کشف معمای ۲۰۰ ساله فیزیک؛ چرا یخ لغزنده است؟
مطالعات جدید دانشگاه زارلند نشان میدهد که لغزندگی یخ تنها به فشار یا اصطکاک ناشی از وزن بدن مربوط نمیشود، بلکه نتیجه برهمکنش دوقطبیهای مولکولی یخ با سطح تماس مانند کف کفش است. این کشف دیدگاه رایج بیش از یک قرن در آموزش فیزیک را به چالش کشیده و توضیح میدهد که چرا حتی فشارهای کم میتوانند باعث سرخوردن روی یخ شوند.
به گزارش خبرنگار علمی ایونا به نقل از آوش , لغزشهای معمول در زمستان روی پیادهروهای یخزده اغلب به وزن بدن که از طریق کف کفش (هنوز گرم) فشار میآورد، نسبت داده میشد. با این حال، تحقیقات جدید از دانشگاه زارلند نشان میدهد که این دیدگاه کامل نیست و لغزندگی ناشی از برهمکنش بین دوقطبیهای مولکولی در یخ و سطح تماسگیرنده، مانند کف کفش، است و نه فشار یا اصطکاک!
نظریه جدید درباره لغزندگی یخ؛ آیا فشار و اصطکاک تنها دلیل نیستند؟ فیزیک ۲۰۰ ساله به چالش کشیده شد!
به گزارش ایونا نیوز، یک تحقیق جدید و بحثبرانگیز، نظریه دو قرن گذشته درباره علت لغزندگی یخ را زیر سؤال برده است. تا پیش از این، در کتابهای درسی و محافل علمی، رایج بود که فشار و اصطکاک ناشی از راه رفتن یا حرکت روی یخ، باعث ذوب شدن لایه نازکی از آن و در نتیجه ایجاد خاصیت لغزندگی میشود. اما پژوهشگران دانشگاه زارلند آلمان، با انجام مطالعات دقیق، به این نتیجه رسیدهاند که این دیدگاه کامل نیست و عامل اصلی لغزندگی یخ، چیزی فراتر از فشار و اصطکاک است. آنها معتقدند که این پدیده، نتیجه برهمکنشهای ظریف در سطح مولکولی است؛ به بیان دقیقتر، این لغزندگی ناشی از تعامل بین دوقطبیهای مولکولی یخ و سطحی است که با آن در تماس قرار میگیرد. این کشف، نهتنها دیدگاه ما را نسبت به پدیدهای روزمره تغییر میدهد، بلکه میتواند پیامدهای مهمی برای درک ما از فیزیک مواد داشته باشد.
نظریه جدید: لغزندگی یخ، فراتر از فشار و اصطکاک
برای دههها، نظریه غالب درباره لغزندگی یخ این بود که دو عامل اصلی در این پدیده نقش دارند:
فشار: وزن یک جسم (مانند یک انسان) روی یخ، باعث افزایش فشار در نقطه تماس میشود. بر اساس این نظریه، این افزایش فشار، نقطه ذوب یخ را پایین میآورد و باعث میشود که لایه نازکی از آن به آب تبدیل شود. این لایه آب، به عنوان یک روانکننده عمل کرده و باعث لغزندگی میشود.
اصطکاک: حرکت یک جسم روی یخ، باعث ایجاد اصطکاک و در نتیجه تولید گرما میشود. این گرما نیز میتواند لایه سطحی یخ را ذوب کرده و به روان شدن آن کمک کند.
این توضیحات، ساده و قابل فهم بودند و به همین دلیل، برای سالها به عنوان پاسخ استاندارد به این پرسش در نظر گرفته میشدند. با این حال، تحقیقات جدید دانشگاه زارلند نشان داده که این نظریه نمیتواند تمام پدیدهها را به درستی توضیح دهد. به عنوان مثال، حتی در دماهای بسیار پایین که فشار و اصطکاک به تنهایی قادر به ذوب یخ نیستند، باز هم لغزندگی مشاهده میشود.
