در ایونا بررسی شد؛
گرانیها پای جنگ نوشته میشود یا دولت؟
در شرایطی که اقتصاد ایران با تورم، کاهش قدرت خرید، نوسان بازار ارز و افزایش هزینههای زندگی دستوپنجه نرم میکند، پیدا کردن یک مقصر برای وضعیت موجود، شاید سادهترین راه توضیح بحران باشد؛ اما اقتصاد ایران حاصل مجموعهای از تصمیمها و سیاستهایی است که طی سالها و در دولتهای مختلف اتخاذ شدهاند.
به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، رجانیوز، رسانه نزدیک به جبهه پایداری، با انتشار نموداری از تغییر شاخصهای اقتصادی از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تا مرداد ۱۴۰۴، با کنایه از عبارت «پزشکیان را سانسور نکنید!» استفاده کرده است؛ اقدامی که در فضای سیاسی و رسانهای کشور با واکنشهایی همراه شده و بحث درباره عملکرد اقتصادی دولت را دوباره به صدر اخبار آورده است.

اینفوگرافی منتشرشده با مقایسه قیمت برخی داراییها و شاخصهای اقتصادی، تصویری از افزایش قیمت ارز، طلا، سکه و مسکن ارائه میکند. اصل افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید مردم اما موضوعی نیست که نیاز به اثبات رسانهای داشته باشد؛ بخش بزرگی از جامعه این فشار را مستقیماً در هزینه مسکن، خوراک، درمان و سایر نیازهای روزمره خود تجربه میکند.
اما سوال اینجاست که آیا مقایسه ساده وضعیت اقتصادی در ابتدای یک دولت با شرایط یک سال بعد، بهتنهایی میتواند معیاری برای ارزیابی عملکرد آن دولت باشد؟
دولت چهاردهم، مانند هر دولت دیگری، درباره سیاستهای اقتصادی خود مسئولیت دارد و نمیتوان نقش تصمیمهای آن در مدیریت بازار ارز، سیاستهای مالی، کنترل تورم، تنظیم بازار و حمایت از تولید را نادیده گرفت. اگر سیاستی نادرست اجرا شده یا تصمیمی با تأخیر گرفته شده است، دولت باید درباره آن پاسخگو باشد.
اما در طرف مقابل، نمیتوان شرایطی را که دولت پزشکیان اقتصاد را در آن تحویل گرفت، نادیده گرفت. اقتصاد ایران سالهاست با تورم مزمن، تحریم، محدودیت دسترسی به منابع ارزی، کسری بودجه، ناترازی بانکی، مشکلات ساختاری نظام انرژی و بیثباتی بازار ارز روبهروست. بنابراین، نسبت دادن تمام مشکلات اقتصادی به عملکرد یک دولت، بدون توجه به این عوامل، تصویری ناقص از واقعیت ارائه میدهد.
اگر نقد اقتصادی مهم است، چرا در دولت های قبلی کمتر شنیده می شد؟
یکی از سوال های مهمی که در این میان مطرح میشود، به نحوه مواجهه جریانهای سیاسی و رسانهای با عملکرد دولتهای مختلف بازمیگردد.
منتقدان رویکرد اخیر رجانیوز و رسانههای همسو با آن میپرسند اگر افزایش قیمت ارز، کاهش قدرت خرید و مشکلات معیشتی معیار نقد عملکرد دولت است، چرا همین حساسیت در دوره دولت سیزدهم با شدت و گستردگی مشابه دنبال نشد؟
در دولت سیزدهم نیز تصمیمهای اقتصادی مهمی گرفته شد که آثار آن بر زندگی مردم محل بحث بود. اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی و آنچه دولت وقت از آن با عنوان «جراحی اقتصادی» یاد میکرد، یکی از مهمترین این موارد بود؛ سیاستی که موافقان آن را اقدامی برای اصلاح ساختار یارانهها و مخالفان آن را عاملی برای افزایش فشار تورمی بر خانوارها میدانستند.
