هشدار وزارت نفت ۱۱ استان کشور در معرض تنش گاز قرار دارند

به گزارش خبرنگار اقتصاد نگاه ایرانیان نیوز (ایونا)،

سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، درباره وضعیت کنونی شبکه گاز، ذخایر گازوئیل، روند مصرف در استان‌ها و برنامه‌های مدیریت انرژی در فصل سرد سال اظهار کرد؛ نکات کلیدی شامل رکوردهای ذخیره‌سازی، افزایش مصرف، سیاست‌های تعرفه‌ای و طرح گواهی صرفه‌جویی انرژی بود.

وضعیت شبکه گاز و ذخایر گازوئیل

به نقل از وزارت نفت، سعید توکلی درباره وضع کنونی شبکه گاز کشور و شرایط ذخایر گاز و سوخت گفت: امسال با وجود کاهش حدود ۱۳ درصدی تولید گاز کشور در پی حملات دشمن صهیونیستی‑آمریکایی در ۲۷ اسفند به تأسیسات و چهار پالایشگاه مجتمع گاز پارس جنوبی، توانستیم پایداری شبکه گاز کشور را حفظ کنیم. اکنون، حجم ذخایر گازوئیل در مخازن سوخت مایع به بیش از ۳ میلیارد لیتر رسیده است و گاز موردنیاز همه مصرف‌کنندگان بدون محدودیت به شبکه تحویل داده شده است.

وی با اشاره به عملکرد بخش ذخیره‌سازی گاز تصریح کرد: امسال در دو مخزن شوریجه و سراجه رکوردهای قابل توجهی ثبت شد، به‌طوری‌که در مخزن شوریجه برای دومین سال پیاپی رکورد ذخیره‌سازی شکسته شد و در مخزن سراجه برای نخستین بار به رکوردی تاریخی دست یافتیم.

تغییرات مصرف گاز در فصل سرد

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با بیان اینکه وضع پایداری شبکه تاکنون مطلوب بوده است، گفت: با ورود به فصل سرد سال و تغییر آرایش مصرف، سهم بخش خانگی و تجاری از مصرف گاز افزایش می‌یابد و از حجم گاز در دسترس سایر بخش‌ها کاسته می‌شود.

از روز شنبه تاکنون، حجم مصرف گاز حدود ۶۰ میلیون مترمکعب افزایش یافته است. پیش‌بینی می‌کنیم این مقدار تا پایان هفته، در مقایسه با هفته گذشته به حدود ۷۰ میلیون مترمکعب افزایش برسد.

بر اساس برنامه، مقرر شد پیش از آغاز فصل سرد سال ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدست‌رفته به چرخه تولید بازگردد که اکنون، این مقدار به‌طور میانگین به بیش از ۹۵ میلیون مترمکعب رسیده است.

مصرف گاز در استان‌ها و الگوی سبد مصرف

حجم مصرف گاز در استان‌های مختلف ارتباط مستقیمی با تعداد مشترکان و ترکیب مصرف آن‌ها دارد. برای نمونه، استان تهران در روزهای سرد سال و در اوج مصرف، حدود ۱۲۵ میلیون مترمکعب گاز مصرف می‌کند و متناسب با این مقدار مصرف، سهم دیگر استان‌ها در شبکه و توزیع گاز مدیریت می‌شود.

برای بررسی دقیق‌تر الگوی مصرف استان‌ها، باید به ترکیب مصرف یا همان سبد مصرف گاز در هر استان توجه داشت؛ زیرا این ترکیب در استان‌های مختلف متفاوت است. به‌عنوان مثال، در استان مازندران حدود ۹۴ درصد مصرف گاز به بخش خانگی و تجاری اختصاص دارد. بنابراین، حتی کوچک‌ترین اقدام و همراهی مشترکان این دو بخش برای کاهش مصرف می‌تواند کمک قابل توجهی به پایداری شبکه گاز کند.

در مجموع، حجم مصرف گاز در استان‌ها متناسب با جمعیت، تعداد مشترکان و ترکیب سبد مصرف آن‌ها متفاوت است و نمی‌توان فقط با مقایسه حجم مصرف، الگوی مصرف استان‌ها را ارزیابی کرد.

مدیریت مصرف انرژی و تکالیف اجرایی

از اقدام‌های مهم امسال، با توجه به تکالیف تعیین‌شده و تأکیدهای رئیس‌جمهوری، تعریف خط مبنای مصرف برای هریک از استان‌ها بود. این خط مبنا به ما کمک می‌کند الگوی مشخص‌تری برای مصرف داشته باشیم و مقدار کاهش مصرف را در هر استان به‌صورت دقیق‌تر ارزیابی کنیم.

در بخش اداری، دستگاه‌های اجرایی موظف شده‌اند مصرف گاز خود را ۲۰ درصد نسبت به حجم تعیین‌شده کاهش دهند. دمای ۱۸ درجه سانتی‌گراد به‌عنوان تکلیف برای ادارات تعیین شده است؛ در بخش خانگی، دمای آسایش بین ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد است. گروه‌های بازدید، پایش و رصد شرکت ملی گاز از روز پانزدهم پس از مانور مربوطه فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و این روند تا پایان فصل سرد ادامه خواهد یافت.

