چند صندلی خالی دور سفره

1405-03-14 22:32:12

بازدید: 256

کد خبر: 000495066

0 زمان مطالعه: 1 دقیقه

سفره همان سفره است. ظرف‌ها سر جای هم چیده می‌شوند و نان هنوز روی همان گوشه همیشگی قرار می‌گیرد. فقط بعضی صندلی‌ها دیگر کسی را به انتظار نمی‌کشند.

جنگ که آغاز می‌شود، همه چیز را یکباره با خود نمی‌برد. بعضی چیزها همان‌جا می‌مانند؛ دیوارهای خانه، قاب عکس‌ها، استکان‌های روی سینی و صندلی‌هایی که سال‌ها دور یک سفره کنار هم بوده‌اند. آنچه تغییر می‌کند، حضور آدم‌هاست. گاهی برای همیشه و گاهی برای مدتی نامعلوم. همین است که پس از خاموش شدن صدای انفجارها، زندگی در بسیاری از خانه‌ها دیگر شبیه گذشته نیست.

در روزهای بحران، خبرها معمولاً از آمار می‌گویند؛ از تعداد حمله‌ها، میزان خسارت‌ها و گستره درگیری‌ها. اما هیچ آماری نمی‌تواند روایت کند که یک صندلی خالی در خانه چه معنایی دارد. نمی‌تواند توضیح دهد مادری که هر شب بی‌اختیار به جای خالی کنار سفره نگاه می‌کند، چه چیزی را تجربه می‌کند. نمی‌تواند از کودکی بگوید که هنوز سهم غذا را برای کسی کنار می‌گذارد که دیگر در آن جمع حضور ندارد.

بخش بزرگی از رنج جنگ در خیابان‌ها دیده نمی‌شود. در خانه‌ها جریان دارد. پشت پنجره‌هایی که از بیرون کاملاً عادی به نظر می‌رسند. در آشپزخانه‌هایی که هنوز غذا در آن‌ها پخته می‌شود. در اتاق‌هایی که چراغشان روشن است. زندگی ظاهراً ادامه دارد، اما چیزی در عمق آن شکسته است.

برای بسیاری از خانواده‌ها، جنگ علاوه بر نگرانی و فقدان با فشار اقتصادی نیز گره می‌خورد. وقتی نان‌آور خانواده آسیب می‌بیند، کار خود را از دست می‌دهد یا برای مدتی طولانی از خانه دور می‌ماند، نخستین نشانه‌های بحران دور همان سفره ظاهر می‌شود. سفره‌ای که هر روز کمی کوچک‌تر می‌شود. خریدهایی که به تعویق می‌افتند. نیازهایی که بی‌صدا حذف می‌شوند. کودکانی که زودتر از سن خود، معنای صرفه‌جویی و نگرانی را یاد می‌گیرند.

در چنین روزهایی آسیب فقط کمبود درآمد نیست. احساس تنهایی نیز به همان اندازه سنگین است. بسیاری از زنان سرپرست خانوار این تجربه را به‌خوبی می‌شناسند؛ تجربه ایستادن در برابر انبوهی از مسئولیت‌ها، در حالی که باید هم مراقب فرزندان باشند، هم بار معیشت خانواده را بر دوش بکشند و هم نگرانی‌های خود را پنهان کنند. بیرون از خانه شاید کسی متوجه این نبرد روزانه نشود، اما واقعیت این است که بسیاری از خانواده‌ها پس از بحران، زندگی را از نقطه‌ای بسیار دشوارتر از گذشته ادامه می‌دهند.

در میان این واقعیت‌های کمتر دیده‌شده، کار خیر معنای متفاوتی پیدا می‌کند. کمک‌رسانی تنها پاسخ به یک نیاز مالی نیست. گاهی بازگرداندن بخشی از آرامش به خانه‌ای است که زیر فشار مشکلات خم شده است. گاهی فراهم کردن امکان ادامه تحصیل کودکی است که شرایط زندگی‌اش ناگهان تغییر کرده است. گاهی نیز یادآوری این نکته است که خانواده‌ای در میان دشواری‌ها تنها نمانده است.

نام «طاهره رضا» نیز با همین نگاه پیوند خورده است. نگاهی که انسان را فراتر از اعداد و آمار می‌بیند. سال‌ها فعالیت در کنار زنان سرپرست خانوار و کودکان نیازمند، بر پایه همین درک شکل گرفته که فقر، فقط نداشتن امکانات نیست و آسیب فقط در لحظه وقوع بحران اتفاق نمی‌افتد. بسیاری از زخم‌ها بعدتر خود را نشان می‌دهند. زمانی که خبرها تمام شده‌اند و توجه‌ها به سمت دیگری رفته است.

شاید به همین دلیل باشد که ارزش برخی کمک‌ها را نمی‌توان با عدد سنجید. وقتی مادری برای مدتی کوتاه از نگرانی معاش رها می‌شود، وقتی کودکی می‌تواند بدون اضطراب به مدرسه برود یا وقتی خانواده‌ای احساس می‌کند هنوز بخشی از یک شبکه انسانی بزرگ‌تر است، اتفاقی فراتر از یک حمایت مادی رخ داده است. چیزی از امید دوباره به جریان افتاده است.

جنگ روزی پایان می‌یابد. شهرها بازسازی می‌شوند، خیابان‌ها شلوغ می‌شوند و زندگی راه خود را پیدا می‌کند. با این تفاصیل، بازگشت زندگی فقط به ساختن ساختمان‌ها وابسته نیست. خانه‌ها نیز باید دوباره جان بگیرند. باید دوباره صدای گفت‌وگو دور سفره‌ها شنیده شود. باید دوباره جای خالی اندوه با حضور امید پر شود.

و شاید معنای واقعی کار خیر در همین نقطه نهفته باشد. کنار همان سفره‌ای که هنوز پهن می‌شود، در خانه‌ای که هنوز چراغش روشن است و در میان آدم‌هایی که با وجود همه دشواری‌ها، تلاش می‌کنند زندگی را از نو ادامه دهند.

نویسنده: موذن زاده

برچسب ها