این رویداد را به موضوعی جهانی تبدیل میکنند. یک حرکت ورزشی، یک رفتار فرهنگی، یک تصویر از خیابانهای کشور میزبان یا حتی واکنش هواداران میتواند در مدت کوتاهی میلیونها بار دیده شود. چنین ظرفیتی باعث شده است که جام جهانی به یکی از بزرگترین میدانهای رقابت روایتها در جهان معاصر تبدیل شود.
رقابت روایتها از مهمترین ویژگیهای روابط بینالملل امروز است. کشورها اکنون برای تصاحب ذهنها و شکل دادن به برداشت عمومی نیز تلاش میکنند. در چنین فضایی، جام جهانی به بستری برای روایتسازی تبدیل میشود. هر کشور میکوشد داستانی درباره خود ارائه دهد. داستانی که بر پیشرفت، فرهنگ، توانمندیها یا جایگاه جهانی آن تأکید داشته باشد. موفقیت در این عرصه میتواند آثار بلندمدتی بر روابط اقتصادی، گردشگری، سرمایهگذاری خارجی و حتی مناسبات سیاسی بر جای بگذارد.
جام جهانی فوتبال تصویری روشن از تحولات ساختار قدرت در جهان نیز ارائه میدهد. توزیع میزبانی مسابقات در دهههای اخیر نشان میدهد که مراکز جدیدی از قدرت و ثروت در حال ظهور هستند. کشورهایی که تا چند دهه پیش نقش محدودی در معادلات جهانی داشتند، امروز با استفاده از ظرفیتهای اقتصادی و دیپلماتیک خود به بازیگران تأثیرگذار تبدیل شدهاند. میزبانی رویدادهای بزرگ ورزشی یکی از نشانههای این تغییر است. چنین تحولاتی نشان میدهد که قدرت جهانی دیگر در انحصار چند کشور سنتی باقی نمانده و بازیگران تازهای در حال ورود به عرصه رقابت هستند.
اقتصاد سیاسی جام جهانی نیز بخشی مهم از این معادله به شمار میرود. این مسابقات گردش مالی عظیمی ایجاد میکنند و شرکتهای بزرگ جهانی برای حضور در آن رقابت میکنند. برندهای بینالمللی، شبکههای رسانهای، شرکتهای فناوری و فعالان صنعت گردشگری هر کدام سهمی از این بازار چند میلیارد دلاری دارند. در نتیجه جام جهانی به نقطه تلاقی سیاست، اقتصاد و فرهنگ تبدیل میشود؛ جایی که منافع متنوع در کنار یکدیگر قرار میگیرند و شبکهای پیچیده از روابط را شکل میدهند.
نکته مهم دیگر آن است که فوتبال توانایی کمنظیری در ایجاد احساس تعلق و همبستگی دارد. در بسیاری از کشورها، تیم ملی به نمادی از وحدت ملی تبدیل میشود. شهروندانی با دیدگاههای متفاوت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای مدتی در کنار یکدیگر قرار میگیرند و تجربهای مشترک را رقم میزنند. همین ویژگی باعث شده است که دولتها و نهادهای عمومی توجه ویژهای به موفقیتهای ورزشی داشته باشند. پیروزی در میدان فوتبال میتواند اعتماد به نفس ملی را تقویت کند و سرمایه اجتماعی قابل توجهی ایجاد نماید.
در کنار همه این ظرفیتها، جام جهانی عرصهای برای طرح مسائل جهانی نیز محسوب میشود. موضوعاتی مانند مهاجرت، هویت، چندفرهنگی بودن جوامع، حقوق کارگران، توسعه پایدار، نقش رسانهها و حتی رقابتهای ژئوپلیتیکی در حاشیه این رویداد مطرح میشوند. به همین دلیل تحلیل جام جهانی بدون توجه به زمینههای سیاسی و اجتماعی آن تصویری ناقص ارائه خواهد داد. فوتبال در این سطح با بسیاری از روندهای مهم جهانی پیوند خورده و به آینهای برای مشاهده تحولات جهان معاصر تبدیل شده است.
جهان امروز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تصویرها و روایتها قرار دارد. کشورها برای افزایش نفوذ خود ناگزیرند فراتر از ابزارهای سنتی قدرت بیندیشند و از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی بهره بگیرند. جام جهانی یکی از مهمترین میدانهای این رقابت است. میدانی که در آن گلها و جامها اهمیت دارند، اما اثرگذاری واقعی در لایهای عمیقتر شکل میگیرد. هنگامی که برداشتها و تصویر ملتها از یکدیگر ساخته میشود.
پشت هر مسابقه، داستانی از هویت، اعتبار، قدرت و آینده کشورها جریان دارد. جام جهانی در چنین سطحی، رویدادی جهانی است که سیاست، اقتصاد، فرهنگ و دیپلماسی را در نقطهای مشترک به هم پیوند میدهد و نشان میدهد قدرت در قرن بیستویکم تنها در میدانهای سنتی تعریف نمیشود. بخش مهمی از آن در قلب میلیونها مخاطبی شکل میگیرد که از پشت صفحههای نمایش، جهان را از دریچه همین زمین سبز تماشا میکنند.
-
شش کشته و یک رسوایی نظامی؛ جزییات تازه از حمله ایران به پایگاه آمریکا در کویت
-
قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۴:۴۵
-
قیمت سکه و ربعسکه امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵/ سکه بهار آزادی ۲۴۹ میلیون تومان!
-
قیمت خودروهای سایپا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵؛ نوسانات جدید در بازار + جدول
-
قیمت خودروهای ایران خودرو امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵؛ جدول کامل و جزئیات!
-
قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۴:۲۵
-
قیمت طلا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵؛ کاهش ۳۹۱ هزار تومانی هر گرم طلا
-
تدی رینر قهرمان جودوی فرانسه بدون حزب برای ریاستجمهوری نامزد شد
-
122 آبان 1405واکنش دونالد ترامپ به بیلبورد تهدیدآمیز علیه وی در تهران
-
222 آبان 1405واکنش ترامپ به بیلبورد تبلیغاتی ایران درباره ترور وی
-
323 آبان 1405حذف جیدی ونس از پرونده ایران نشانگر پیروزی جنگطلبان در کاخ سفید
-
423 آبان 1405رویای کنار زدن نتانیاهو به بنبست خورد؟ عقبنشینی آیزنکوت از تشکیل دولت
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
18 آبان 1405دانلود قسمت ۵ سریال سرخ و سیاه با لینک مستقیم و کیفیت عالی -
19 آبان 1405علیرضا ایلدروم کیست؟ بیوگرافی کمکداور جنجالی استقلال و یاسر آسانی -
19 آبان 1405نتایج قرعهکشی فیدلیتی بهمن موتور چه زمانی اعلام میشود؟ تاریخ احتمالی اعلام برندگان مشخص شد -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟ -
19 آبان 1405درخواست جنجالی بختیاریزاده سرمربی استقلال تهران؛ صدای داوران را پخش کنید