پنج شنبه، 28 آبان 1405
ایونا فوری

کامران دیبا؛ بررسی آثار و زندگینامه

1404-11-03 15:03:05
بازدید: 351
کد خبر: 000072193
0 زمان مطالعه: 1 دقیقه
کامران دیبا؛ بررسی آثار و زندگینامه

کامراج دیبا کیست و چه آثاری از او به یادگار مانده است؟ بررسی آثار و زندگی این هنرمند.

به گزارش خبرنگار اجتماعی ایونا به نقل از هنر معماری، کمتر پیش می‌آید که یک معمار با کار حرفه‌ای کمی بیش از یک دهه، بتواند چنین تاثیر شگرفی بر هنر و معماری یک کشور بگذارد؛ کامران دیبا یکی از این استثناها بود.

 

بیوگرافی کامران دیبا 

 

معمار مدرن، تاریخ‌گرا و آوانگارد ایرانی که با 12 سال فعالیت در ایران توانست سطح معماری، هنر و اندیشه و زندگی ایرانی را ارتقا دهد، بله، فعالیت او علاوه بر معماری و هنر بر اندیشه و زندگی ایرانی نیز تاثیرگذار بود، او تنها به معماری نمی‌اندیشید بلکه می‌کوشید تا معماری و هنر، هر دو در خدمت اعتلای سطح فکری و زندگانی عموم مردم باشند. در کلام او پیوسته این لغات جاری بود: «مردم ببینند، مردم یاد بگیرند و مردم لذت ببرند». او که متولد 15 اسفند ماه 1315 خورشیدی و از خانواده‌ای سرشناس از خاندان اصیل طباطبایی‌ها در تهران بود، پس از اتمام دوره‌ی دبیرستان برای ادامه‌ی تحصیل به آمریکا رفته و در دانشگاه هاوارد (Howard University) واشینگتن دی.سی در رشته‌ی معماری به تحصیل پرداخت و در سال 1343 (1964 میلادی) مدرک کارشناسی خود را از آن دانشگاه دریافت کرد. کامران دیبا بین سال‌های 1343 تا 1344 مطالعاتی در زمینه‌ی جامعه‌شناسی انجام و مدرک فوق لیسانس خود را در این رشته دریافت کرد و همچنین توانست بر روی پروژه‌ی شهرسازی نوین‌شهر کلمبیا کار کند. وی پس از گذراندن دوره‌ی تحصیلات تکمیلی جامعه‌شناسی در آمریکا، بی‌درنگ به ایران بازگشت. دیبا عاشق وطنش بود و همانطور که گفته شد قریب به 12 سال در ایران کار کرد.

 

آثار کامران دیبا چیست ؟ 


از آثار مهم طراحی و ساخته‌ شده توسط کامران دیبا در ایران می‌توان به منزل مسکونی پرویز تناولی (1348)، پارک و فرهنگسرای شفق (یوسف‌آباد، 1348)، استراحتگاه ساحلی کارکنان شرکت نفت در محمودآباد (1359)، طرح جامع شهرهای کرمان، بندر بوشهر، شوشتر و دزفول (1352)، دریافت جایزه‌ی معماری بنیاد آقا‌خان بابت طراحی و ساخت شهرجدید شوشتر نو (1359-1353)، موزه‌ی هنرهای معاصر تهران (1355)، نمازخانه‌ی جنب موزه‌ی فرش در پارک لاله‌ی تهران، مجموعه‌ی باغ، فرهنگسرا و دفتر مخصوص نیاوران و مجموعه‌ی دانشگاهی شهید چمران اهواز (جندی‌شاپور سابق، 1357) اشاره کرد. او علاقه‌ای به ساختن ملک‌‌ شخصی‌‌ نداشت و به قول خودش، هدفش “معماری‌‌ مردمی‌‌” بوده است؛ یعنی‌‌ نوعی معماری‌‌ که جنبه‌ی مصرف عمومی‌‌ و شهری‌‌ دارد و از محدوده‌ی تملک خصوصی‌‌ به ‌دور است. تنها دوستی‌‌ نزديک با تناولی‌ بود که ديبا را بر آن داشت که اين تعهد خود را شکسته و دست به طراحی یک خانه‌ی شخصی درخور تامل بزند. دیبا در پروژه‌های شفق و نیاوران از همکاری دوست هنرمندش، پرویز تناولی بهره جست. او به سفارش دیبا شش مجسمه‌ی فیگور از آدم‌هایی با حالات روزمره و در حال انجام امور عادی ساخت و دیبا آنها را در محوطه‌ی این دو فرهنگسرا قرار داد. ایده‌ی وی بسیار ساده بود: “تلفیق هنر و معماری با زندگی روزمره”.

