وقتی دو ساواکی شبیه هم میشوند
شاید بهتر باشد «کلاغ» را نه پاسخ «تاسیان»، بلکه ادامه همان روند بدانیم؛ دو سریال با دو لحن و دو میزان خشونت متفاوت، اما با یک انتخاب دراماتیک مشترک: انسانی کردن ساواک.
به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا به نقل از فرهنگپرس: این روزها در فضای رسانهای، "کلاغ" را گاهی به عنوان پاسخی به "تاسیان" بازنمایی میکنند. انگار اگر "تاسیان" ساواک را بیشا از اندازه انسانی، عاشقانه و کمخشونت نشان میداد، "کلاغ" آمده است تا با چند صحنه خشن و در نهایت با کشتن دختر، آن تصویر را اصلاح کند. اما اگر کمی دقیقتر به شخصیتهای اصلی هر دو سریال نگاه کنیم، به نظر میرسد این دو اثر نه در مقابل با یکدیگر، بلکه در یک مسیر مشترک حرکت میکنند. اتهام سفیدشویی ساواک به "تاسیان" از همان قسمتهای ابتدایی مطرح شد. رسانههای منتقد سریال مشخصا روی این مساله دست گذاشتند که ساواک "تاسیان" بیش از انکه سازمانی مخوف و سرکوبگر باشد، شمایلی سانتیمانتال و انسانی دارد؛ حتی در یکی از نقدهای تند منتشرشده، تعبیر "ساواک صورتی" برای آن به کار رفت.

اما نکته مهم اینجاست: اگر مسئله را از زاویه شخصیتپردازی نگاه کنیم، «کلاغ» چندان از «تاسیان» فاصله ندارد. در هر دو سریال، قهرمان اصلی کسی است که مخاطب قرار است دوستش داشته باشد. هوتن شکیبا در «تاسیان» و هادی حجازیفر در «کلاغ»، پیش از آنکه نماینده یک سازمان یا ایدئولوژی باشند، آدمهایی عاشقاند. آنها در عشق خود صادقاند و به لحاظ اخلاقی قرار نیست شرور داستان باشند. مخاطب باید با آنها همدلی کند، دردشان را بفهمد و شکست عاطفیشان را جدی بگیرد. این نکته درباره «کلاغ» حتی مهمتر است. اگر قرار بود این سریال واقعاً پاسخی به «تاسیان» باشد، باید شخصیت هادی حجازیفر به عنوان نماینده ساواک، حامل خشونت و شرارت سیستم باشد. اما چنین اتفاقی نمیافتد. نماینده خشونت ساواک، پدرزن اوست؛ نه خود او. حجازیفر، برخلاف این شخصیت، آدمی است که به لحاظ فردی سمپاتیک است، عاشق است و اساساً قرار نیست با خشونت خود شناخته شود. او خود بیشتر قربانی یک سیستم است نه نماینده تمام قد آن. پس خشونت «کلاغ» الزاماً به معنای تغییر نگاه سریال به ساواک نیست. در واقع هر دو سریال یک گزاره مهم و البته بحثبرانگیز را پیش روی مخاطب میگذارند: ممکن است در یک سازمان سرکوبگر، آدمهای خوب هم وجود داشته باشند.


اما مشکل از جایی شروع میشود که شخصیت خوبِ ساواکی به مرکز روایت تبدیل میشود و مخاطب به جای مواجهه با ماهیت یک سازمان، با زندگی ،شخصی، عشق، رنج و وجدان یک عضو آن همراه میشود. در اینجا قضاوت اخلاقی درباره فرد به تدریج میتواند جای قضاوت تاریخی درباره سازمان را بگیرد. به همین دلیل، «تاسیان» با نشان دادن یک ساواکی عاشق و «کلاغ» با نشان دادن یک ساواکی عاشق که خودش عامل خشونت نیست هر دو علیه قرائت رسمی از ساواک عمل میکنند؛ قرائت ساواک به عنوان مجموعهای یکدست از آدمهای خشن، بیرحم و شکنجهگر. این همان چیزی است که رسانههای منتقد «تاسیان» نیز روی آن دست گذاشتهاند و آن را فاصله گرفتن سریال از تصویر تاریخی رایج از ساواک دانستهاند. حتی تفاوت میزان خشونت در دو سریال هم لزوماً این نتیجه را تغییر نمیدهد خشونت وقتی به شخصیت فرعی یا پدر شخصیت اصلی منتقل میشود، الزاماً قهرمان را از جایگاه اخلاقیاش پایین نمیآورد در «کلاغ» میتوان ساواک را خشنتر دید و در عین حال ساواکی قهرمان را آدم خوبی دانست. این دقیقاً همان دوگانهای است که «تاسیان» هم ساخته بود.

