ایونا گزارش می دهد؛

از خرمای محبی تا خربزه زاکانی

1405-06-16 11:20:48
بازدید: 107
کد خبر: 000526168
0 زمان مطالعه: 1 دقیقه
از خرمای محبی تا خربزه زاکانی

گاهی برای خراب کردن یک سخنرانی سیاسی، نه مخالف سیاسی لازم است، نه افشاگری، نه حتی یک جمله جنجالی. کافی است دوربین روشن باشد و صاحب تریبون برای چند لحظه فراموش کند که مقابل دوربین است.

به گزارش خبرنگار سیاسی ایونا، حاشیه تازه درباره علیرضا زاکانی از همین جنس است. شهردار تهران در جمع دانشجویان حاضر شده بود تا درباره موضوعات مختلف صحبت کند، اما بخشی از تصاویر این حضور، به جای محتوای سخنان او، روی نحوه خوردن خربزه متمرکز شد. کلیپی که قرار بود بخشی از یک برنامه رسمی باشد، خیلی زود به نقد در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شد.

اما اگر ماجرا را فقط در حد «خربزه خوردن زاکانی» ببینیم، اصل موضوع را از دست داده‌ایم.

مسئله مهم‌تر این است که چرا در سال‌های اخیر، بارها شاهد چنین اتفاقی هستیم؛ چرا برخی چهره‌های سیاسی و مدیریتی در موقعیت‌هایی که باید بیش از همیشه مراقب رفتار و تصویر عمومی خود باشند، کاری می‌کنند که یک حرکت چندثانیه‌ای از تمام حرف‌هایشان جلو بزند؟

پاسخ را شاید باید در تفاوت میان زندگی خصوصی و حضور عمومی جست‌وجو کرد.

یک شهروند عادی وقتی غذا می‌خورد، قرار نیست رفتار خود را با ملاحظات رسانه‌ای تنظیم کند. اما شهردار یک کلانشهر، نماینده مجلس، وزیر یا چهره سیاسی وقتی در یک برنامه رسمی حاضر می‌شود، دیگر صرفاً یک فرد عادی در یک جمع دوستانه نیست. او بخشی از تصویر نهادی است که نمایندگی می‌کند.

این به معنای آن نیست که مسئول باید مصنوعی، خشک یا بی‌روح رفتار کند. مسئله بسیار ساده‌تر است: هر موقعیتی آداب خودش را دارد.

اگر جلسه رسمی است، نحوه نشستن اهمیت دارد. اگر مناظره است، توجه به طرف مقابل اهمیت دارد. اگر برنامه دانشجویی است، نوع مواجهه با مخاطب اهمیت دارد. و اگر دوربین روشن است، باید پذیرفت که هر حرکت کوچک ممکن است از قاب خارج شود و به یک تصویر عمومی تبدیل شود.

نمونه‌های مشابه کم نیستند.

در بهمن ۱۳۹۸، مناظره مصطفی تاج‌زاده و جلیل محبی درباره شورای نگهبان برگزار شد؛ اما بخشی از توجه عمومی نه به استدلال‌های دو طرف، بلکه به خرما خوردن محبی در جریان مناظره جلب شد. تصاویر او در حال خوردن خرما و واکنش‌های بعدی به نحوه رفتار او، به اندازه‌ای بازتاب پیدا کرد که خود محبی هم بعدها گفت برجسته شدن خرما خوردنش باعث شد اصل مناظره به حاشیه برود. 

این بخش ماجرا قابل تأمل است. محبی معتقد بود حاشیه، محتوای مناظره را تحت‌الشعاع قرار داده است؛ اما دقیقاً همین نکته نشان می‌دهد که در سیاست رسانه‌ای، نمی‌توان همیشه تعیین کرد مردم چه چیزی را ببینند و چه چیزی را نبینند.

دو سال بعد، نوبت به غلامعلی حدادعادل رسید. در مهر ۱۴۰۱، ویدئویی از نشست استادان دانشگاه تهران منتشر شد که او را هنگام سخنرانی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال خوردن حلیم و سپس ریختن چای نشان می‌داد. باز هم یک رفتار حاشیه‌ای از متن یک جلسه رسمی جلو زد و سوژه شبکه‌های اجتماعی شد. 

و پیش از اینها نیز تصاویر محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۸۸، از جمله تصویر مشهور مربوط به زیپ شلوارش، نشان داد که دوربین چگونه می‌تواند یک لحظه کاملاً ناخواسته را به بخشی از حافظه عمومی یک سیاستمدار تبدیل کند. 