کامران دیبا کجا تحصیل کرده است ؟


اقامت کامران دیبا در آمریکا در دوران تحصیل و رفت‌ و آمد به پاریس (محل اقامت والدینش)، زمینه‌ی نزدیکی او را با هنر بعد از جنگ در غرب فراهم ساخت. علاقه‌ی شخصی او به هنر نیز مزید بر علت شد تا به صورتی پیگیر و مستمر به مشاهده و مطالعه‌ی هنر مدرن غرب بپردازد. نقاشی‌های دیبا در سال‌های بعد، به‌خوبی نشان‌دهنده‌ی تاثیری است که او از مشاهدات خود داشته است این علاقه، تاثیرپذیری و در نتیجه، آرزوی برخورداری از موزه‌ای مدرن در ایران، همپا و هم‌تراز با بهترین موزه‌های غرب، روز به روز در وجود او بیشتر قوت گرفت تا جاییکه منجر به طراحی موزه‌ی هنرهای معاصر تهران و سپس قبول پست مدیریت آن شد. دیبا در حرکتی شایسته‌ی تقدیر، ارزشمند و بی‌سابقه، اقدام به گردآوری گنجینه‌های برای موزه کرد که شامل تعداد زیادی از ارزنده‌ترین آثار هنرمندان معاصر داخلی و خارجی می‌شود که هم‌اکنون در رده‌ی والاترین مجموعه‌های هنری دنیاست و ارزش مالی آن چند میلیارد دلار برآورد می‌شود. وی توانست به لطف بالا رفتن قيمت نفت و دلارهای حاصل از آن (پترو دلار) کلکسيون گران‌قيمتی از آثار هنری مدرن قرن بيستم شامل تعداد زیادی تابلوی نقاشی، اثر حجمی و عکس برای موزه خريداری کند که 25 سال بعد و زمان مدیریت موزه توسط علیرضا سمیع‌آذر در سال 1381 این آثار برای دومین‌بار (اولین بار بعد از انقلاب) در معرض نمایش عمومی گذاشته و با استقبال بی‌نظیری از طرف مردم و هنردوستان مواجه شد.


در سال‌های پایانی قبل از انقلاب، پیگیری بخشی از فعالیت‌های هنر و معماری در سطح کشور نیز به دیبا واگذار شده بود؛ از جمله امور مربوط به حفظ آثار معماری سنتی و حفظ بافت شهرهای قدیمی ایران. دیبا برای جلوگیری از تخریب قسمتی از شهر یزد (برای بازکردن خیابان و بلوار) یا محوطه‌ی اطراف حرم در مشهد کوشش‌های زیادی به خرج داد و در کمیسیون دولتی حفظ خانه‌های مسکونی قدیمی اصفهان نیز مشارکت داشت و برای تحقق این اهداف، در جلسات مختلفی شرکت می‌کرد که ارتباطی با کارهای دفتری و قراردادی او نداشتند و طبیعتا وقت‌گیر هم بودند ولی با علاقه جزو وظایف و مسئولیت‌های حرفه‌ای خود می‌دانست.
همواره و همزمان زیستن در دو دنیای معماری و نقاشی و بنیان گذاردن نهادهای فرهنگی و هنری برای ارتقای سطح سلیقه و دانش ملی، حرفه‌ی کامران دیبا بود. او علاوه بر یک معمار، نقاش چیره‌دستی هم هست. ردپای آثار نقاشی کامران دیبا را می‌توان از اواخر دهه‌ی ۱۹۵۰ میلادی یا ۱۳۳۰ خورشیدی جست‌وجو کرد. وی بعد از کاوش در سبک‌های مختلف به مکتب نیویورک، معروف به Action Painting یا اکسپرسیونیسم انتزاعی گرایش پیدا کرد. نمایش آثار دیبا در ایران با شرکت در بیینال‌ها آغاز شد.