تعرفه‌ها و مشوق‌های مصرف‌کنندگان

حدود ۷۰ درصد مشترکان گاز کشور در پله نخست تعرفه‌ای قرار دارند و به‌اصطلاح خوش‌مصرف هستند؛ ۱۸ درصد در پله دوم (مصرف متوسط) و مابقی در پله‌های سوم و چهارم (بدمصرف و بسیار بدمصرف) قرار دارند. تعرفه پله چهارم در سال جاری برای مشترکان بسیار پرمصرف به سطحی نزدیک به قیمت صادراتی گاز رسیده است.

افزایش تعرفه گاز متناسب با حجم مصرف مشترکان و به‌صورت پلکانی اعمال می‌شود. پارسال تنها حدود ۱.۳۳ درصد از مشترکان در پله چهارم قرار داشتند، اما این گروه نزدیک به ۶ درصد کل گاز کشور را مصرف می‌کردند؛ هدف این رویکرد تحقق عدالت در مصرف و متناسب‌سازی هزینه پرداختی با حجم مصرف است.

مقابله با انشعاب‌های غیرمجاز

امسال اراده جدی برای برخورد با استفاده غیرمجاز از گاز و انشعاب‌های غیرمجاز وجود دارد. این تخلفات عمدتاً در برخی مناطق خوش‌نشین، باغ‌ویلاها و روستاهای خارج از محدوده قانونی مشاهده می‌شود؛ در موارد شناسایی‌شده، قطع انشعاب و جریمه‌های قانونی اعمال می‌گردد.

تأمین گاز صنایع و محدودیت‌ها

در بخش صنعت حدود ۱۲ کد مصرف داریم که برخی از آن‌ها در گروه صنایع قطع‌نشدنی قرار می‌گیرند؛ از جمله صنایع غذایی و دارویی که با امنیت غذایی و سلامت مردم ارتباط مستقیم دارند. این صنایع حتی در شرایط سخت شبکه نیز تحت هیچ شرایطی در برنامه قطع گاز قرار نمی‌گیرند.

صنایع عمده‌ای مانند فولاد و پتروشیمی نیز تا کنون با کاهش حدود ۱۳ درصدی تولید گاز کشور در پی آسیب‌های وارده به تأسیسات، هیچ محدودیتی در تأمین گاز ندارند. در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۷ درصد از کل گاز کشور در بخش صنعت مصرف شده است.

تأمین گاز صنایع کوچک و واحدهای تولیدی نیز حفظ شده؛ امسال حتی یک میلیارد مترمکعب گاز نیز از سهم این بخش‌ها کاهش نیافته است.

تنوع‌بخشی به سبد سوخت صنایع

در صنعت سیمان، بخشی از سوخت موردنیاز واحدها در فصل گرم می‌تواند به سوخت مایع (نفت‌کوره) تغییر یابد؛ این یکی از راهکارهای مدیریت مصرف گاز است که وزارت نفت در چارچوب سبد سوختی به صنایع ارائه می‌دهد.

چالش‌های ظرفیت تولید و ناترازی

ناترازی مزمن، سنواتی و انباشته‌ای که طی سال‌های گذشته با آن روبه‌رو بوده‌ایم، در دوره اوج مصرف حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب کاهش عرضه گاز را به همراه داشته است. علاوه بر این، آسیب‌های ناشی از جنگ حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید اضافه کرده است؛ از مجموع ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت ازدست‌رفته، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب به چرخه تولید بازگشته و حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب باقی مانده است.

طرح گواهی صرفه‌جویی انرژی

در قانون برنامه هفتم پیشرفت، ماده ۴۶، سازوکارهای مناسب برای گواهی صرفه‌جویی انرژی پیش‌بینی شده است. شرکت ملی گاز ایران این طرح را از طریق شرکت‌های کارور اجرا می‌کند؛ تاکنون ۱۱۲ شرکت در این حوزه قرارداد دارند و فعالیت‌های آن‌ها عملیاتی شده است.

فعالیت شرکت‌های کارور در شش بخش دنبال می‌شود که همه می‌توانند به ارتقای بهره‌وری انرژی کمک کنند. بر اساس حجم صرفه‌جویی، گواهی صرفه‌جویی گاز صادر می‌شود و می‌تواند در بورس انرژی خرید‑فروش گردد؛ هر مترمکعب گاز در بازار بورس انرژی حدود ۸۴ هزار تومان معامله می‌شود.

در اوج مصرف، اگر یک خانه بهینه‌سازی شود و حجم مصرف گاز کاهش یابد، ممکن است از قرارگرفتن در پله‌های بالای مصرف خارج شود و در نتیجه مبلغ قبض گاز خانواده کاهش یابد.

بخش عمده فعالیت شرکت‌های کارور (حدود ۷۰ درصد) شامل اصلاح و هوشمندسازی موتورخانه‌ها، استفاده از بخاری‌های پربازده و اصلاح سیستم‌های مدیریت مصرف است. تاکنون حدود ۱۹۰ هزار بخاری در استان‌های سردسیر و خانواده‌های تحت پوشش سازمان بهزیستی و کمیته امداد توزیع شده است.

گواهی صرفه‌جویی پیشینی ابزاری برای کمک به شرکت‌های کارور و تأمین منابع مالی موردنیاز آن‌هاست؛ این گواهی در بورس انرژی قابلیت خرید‑فروش دارد و می‌تواند سرمایه‌گذاری برای طرح‌های بهینه‌سازی را تأمین کند.

منبع: وزارت نفت

خبرنگار : مولوی