ایونا گزارش می دهد؛
کالابرگ یک میلیونی؛ مُسکن یا مانع تورم؟
با حذف ارز ترجیحی، دولت به هر ایرانی ماهانه یک میلیون تومان اعتبار برای خرید کالاهای اساسی اختصاص داده است. تصمیمی که هدفش جمع کردن رانت ارزی و حمایت از سفره مردم است، اما کارشناسان هشدار میدهند؛ این یارانه بدون کنترل تورم و نظارت بر بازار، ممکن است تنها مسکنی کوتاهمدت باشد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، سالها سیاست ارز ترجیحی یکی از پرهزینهترین تجربههای اقتصادی ایران بود. سالانه بین ۸ تا ۱۶ میلیارد دلار ارز ارزان برای واردات کالاهای اساسی اختصاص مییافت، اما فساد و رانت مانع رسیدن آن به دست مصرفکننده شد. پروندههای فساد چند هزار میلیارد تومانی نشان داد پرداخت یارانه در ابتدای زنجیره، الزاماً به سفره مردم نمیرسد.
اکنون دولت با حذف ارز ترجیحی و اختصاص مستقیم یارانه به خانوارها، امیدوار است این ناکارآمدی را برطرف کند. هر ایرانی ماهانه یک میلیون تومان اعتبار غیرنقدی دریافت کرده که در بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه قابل استفاده است. دولت اعلام کرده در صورت افزایش قیمت کالاها، اعتبار کالابرگ نیز متناسب افزایش مییابد.
کالابرگ؛ حمایت معیشتی یا ابزار مقابله با فساد؟
از نگاه سیاستگذاران، این طرح دو هدف اصلی دارد: مهار رانت ارزی و کاهش فشار معیشتی خانوارها. اختصاص یارانه مستقیم به مصرفکننده امکان نظارت بر مصرف را فراهم میکند و رانتهای قبلی کاهش مییابد. حامیان طرح معتقدند این سیاست شفافتر از پرداخت به واردکنندگان است و میتواند زمینه گسترش تجارت منطقهای و حمایت از تولید داخلی را فراهم کند.
با این حال، منتقدان هشدار میدهند که اگر افزایش قیمتها مهار نشود، یارانههای اعتباری تنها مسکنی موقت خواهند بود. تجربه حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی نشان داده قیمتها سریعتر از سیاستهای حمایتی افزایش مییابد و یارانه نمیتواند کاهش واقعی قدرت خرید مردم را جبران کند.
یکی از چالشهای اصلی طرح، سرعت اجرای آن نسبت به واکنش بازار است. حذف ارز ترجیحی سیگنال افزایش هزینه تولید را به بازار میدهد و تولیدکننده و فروشنده ممکن است پیش از رسیدن یارانه، قیمتها را بالا ببرند. فاصله زمانی میان افزایش قیمتها و اثرگذاری کالابرگ میتواند فشار معیشتی را تشدید کند. معاون وزارت تعاون اعلام کرده نوبت خرید اول خانوارها تا ۲۰ دی مشخص میشود و اعتبار مصرفنشده به دورههای بعد منتقل میشود. اما کارشناسان تاکید دارند اگر افزایش قیمتها از اعتبار پیشی بگیرد، اثر حمایتی کالابرگ به سرعت کاهش خواهد یافت.
پرداخت یک میلیون تومان ماهانه حتی برای ۱۱ قلم کالای اساسی نمیتواند سایر نیازهای خانوار مثل مسکن، درمان و انرژی را پوشش دهد. محدود شدن یارانه به ۱۱ قلم کالا ممکن است باعث کاهش کیفیت زندگی، کوچک شدن سبد مصرفی و تشدید نابرابری شود. کارشناسان هشدار میدهند بدون ثبات در بازار و مهار تورم، این اعتبار تنها نقش مسکنی کوتاهمدت خواهد داشت و نمیتواند امنیت غذایی یا رفاه واقعی مردم را تأمین کند.
آرامش روانی جامعه به پیشبینیپذیری اقتصادی وابسته است. سیاستهای مقطعی مانند کالابرگ اگرچه در کوتاهمدت فشار معیشتی را کاهش میدهند، اما اضطراب ناشی از ناپایداری اقتصادی را از بین نمیبرند. تجربه نشان داده این اقدامات غالباً پیشدرآمدی برای جهش قیمتهای بعدی هستند و اثرشان پیش از رسیدن به مقصد فروشگاهها کاهش مییابد.
کالابرگ یک میلیونی، اگر با نظارت دقیق، هماهنگی نهادی و اصلاح خطاها همراه باشد، میتواند مرهمی محدود برای گذر از مرحله حذف ارز ترجیحی باشد. اما بدون اصلاح ساختارهای معیوب، کنترل تورم و ثبات سیاستگذاری، این طرح به مسکنی موقت تبدیل میشود که تنها بخشی از فشار معیشتی مردم را کاهش میدهد.
موفقیت کالابرگ نه در رقم یا ابزار یارانه، بلکه در کیفیت اجرا، اقتدار دولت و پاسخگویی شفاف مسئولان معنا پیدا میکند. نیت خوب دولت اگر با انتخاب مسیر درست همراه نشود، میتواند به تجربهای ناکام بدل شود.
-
پیام جنگی کیهان: ضربه اول به آمریکا باید از ایران باشد
-
چرم و سنگ؛ مسیر اشتغالزایی زنان بیرجند در کارگاههای فنیوحرفهای
-
انفجار گاز و آتشسوزی در اصفهان؛ خسارت به مغازهها و کارگاه نباتسازی
-
ترامپ خط و نشان میکشد؛ تهدیدات جدید برای کنگره آمریکا
-
بازگشت سهراب بختیاریزاده؛ گزینه اصلی استقلال برای سرمربیگری + فیلم
-
خسوس اوونو؛ اولین حضور در مراسم یادبود پس از فاجعه تلخ
-
پیشبینی قیمت طلا؛ بازار در آستانه ثبت سومین ماه منفی متوالی
-
هشدار زرد هواشناسی برای بارش برف و باران در آذربایجانشرقی؛ از یکشنبه آماده باشید
-
130 آبان 1405جدول قطعی برق تهران امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + نقشه و برنامه خاموشی برق من
-
230 آبان 1405علت واریز نشدن حقوق بازنشستگان کشوری چه بود؟
-
329 آبان 1405قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵ مشخص شد؟ پیشنهاد جنجالی ۸۵ هزار تومانی
-
429 آبان 1405قیمت ماکارونی یکشبه ۱۱۰ درصد پرید! بسته ۷۰ هزار تومانی چند شد؟
-
29 آبان 1405خبر فوری تعطیلی خراسان رضوی شنبه ۳۰ آبان؛ مدارس مشهد تعطیل میشوند؟ ادارات و بانکها چه وضعی دارند؟ -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟ -
27 آبان 1405تصویر مدیر مدرسه «سوگند صیادی» در فضای مجازی منتشر شد -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
30 آبان 1405جدول قطعی برق تهران امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + نقشه و برنامه خاموشی برق من -
25 آبان 1405ماجرای قتل سوگند صیادی دختر نوجوان در کرمانشاه چه بود؟ -
29 آبان 1405شنبه ۳۰ آبان خوزستان تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت مدارس، ادارات و بانکها را بخوانید -
30 آبان 1405چرا قسمت ۷ سریال یل پخش نشد؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
29 آبان 1405خبر بد برای استقلالیها؛ انتقال جنجالی به السد