ممکن است گفته شود همه اینها چیزی جز شوخی کاربران در فضای مجازی نیست. تا حدی درست است. شبکه‌های اجتماعی علاقه زیادی به لحظه‌های غیرمنتظره دارند و گاهی یک اتفاق کاملاً بی‌اهمیت را بیش از اندازه بزرگ می‌کنند.

اما این فقط نیمی از ماجراست.

وقتی چنین اتفاقی یک بار رخ می‌دهد، می‌توان آن را یک اتفاق دانست. وقتی نمونه‌ها در فاصله سال‌های مختلف تکرار می‌شوند، باید از خودمان بپرسیم آیا مسئله فقط «شیطنت کاربران» است یا بخشی از جامعه سیاسی هنوز قواعد تصویر در رسانه جدید را جدی نگرفته است؟

سیاستمدار امروز فقط سخنران نیست؛ او یک تصویر متحرک است.

تصویری که ممکن است از یک سخنرانی دو ساعته، تنها چند ثانیه‌اش دیده شود. ممکن است از یک جلسه رسمی، فقط یک حرکت دست باقی بماند. ممکن است یک جمله در میان ده‌ها دقیقه صحبت، بریده شود و میلیون‌ها بار دیده شود.

این قواعد رسانه را نمی‌توان با گلایه از فضای مجازی تغییر داد.

مسئول سیاسی اگر نمی‌خواهد یک حرکت ساده‌اش سوژه شود، دو انتخاب دارد: یا در موقعیت عمومی مراقبت بیشتری از رفتار خود داشته باشد، یا بپذیرد که دوربین هیچ تعهدی به حفظ شأن و اعتبار او ندارد.

البته از آن طرف هم نباید گرفتار افراط شد. اینکه یک سیاستمدار در برابر دوربین رفتار نامناسبی داشته، به‌تنهایی دلیلی برای زیر سؤال بردن توانایی مدیریتی او نیست. نمی‌توان از نحوه خوردن خربزه درباره عملکرد یک شهردار حکم صادر کرد، همان‌طور که خوردن حلیم به‌تنهایی چیزی درباره صلاحیت سیاسی حدادعادل ثابت نمی‌کند.

اما می‌توان درباره حرفه‌ای‌گری سؤال کرد.

کسی که در جایگاه عمومی قرار دارد، از مردم انتظار قانون‌مداری، نظم و رعایت قواعد اجتماعی دارد. طبیعی است که افکار عمومی هم از او انتظار داشته باشد حداقل‌های رفتاری همان جایگاه را رعایت کند.

اینجاست که ماجرا از یک کلیپ خنده‌دار فراتر می‌رود.

مسئولان معمولاً از قدرت شبکه‌های اجتماعی زمانی گلایه می‌کنند که تصویری منفی از آنها منتشر می‌شود؛ اما کمتر به این سوال پاسخ می‌دهند که چرا چنین تصاویری اصلاً فرصت تولید پیدا می‌کنند؟

دوربین مقصر نیست. فضای مجازی هم لزوماً مقصر نیست. دوربین فقط چیزی را ثبت کرده که در برابر آن اتفاق افتاده است.

از این رو، ماجرای زاکانی را می‌توان ادامه همان زنجیره‌ای دانست که سال‌هاست با چهره‌های مختلف تکرار می‌شود؛ یک بار خرما، یک بار حلیم، یک بار چای و حالا خربزه.

شاید این بار بهتر باشد به جای اینکه فقط به سوژه شدن زاکانی بخندیم، یک سؤال مهم مطرح کنیم: چرا بخشی از سیاستمداران ما هنوز میان «حضور شخصی» و «حضور رسمی» تفاوت چندانی قائل نیستند؟

سیاستمدار حق دارد خسته شود، گرسنه شود، غذا بخورد و حتی اشتباه کند. اما وقتی پایش به جایگاه عمومی می‌رسد، یک تفاوت اساسی وجود دارد: اشتباه او دیگر فقط متعلق به خودش نیست؛ ممکن است تبدیل به تصویر جایگاهی شود که نمایندگی می‌کند.

و شاید بدترین اتفاق برای یک سیاستمدار همین باشد که مردم، بعد از پایان سخنرانی، به جای آنکه بگویند «چه گفت؟»، از خودشان بپرسند: «دیدی چطور خربزه خورد؟»

خبرنگار : عاروان

نظر شما
    هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
تصاویر
صنایع غذایی گلها ایونا تی‌وی
محصولات غذایی هوفر
ستاره غرب آسیا
مرکز فرهنگی منتظر المهدی
بانک ملی
بازگشت به بالا
© کلیه حقوق این وب سایت برای پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز محفوظ است.
website designed by InTen DigitalMarketing Agency , developed by InTen