در همان دوره، موضوع وعدههای دولت درباره آزادسازی منابع ارزی ایران در خارج از کشور نیز مورد توجه قرار گرفت. درباره میزان منابع آزادشده، نحوه دسترسی ایران به آن و آثار اقتصادی این منابع، روایتهای متفاوتی از سوی مسئولان و منتقدان مطرح شد. با این حال، مسئله اصلی برای افکار عمومی این بود که این منابع چرا آزاد نشدند؟
در کنار این مسائل، اعتراضهای صنفی و اجتماعی گروههای مختلف نیز در سالهای گذشته ادامه داشت. فرهنگیان درباره مسائل مربوط به پرداخت حقوق و مطالبات خود بارها اعتراض کردند و بیماران پروانهای نیز درباره مشکلات دسترسی به داروهای مورد نیازشان هشدار دادند. این موارد نشان میدهد مشکلات معیشتی و درمانی، موضوعاتی نیستند که تنها با تغییر دولتها آغاز شده باشند؛ بلکه بخشی از آنها ریشهای طولانیتر دارند.
با این حال، همینجا باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: اینکه مشکلات در دولتهای گذشته نیز وجود داشته، به معنای آن نیست که دولت فعلی از مسئولیت خود در قبال شرایط امروز معاف است. همانطور که نقد دولت پزشکیان نباید به معنای پاک کردن کارنامه دولتهای پیشین باشد، دفاع از دولت فعلی نیز نباید بهانهای برای نادیده گرفتن ضعفهای مدیریتی آن شود.
جنگ؛ متغیری که معادله اقتصاد را تغییر داد
تحولات امنیتی و وقوع جنگ نیز متغیری است که نمیتوان در ارزیابی وضعیت اقتصادی اخیر از آن چشمپوشی کرد.
در شرایطی که کشور با تنشهای منطقهای و درگیری نظامی مواجه شده، طبیعی است که نااطمینانی اقتصادی افزایش یابد. در چنین وضعیتی، بازار ارز، سرمایهگذاری، تجارت خارجی و انتظارات تورمی میتوانند تحت تأثیر قرار گیرند. افزایش هزینههای مبادلات خارجی و دشوارتر شدن فعالیت اقتصادی نیز میتواند فشار بیشتری بر اقتصاد وارد کند.
در عین حال، استفاده از جنگ بهعنوان توضیحی برای همه مشکلات اقتصادی نیز به همان اندازه سادهسازی مسئله است. اقتصاد ایران پیش از وقوع درگیریهای اخیر نیز با مشکلات ساختاری متعددی مواجه بود و بخشی از این مشکلات مستقیماً به نحوه سیاستگذاری داخلی مربوط میشود.
از سوی دیگر، نباید از این واقعیت غافل شد که هیچیک از دولتها نمیتوانند تمام متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد را کنترل کنند. جنگ، تحریم، سیاست خارجی، قیمت جهانی انرژی و شرایط منطقهای، عواملی هستند که خارج از اختیار مستقیم دولت قرار دارند؛ اما دولتها همچنان در نحوه مدیریت پیامدهای این عوامل مسئولاند.
مسئلهای فراتر از پزشکیان و رئیسی
شاید مسئله اصلی این باشد که اقتصاد ایران در سالهای اخیر بیش از آنکه به یک برنامه پایدار و بلندمدت اقتصادی متکی باشد، تحت تأثیر تغییر دولتها و تغییر رویکردهای سیاسی قرار گرفته است.
هر دولتی که روی کار میآید، بخشی از مشکلات را به میراث دولت قبلی نسبت میدهد و بخشی از جریانهای سیاسی نیز تلاش میکنند دستاوردهای دولت همسو با خود را برجسته و ناکامیهای آن را کمرنگ کنند. نتیجه چنین روندی، شکلگیری نوعی دوگانگی در روایت اقتصادی کشور است؛ روایتی که در آن، یک شاخص اقتصادی بسته به اینکه دولت مستقر چه گرایش سیاسی دارد، گاهی نشانه شکست و گاهی نتیجه شرایط تحمیلی معرفی میشود.