بنابراین شاید بهتر باشد «کلاغ» را نه پاسخ «تاسیان»، بلکه ادامه همان روند بدانیم؛ دو سریال با دو لحن و دو میزان خشونت متفاوت، اما با یک انتخاب دراماتیک مشترک: انسانی کردن ساواک. از این منظر اگر «تاسیان» متهم شد که ساواک را سفید کرده، سخت است «کلاغ» را صرفاً به دلیل چند صحنه خشن، ضد آن بدانیم. چون در نهایت سؤال مهمتر این نیست که ساواک در کدام سریال بیشتر خشونت میکند؛ سؤال این است که ساواکی قهرمان در کدام سریال آدم بدی است؟ و پاسخ در هر دو مورد تقریباً یکسان است: ساواکی در هر دو سریال آدم بدی نیست!

شاید تفاوت اصلی «کلاغ» و «تاسیان» نه در تصویری باشد که از ساواک ارائه میکنند، بلکه در میزان خشونتی باشد که حاضرند برای ساختن آن تصویر به مخاطب نشان دهند. پیام نهایی اما چندان متفاوت نیست: ساواک فقط یک هیولای یکپارچه نیست؛ درون آن هم آدمهایی بودهاند که عاشق میشدهاند، اخلاق داشتهاند و حتی ممکن است با خشونتهای سیستم همراه نبوده باشند. دقیقاً همین جاست که «کلاغ»، برخلاف آنچه برخی رسانهها میگویند، میتواند بیش از آنکه پاسخ «تاسیان» باشد هممسیر آن باشد.
خبرنگار : ایروانی
-
مهدی تاج از برگزاری کنسرت در ورزشگاهها چه گفت؟ سورپرایز مهدی تاج برای هواداران لیگ برتر فوتبال ایران
-
فرانسه خواستار اعمال تحریمهای جدید اتحادیه اروپا علیه ایران به بهانه حملات سایبری شد
-
روملو لوکاکو در سن ۳۳ سالگی از تیم ملی فوتبال بلژیک خداحافظی کرد
-
حضور فرزین دبیری در مرکز ملی فوتبال با وجود حکم تعلیق
-
دیدار و گفتوگوی وریا غفوری با سهراب بختیاریزاده در تمرین استقلال
-
قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۱۴:۱۵
-
۱۰ دستور مهم محسنی اژهای به مسئولان قضایی؛ از شرکتهای دولتی زیانده تا کاهش جمعیت زندانها
-
انتشار تصاویری عجیب از سرو هشتپا در رستورانهای تهران
-
123 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی
-
223 آبان 1405ببینید | ماجرای انتشار فیلم خصوصی زهرا امیرابراهیمی از زبان همبازی سابقش
-
324 آبان 1405سورپرایز جذاب امیرحسین قیاسی در «دور امیر»؛ امیرحسین زارع مهمان قسمت ششم شد!
-
424 آبان 1405ببینید| همخوانی جنجالی فرزاد فرزین با آهنگ ابی؛ سالن یکصدا شد!
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
19 آبان 1405علیرضا ایلدروم کیست؟ بیوگرافی کمکداور جنجالی استقلال و یاسر آسانی -
19 آبان 1405نتایج قرعهکشی فیدلیتی بهمن موتور چه زمانی اعلام میشود؟ تاریخ احتمالی اعلام برندگان مشخص شد -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟ -
19 آبان 1405درخواست جنجالی بختیاریزاده سرمربی استقلال تهران؛ صدای داوران را پخش کنید