اروپا با پایان عمر مزارع بادی فراساحلی به‌دنبال بازآفرینی است، موانع قانونی و زیست‌محیطی و تأثیر جنگ ایران بر بازار انرژی

به گزارش خبرنگار اقتصاد نگاه ایرانیان نیوز (ایونا)، در گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رضا احسانی به بررسی وضعیت فعلی صنعت باد فراساحلی در اروپا می‌پردازد و پارادوکس کلیدی این قاره بین رهبری بازار انرژی تجدیدپذیر و خطر رکود در این حوزه را تحلیل می‌کند.

صنعت باد فراساحلی اروپا که زمانی پیشگام جهان بود، امروز به پایان چرخه عمر خود نزدیک می‌شود؛ در سال ۲۰۲۴، ۱٫۳ گیگاوات ظرفیت بادی از رده خارج شد در حالی که ۱٫۶ گیگاوات ظرفیت بازآفرینی‌شده به بهره‌برداری رسید و افزایش خالص ظرفیت به ۱۵ گیگاوات رسید. این وضعیت فرصت‌های استراتژیک برای بازآفرینی (Repowering) و چالش‌های زیست‌محیطی برای از رده خارج کردن (Decommissioning) ایجاد کرده است.

بازآفرینی در سال ۲۰۲۴: آمار و واقعیت‌ها

«اروپا در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۱٫۳ گیگاوات ظرفیت بادی را از رده خارج کرد و در همان زمان ۱٫۶ گیگاوات ظرفیت بازآفرینی‌شده را به بهره‌برداری رساند. افزایش خالص ظرفیت در این سال ۱۵ گیگاوات بوده است.» (WindEurope 2024, p. 9)

تفکیک کشوری از رده خارج کردن و بازآفرینی مزارع در ۲۰۲۴

همان‌طور که مشاهده می‌شود، آلمان با ۷۱۲ مگاوات از رده خارج کردن و ۱٬۰۹۶ مگاوات بازآفرینی، پیشتاز این حوزه است. اسپانیا با ۴۳۵ مگاوات از رده خارج کردن اما صفر بازآفرینی، یک استثنا در این الگو است. بر اساس گزارش فوق، «دلیل این امر موانع مربوط به اخذ اتصالات جدید شبکه، همراه با عدم وجود سازوکارهای حمایتی باد خشکی و مجوزدهی دشوار است که یک محیط غیرجذاب برای بازآفرینی ایجاد کرده است.» (WindEurope 2024, p. 32)

فرصت بازآفرینی: سه برابر شدن تولید و کاهش ۲۵٪ تعداد توربین‌ها

«بازآفرینی مزارع بادی بطور متوسط تولید را سه برابر می‌کند و در همان زمان تعداد توربین‌ها را ۲۵ درصد کاهش می‌دهد.» (WindEurope 2024, p. 9) این امر پنجره‌ای استراتژیک برای افزایش سریع تولید انرژی پاک بدون نیاز به احداث سایت‌های جدید فراهم می‌آورد.

پتانسیل بازآفرینی تا سال ۲۰۳۰

بر اساس پیش‌بینی سالانه انجمن انرژی بادی اروپا، «انتظار می‌رود که نصب سالانه پروژه‌های بازآفرینی از ۱٫۴ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۵ گیگاوات در سال ۲۰۳۰ افزایش یابد. مجموع ظرفیت بازآفرینی‌شده در دوره ۲۰۲۵‑۲۰۳۰ نزدیک به ۲۱ گیگاوات خواهد بود.» (WindEurope 2024, p. 46, Figure 23)

توزیع جغرافیایی بازآفرینی

«آلمان، بریتانیا، هلند و اسپانیا تقریباً دو‑سوم ظرفیت بازآفرینی‌شده در اروپا تا سال ۲۰۳۰ را نصب خواهند کرد.» (WindEurope 2024, p. 46) این کشورها به دلیل ناوگان قدیمی و چارچوب‌های قانونی نسبتاً مساعد، پیشتاز بازآفرینی هستند.

چالش‌های قانونی و اقتصادی بازآفرینی

با وجود پتانسیل بسیار قابل توجه، بازآفرینی با موانع جدی مواجه است. بر اساس سند پیشین، «بسیاری از مزارع بادی که به پایان سازوکار حمایتی خود می‌رسند، در حال حاضر نوعی تمدید عمر را انتخاب می‌کنند، نه بازآفرینی.» (WindEurope 2024, p. 32) دلیل اصلی این امر، عدم تطابق قوانین با واقعیت‌های اقتصادی است.