نمایشگاه اول او تحت عنوان “آب‌باز زبردست” در سال ۱۳۴۵ در نگارخانه‌ی سیحون برپا شد. محتوای نمایشگاه به صورت یک اینستالیشن و اثری دیداری-شنیداری عرضه شد؛ روی یک جعبه‌ی بزرگ نقاشی شده بود و تصاویری روی بوم بر روی دیوارها نصب شده بودند.

روی جعبه، تصاویری از انسان با مقیاس واقعی کشیده شده بود و روی سکوها و یا اثر حجمی، تعداد زیادی شیرآلات و اتصالات و لوازم آب‌رسانی رنگی و تجهیزات صنعتی مشابه قرار داشت. این نمایشگاه بیانی کنایه‌آمیز داشت از سقوط هنر از جایگاهی والا و متعالی به حد تولیدات صنعتی پیش ‌پاافتاده. کامران دیبا در سال 1357 از ایران مهاجرت کرد و تا امروز در خارج از وطن به زندگی و کار مشغول بوده است.

کامران دیبا

 

ساخته‌های او پس از سالیان سال هنوز هم در خدمت جامعه هستند، مردم از آنها بهره می‌برند و معماران از آنها الگو می‌گیرند. شخصیت و دیدگاه دیبا از او چهره‌ای ساخته که فقدانش در کشور عمیقا احساس می‌شود. به امید روزی که ایران، بار دیگر این فرزند خلف خود را در آغوش کشد. اکنون دفتر معماری کامران دیبا در ایالت مالاگای اسپانیاست و او بین آنجا و پاریس در رفت­‌و‌­آمد است، شخصیت و دیدگاه دیبا از او چهره‌ای ساخته که فقدانش در کشور عمیقاً احساس می‌شود.

وی در بیش از یک دهه فعالیت خود در ایران، هم دغدغه‌ی معماری داشت و هم هنر و اظهار می‌دارد که از ابتدای تحصیل «تمایل هنری و یک مقدار هم تصادف» بود که او را به انتخاب معماری سوق داد. او در سال 1344 که به وطن بازگشت، کارش را با تأسیس دفتری به نام “مؤسسه‌ی شهرسازی و تهیه‌ی طرح‌های اجتماعی” آغاز کرد و خیلی زود پی برد که گرفتن پروژه‌های دلخواه آنچنان هم آسان نیست، اما با پشتکار امور را پیگیری می‌کرد؛ هم آموخته‌های خود را به‌کار می‌بست و هم از یادگرفتن بازنمی‌ماند و پیوسته یک هدف را دنبال می‌کرد. دیبا عقیده دارد که معماری او “معماری انسانی” است؛ نوع خاصی از معماری که در خدمت جامعه و مردم است.

خبرنگار : کنعانی

نظر شما
    هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
تصاویر
صنایع غذایی گلها ایونا تی‌وی
محصولات غذایی هوفر
ستاره غرب آسیا
مرکز فرهنگی منتظر المهدی
بانک ملی
بازگشت به بالا
© کلیه حقوق این وب سایت برای پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز محفوظ است.
website designed by InTen DigitalMarketing Agency , developed by InTen