در ایونا بررسی شد؛

چرا گفت‌وگوی عراقچی و موگویی بحث برانگیز شد؟

1405-04-30 09:43:00
بازدید: 121
کد خبر: 000503793
0 زمان مطالعه: 1 دقیقه
چرا گفت‌وگوی عراقچی و موگویی بحث برانگیز شد؟

گاهی یک مصاحبه بیش از آنکه به دلیل پاسخ‌های مهمان خبرساز شود، به خاطر پرسش‌های مجری و آنچه در خلال گفت‌وگو آشکار می‌شود، بحث برانگیز می شود. گفت‌وگوی اخیر وزیر امور خارجه با جواد موگویی نیز از همین جنس بود؛ گفت‌وگویی که قرار بود روایتی از پشت‌پرده مذاکرات هسته‌ای و روزهای پرالتهاب منتهی به جنگ باشد، اما در نهایت بحث را از دیپلماسی به امنیت، از مذاکرات به ساختار تصمیم‌گیری و از سیاست خارجی به نحوه گردش اطلاعات حساس در کشور کشاند.

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، آنچه این مصاحبه را از ده‌ها گفت‌وگوی مشابه متمایز کرد، صرفاً روایت عراقچی از روند مذاکرات یا اختلافات تهران و واشنگتن نبود؛ بلکه همزمان دو سوال اساسی بود؛ نخست اینکه چرا مذاکرات به نقطه بن‌بست رسید و دوم اینکه چگونه اطلاعاتی با ماهیت امنیتی در یک برنامه رسانه‌ای مطرح می‌شود، بی‌آنکه درباره منشأ دسترسی به این اطلاعات توضیح روشنی ارائه شود؟

روایت تازه از بن‌بست مذاکرات

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌وگو، توضیح عراقچی درباره آخرین دور مذاکرات پیش از آغاز جنگ بود. او تصویری متفاوت از آنچه در ماه‌های گذشته درباره اختلافات هسته‌ای مطرح می‌شد ارائه داد و تأکید کرد که اختلاف اصلی نه بر سر درصد غنی‌سازی، بلکه بر سر اصل موجودیت برنامه غنی‌سازی ایران بوده است.

به روایت وزیر امور خارجه، طرف آمریکایی از همان ابتدا بر توقف کامل غنی‌سازی و واگذاری ذخایر مواد هسته‌ای ایران اصرار داشته و همین مسئله باعث شده مذاکرات هرگز وارد مرحله بررسی جزئیات نشود.

این روایت، در صورت صحت، نشان می‌دهد اختلاف دو طرف بسیار عمیق‌تر از آن چیزی بوده که پیش‌تر در فضای رسانه‌ای مطرح می‌شد؛ زیرا اختلاف بر سر میزان غنی‌سازی، قابل مذاکره است، اما اختلاف بر سر حذف کامل فناوری، عملاً فضای توافق را از بین می‌برد.

در همین چارچوب، عراقچی از پیشنهادهای اقتصادی آمریکا نیز سخن گفت؛ پیشنهادهایی که به گفته او حتی شامل سرمایه‌گذاری در ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای نیز می‌شد، اما تهران آن را جایگزین قابل قبولی برای حفظ چرخه غنی‌سازی ندانسته است.

آیا راه دیگری برای جلوگیری از جنگ وجود داشت؟

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های مصاحبه، طرح این سوال بود که آیا امکان داشت ایران با یک تعلیق موقت، از وقوع جنگ جلوگیری کند؟

عراقچی پاسخ منفی داد و استدلال کرد پذیرش چنین خواسته‌ای در شرایط تهدید نظامی، به معنای تبدیل فشار نظامی به یک ابزار دائمی علیه ایران بود؛ الگویی که می‌توانست در آینده نیز تکرار شود.

او در عین حال با جمله‌ای کوتاه اما معنادار، مرز اختیارات دستگاه دیپلماسی را نیز ترسیم کرد و یادآور شد تصمیم‌های کلان درباره پرونده هسته‌ای و جنگ، صرفاً در اختیار وزارت امور خارجه نیست و در سطوح بالاتر نظام اتخاذ می‌شود.

همین بخش از گفت‌وگو، بار دیگر ساختار چندلایه تصمیم‌گیری در سیاست خارجی ایران را به بحث عمومی بازگرداند؛ موضوعی که سال‌هاست درباره آن سخن گفته می‌شود اما کمتر مقام ارشدی با چنین صراحتی به آن اشاره کرده است.

اعتراف به خطای محاسباتی

بخش دیگری از گفت‌وگو که بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد، اظهارات عراقچی درباره اعتراضات دی‌ماه بود.

او پذیرفت که ساختار تصمیم‌گیری کشور برای مواجهه با اعتراضات گسترده آمادگی لازم را نداشته و برخی برآوردهای امنیتی و سیاسی درباره ابعاد بحران نادرست از آب درآمده است.

این اظهارات، از این جهت اهمیت داشت که کمتر مقام ارشد جمهوری اسلامی طی سال‌های اخیر چنین آشکار از وجود خطای تحلیلی در سطوح تصمیم‌سازی سخن گفته بود.

