حضور مهاجران افغان در ایران همواره یکی از موضوعات پرچالش برای جامعه ایران و همچنین سیاستگذار بوده است. برخی معتقدند طی سالهای گذشته حضور اتباع افغان در ایران به شکل چشمگیری افزایش یافته و نظارت درستی هم بر این موضوع نمیشود. در همین رابطه فاطمه اشرفی، کارشناس سیاستگذاری حوزه مهاجرت و پناهندگی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد»، به موشکافی عوامل موثر در افزایش مهاجرت اتباع افغان به ایران پرداخته است.
یکی از مسائلی که به عنوان انگیزه مهاجران افغان به ایران مطرح میشود، صرفه اقتصادی و بالاتر بودن دستمزد آنها در ایران است. دستمزد یک کارگر ساده در افغانستان و ایران با یکدیگر چه تفاوتی دارد؟
براساس گزارش منابع محلی ما از کابل، دستمزد یک کارگر بین ۲۵۰ تا ۳۰۰افغانی معادل ۵/ ۳ تا ۴دلار در روز است که بسیار کمتر از درآمد روزانه یک کارگر ساده در ایران است. البته این در شرایطی است که مساله بیکاری در افغانستان درحالحاضر به معضلی تبدیل شده که زندگی عمومی مردم را مختل کرده است. یک مثال کوچک درباره درآمد کودکان کار افغان است که در بهترین شرایط مبلغ درآمد روزانه آنها در مناطق پرتردد و تجاری کابل ۱دلار است اما در خیابانها و چهارراههای تهران حداقل ۱۰دلار در روز درآمد دارند و این علاوه بر خدمات رفاهی و اجتماعی است که بهراحتی در ایران قابلدسترس است.
با توجه به افزایش چشمگیر تعداد اتباع افغانستان در کشور، به نظر میرسد سختگیریهای کافی جهت جلوگیری از ورود غیرقانونی آنها به کشور نیز وجود نداشته باشد. این موضوع صحت دارد؟
آسان بودن ورود غیرقانونی به ایران از طریق شبکههای قاچاق انسان که تبدیل به صنعت پردرآمد و پرشماری شده است، در کنار سیاستهای مشوقانه دولت، عملا شرایطی به وجود آورده که ما درحالحاضر با پدیده جابهجایی جمعیت از افغانستان به ایران روبهرو هستیم. سهولت ورود به ایران به قدری افزایش یافته که شبکههای قاچاق انسان برای جذب مشتری و درآمد بیشتر اقدام به اضافه کردن پیشنهادهای شغلی و اقامتی برای مشتریان خودشان کردهاند، به طوری که بلافاصله پس از ورود به ایران اسکان پیدا میکنند و در همان روزهای اولیه هم وارد بازار کار میشوند. ممکن است در روزهای اول کار پیشنهادشده متناسب با علاقه و ظرفیت افراد نباشد، اما آنها بهتدریج میتوانند به مشاغل پردرآمدتر و متنوعتری وارد شوند. بنابراین از هر جهت که ملاحظه کنید مهاجرت به ایران برای افغانها برای دسترسی به رفاه و خدمات اجتماعی و درآمد اقتصادی حداقلی که تفاوت قابلتوجهی با شرایط و وضعیت افغانستان دارد، بسیار موثرتر از اولویتها و نگرانیهای امنیتی و تهدیدات جانی ناشی از حضور طالبان در این کشور است.