دوقطبیهای مولکولی: راز اصلی لغزندگی یخ
پژوهشگران آلمانی، با استفاده از تکنیکهای پیشرفته، به این نتیجه رسیدهاند که لغزندگی یخ در سطح مولکولی رخ میدهد. هر مولکول آب (H2O) یک مولکول دوقطبی است؛ به این معنی که یک سمت آن دارای بار مثبت جزئی و سمت دیگر دارای بار منفی جزئی است. در یخ، این مولکولها در یک ساختار کریستالی منظم و پایدار قرار گرفتهاند.
اما در سطح یخ، مولکولهای آب به دلیل نبود مولکولهای همسایه در بالای خود، قادر به تشکیل پیوندهای هیدروژنی کامل نیستند. در نتیجه، این مولکولها آزادتر هستند و میتوانند بچرخند. این پدیده، یک لایه نازک و بینظم از مولکولهای آب در سطح یخ ایجاد میکند که به آن "لایه ذوب سطحی" (surface melting layer) گفته میشود. این لایه، حتی در دماهای بسیار پایین (تا حدود -۱۴۰ درجه سانتیگراد) وجود دارد.
بر اساس نظریه جدید، زمانی که یک سطح (مانند کف کفش) با یخ تماس پیدا میکند، دوقطبیهای مولکولی در هر دو سطح با یکدیگر برهمکنش میکنند. این برهمکنشها، باعث ایجاد یک لایه روانکننده میشوند که خاصیت لغزندگی را ایجاد میکند. در واقع، این لایه آب مانند، نه از طریق ذوب ناشی از فشار یا اصطکاک، بلکه به دلیل خواص ذاتی سطح یخ و برهمکنشهای مولکولی ایجاد میشود.
پیامدهای این کشف بزرگ
این نظریه جدید، پیامدهای مهمی برای فیزیک و مهندسی مواد دارد. درک دقیق از علت لغزندگی یخ میتواند به توسعه سطوح ضدلغزش بهتر برای کفشها، لاستیک خودروها و تجهیزات ورزشی کمک کند. همچنین، این دانش میتواند در طراحی سطوح یخمانند در کاربردهای صنعتی و علمی نیز مفید باشد.
در نهایت، این تحقیق نشان میدهد که حتی در پدیدههای روزمره و به ظاهر ساده، پیچیدگیهای ناشناختهای وجود دارد که تنها با نگاهی عمیقتر و فراتر از نظریههای سنتی میتوان آنها را کشف کرد. این کشف، بار دیگر ثابت کرد که مرزهای علم همیشه در حال گسترش هستند و حتی بنیادیترین مفاهیم نیز میتوانند با تحقیقات جدید به چالش کشیده شوند.
خبرنگار : نقوی
-
قیمت دلار آزاد لحظه ای امروز سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۲:۱۵
-
دستگیری دو عامل وحشتافکنی با سلاح جنگی در مه ولات
-
قیمت دلار آزاد لحظه ای امروز سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۲:۰۰
-
فتح سهامتیاز حساس در خانه؛ غرش یاران پیتبیوللس سانتا باربارا برابر روساریو
-
ذخایر کالاهای اساسی مطلوب است و یارانه کود به حساب کشاورزان رعایتکننده الگوی کشت واریز میشود
-
نفتکش در آبهای شمال عمان مورد حمله قرار گرفت و در تنگه هرمز دچار آتشسوزی شد
-
جمعیت عمل اسلامی بحرین حکم حبس ابد علما را جنایت قضایی و نشانه جنگ رژیم آل خلیفه میداند
-
قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۱:۴۵
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
19 آبان 1405نتایج قرعهکشی فیدلیتی بهمن موتور چه زمانی اعلام میشود؟ تاریخ احتمالی اعلام برندگان مشخص شد -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟ -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