این وضعیت، بیش از آنکه به حل مشکلات کمک کند، باعث میشود مسائل اصلی اقتصاد در میان جدالهای سیاسی گم شود.
اگر افزایش قیمت دلار و مسکن در دولت پزشکیان قابل نقد است، باید دقیقاً بررسی شود کدام سیاستها در این افزایش نقش داشتهاند. اگر تحریم و جنگ عامل اصلی فشار اقتصادی بودهاند، باید سهم هرکدام از این عوامل با داده و مستندات مشخص شود. اگر تصمیمهای دولتهای پیشین زمینهساز بخشی از مشکلات امروز بودهاند، آنها نیز باید بدون ملاحظات سیاسی مورد بررسی قرار گیرند.
آیا این نقد منصفانه است؟
در نهایت، نقد عملکرد دولت پزشکیان حق رسانهها و افکار عمومی است و دولت نیز باید در برابر تصمیمهای خود پاسخگو باشد. اما نقد زمانی منصفانه است که معیار آن برای همه دولتها یکسان باشد؛ نمیتوان در یک دوره افزایش قیمت ارز و تورم را نتیجه ضعف مدیریت دانست و در دورهای دیگر، همان شاخصها را صرفاً به تحریم و شرایط بیرونی نسبت داد.
از سوی دیگر، دفاع از دولت نیز نباید به انکار واقعیتهای اقتصادی منجر شود. اگر مردم امروز با افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید مواجهاند، انتظار دارند دولت درباره عملکرد خود توضیح دهد و برای بهبود شرایط راهحل ارائه کند؛ همانطور که انتظار میرود عملکرد دولتهای گذشته نیز با همان معیار و بدون ملاحظات جناحی بررسی شود.
واقعیت این است که اقتصاد ایران نه با مقصرسازی یک دولت بهبود پیدا میکند و نه با معاف کردن دولتها از مسئولیت؛ آنچه ضروری است، ارزیابی مستند و یکسان عملکرد همه دولتها، شفافیت درباره سهم عوامل داخلی و خارجی و تمرکز بر سیاستهایی است که بتواند در نهایت فشار اقتصادی را از دوش مردم کم کند.
خبرنگار : عاروان
-
ستاره جوان در پرسپولیس ماندنی شد؟
-
فتح سهامتیاز حساس در خانه؛ غرش یاران گیوادهلوپ برابر بهرمیودا
-
زمان واریز یارانه دهکهای اول تا سوم
-
ویدئوی پاکبان فداکار رضوانشهر در روز بارانی پربازدید شد؛ قهرمان بیادعای شهر خبرساز شد
-
یارانه کود شیمیایی مستقیماً به حساب کشاورزان واریز میشود
-
قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۲۱:۰۰
-
شکار سهامتیاز طلایی در زمین میزبان؛ پیروزی روحبخش لسترسیتی مقابل پلیموت یو21
-
انهدام پهپاد MQ-1 در تنگه هرمز؛ پدافند هوایی ارتش وارد عمل شد
-
124 آبان 1405ببینید| توهین زننده مقام بحرینی در وصف ایران
-
223 آبان 1405ادعای جنجالی درباره فرزندان یکی از مدیران دولت روحانی
-
324 آبان 1405از پیشگویی سیمپسونها تا شایعه آغاز دوباره جنگ در 26 آبان ماه
-
424 آبان 1405خبر مهم از مذاکرات ایران و آمریکا؛ احتمال سفر قریبالوقوع عراقچی به اسلامآباد!
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
19 آبان 1405علیرضا ایلدروم کیست؟ بیوگرافی کمکداور جنجالی استقلال و یاسر آسانی -
19 آبان 1405نتایج قرعهکشی فیدلیتی بهمن موتور چه زمانی اعلام میشود؟ تاریخ احتمالی اعلام برندگان مشخص شد -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