در ادامه نیز عراقچی با اشاره به تحولات پس از آن، از وجود «حفره‌های امنیتی» سخن گفت؛ حفره‌هایی که به گفته او همچنان فعال هستند و صرفاً به جمع‌آوری اطلاعات محدود نمی‌شوند، بلکه در فرآیند تصمیم‌سازی و شکل‌دهی به فضای روانی نیز نقش ایفا می‌کنند.

از دیپلماسی تا امنیت

با وجود اهمیت روایت‌های عراقچی، آنچه بیش از همه مورد توجه کاربران و فعالان سیاسی قرار گرفت، سخنان و پرسش‌های جواد موگویی بود.

در بخش‌هایی از برنامه، مجری با اشاره به برخی مکان‌ها، مسیرها و جزئیاتی سخن گفت که از نگاه منتقدان، ماهیتی امنیتی داشت و اساساً نباید در یک برنامه عمومی مطرح می‌شد.

همین مسئله موجی از واکنش‌ها را در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت.

منتقدان می‌پرسیدند یک فعال رسانه‌ای چگونه به چنین اطلاعاتی دسترسی پیدا کرده و آیا اساساً بیان این اطلاعات در شرایطی که کشور درگیر تنش‌های نظامی است، با ملاحظات امنیتی سازگار است؟

در مقابل، گروهی دیگر معتقد بودند بخش قابل توجهی از این اطلاعات پیش‌تر نیز در فضای عمومی یا رسانه‌های خارجی مطرح شده بود و نباید درباره میزان حساسیت آن اغراق کرد.

صرف‌نظر از درستی هر یک از این دو نگاه، واقعیت آن است که محور اصلی واکنش‌ها نه عراقچی، بلکه خود موگویی بود.

مسئله‌ای فراتر از یک مصاحبه

واکنش‌ها تنها به موضوع امنیت محدود نماند.

برخی کاربران از استانداردهای متفاوت در برخورد با انتشار اطلاعات انتقاد کردند و این پرسش را مطرح کردند که چرا در مواردی انتشار برخی مطالب با واکنش‌های قضایی و امنیتی روبه‌رو می‌شود، اما در موارد دیگر، چنین حساسیتی دیده نمی‌شود.

این انتقادها، فارغ از اینکه تا چه اندازه با واقعیت منطبق باشد، نشان می‌دهد مسئله اعتماد عمومی به شیوه مدیریت اطلاعات حساس، خود به یک موضوع مستقل تبدیل شده است.

سه روایت در یک قاب

اگر این گفت‌وگو را از فضای سیاسی روز جدا کنیم، در واقع سه روایت همزمان در آن جریان دارد.

روایت نخست، روایت شکست مذاکرات است؛ جایی که عراقچی تلاش می‌کند نشان دهد اختلافات هسته‌ای بسیار بنیادی‌تر از آن بوده که با چند دور مذاکره حل شود.

روایت دوم، روایت ساختار تصمیم‌گیری است؛ اینکه وزارت امور خارجه تنها یکی از بازیگران پرونده‌های کلان امنیت ملی محسوب می‌شود.

و روایت سوم، که شاید بیش از دو روایت دیگر محل مناقشه شد، مربوط به نحوه گردش اطلاعات امنیتی و مرز میان اطلاع‌رسانی، روایت‌گری رسانه‌ای و حفاظت از داده‌های حساس است.

گفت‌وگوی عراقچی و موگویی را نمی‌توان صرفاً یک مصاحبه سیاسی یا دیپلماتیک دانست. این برنامه، هم‌زمان چندین لایه از واقعیت‌های امروز سیاست ایران را آشکار کرد؛ از اختلافات حل‌نشده هسته‌ای و محدودیت‌های دستگاه دیپلماسی گرفته تا چالش‌های امنیتی، خطاهای محاسباتی و پرسش‌هایی که درباره دسترسی برخی چهره‌های رسانه‌ای به اطلاعات حساس مطرح شده است.

شاید مهم‌ترین پیام این گفت‌وگو نه در پاسخ‌های عراقچی، بلکه در سوال هایی باشد که پس از پایان برنامه در جامعه شکل گرفت؛ سوال هایی درباره شفافیت، مسئولیت‌پذیری، امنیت اطلاعات و حدود نقش رسانه در روایت بحران‌های ملی.

پاسخ به این سوال ها، بیش از هر چیز، نیازمند اعتمادسازی و تبیین روشن قواعدی است که هم امنیت ملی را حفظ کند و هم از شکل‌گیری احساس تبعیض در دسترسی به اطلاعات جلوگیری کند.

خبرنگار : عاروان

برچسب ها
نظر شما
    هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
تصاویر
صنایع غذایی گلها ایونا تی‌وی
محصولات غذایی هوفر
ستاره غرب آسیا
مرکز فرهنگی منتظر المهدی
بانک ملی
بازگشت به بالا
© کلیه حقوق این وب سایت برای پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز محفوظ است.
website designed by InTen DigitalMarketing Agency , developed by InTen