موانع کلیدی عبارتند از:

• عدم شناسایی ارزش افزوده بازآفرینی: در بسیاری از کشورها، چارچوب‌های قانونی ارزش افزوده بازآفرینی را به رسمیت نمی‌شناسند. به عنوان مثال، در ایتالیا، پروژه‌های بازآفرینی می‌توانند در مناقصات شرکت کنند، اما باید قیمت پیشنهادی خود را تخفیف دهند زیرا قانون‌گذار «هزینه‌های توسعه پروژه‌های بازآفرینی را کمتر از پروژه‌های جدید می‌داند. اما در واقعیت، پروژه‌های بازآفرینی اغلب هزینه‌های از رده خارج کردن را نیز شامل می‌شوند.» (WindEurope 2024, p. 18)
• زمان‌های مجوزدهی مشابه: «زمان‌های مجوزدهی برای پروژه‌های بازآفرینی مشابه پروژه‌های جدید است.» (همان) در حالی که قانون RED III در اتحادیه اروپا از کشورهای عضو می‌خواهد که «تمام فرآیندهای مجوزدهی برای پروژه‌های تجدیدپذیر باید ظرف دو سال و برای پروژه‌های بازآفرینی ظرف یک سال تکمیل شود.» (همان) اما در عمل، بسیاری از کشورها از این ضرب‌الاجل عقب هستند.
• موانع شبکه: «در کشورهایی مانند اسپانیا، مشکلات مربوط به اخذ اتصالات جدید شبکه یک مانع کلیدی برای بازآفرینی است.» (WindEurope 2024, p. 32)
• جنگ و چالش اقتصاد اروپا: با توجه به وابستگی اروپا به واردات انرژی و تجارت آزاد، و اثرات عمیق جنگ ایران بر بازار انرژی و تجارت جهانی، چالش‌های متعددی گریبان‌گیر اتحادیه اروپا شده است. این موضوع چالش‌های اساسی در حوزه بازآفرینی ظرفیت‌ها ایجاد کرده است.

چالش از رده خارج کردن: پره‌های توربین و بازیافت

در کنار بازآفرینی، از رده خارج کردن (Decommissioning) مزارع بادی قدیمی یک چالش زیست‌محیطی و اقتصادی جدی ایجاد کرده است. «حدود ۲۲ گیگاوات ظرفیت بادی در اروپا در دوره ۲۰۲۵‑۲۰۳۰ از رده خارج خواهد شد. از این مقدار، ۱۲ گیگاوات بازآفرینی شده و ۱۰ گیگاوات کاملاً از رده خارج و از سیستم حذف خواهد شد.» (WindEurope 2024, p. 9)

پره‌های توربین‌های بادی از مواد کامپوزیتی (شیشه و رزین) ساخته شده‌اند که قابل بازیافت نیستند و صدها سال طول می‌کشد تا تجزیه شوند. مدیریت پره‌های مستهلک به یک چالش زیست‌محیطی در کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا و دانمارک تبدیل شده است.

راه‌حل‌های نوظهور

• بازیافت مکانیکی: خرد کردن پره‌ها و استفاده از آن‌ها در سیمان یا مواد ساختمانی.
• بازیافت شیمیایی: جداسازی رزین از الیاف شیشه برای استفاده مجدد.
• طراحی برای بازیافت: توسعه پره‌های قابل بازیافت با رزین‌های ترموپلاستیک.

بر همین اساس، نوآوری در طراحی پره‌های قابل بازیافت یک اولویت تحقیقاتی برای صنعت است.

چشم‌انداز ۲۰۳۰: ۷۵ گیگاوات نیازمند تصمیم

تحلیل انجمن انرژی بادی اروپا معتقد است: «تا سال ۲۰۳۰، ۴۹ گیگاوات پروژه بادی در اروپا به ۲۰ سال یا بیشتر خواهند رسید. از این میان، ۲۱ گیگاوات به ۲۵ سال و ۵ گیگاوات به ۳۰ سال می‌رسند. این یعنی ۷۵ گیگاوات پروژه نیازمند تصمیم‌

خبرنگار : مولوی