ایونا گزارش می دهد؛
بانک مرکزی ترمز خرید قسطی طلا را کشید
بانک مرکزی با صدور بخشنامهای تازه، مسیر استفاده از منابع بانکی برای خرید طلا، ارز و رمزارز را مسدود کرد؛ تصمیمی که مستقیماً بازار اعتبار و پلتفرمهای فروش اقساطی دارایی را هدف گرفته و میتواند معادلات خرید طلای خرد در ایران را تغییر دهد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، بر اساس بخشنامه شماره ۰۵/۱۷۰۵۳۹ مورخ ۸ مهر ۱۴۰۵، اعطای هرگونه تسهیلات مستقیم یا غیرمستقیم از سوی بانکها و مؤسسات اعتباری برای خرید طلا، ارز، رمزارز و حتی سکوهای مبادلاتی این داراییها ممنوع شده است. بانک مرکزی علت این تصمیم را جلوگیری از انحراف منابع بانکی به سمت فعالیتهای سفتهبازانه و غیرمولد اعلام کرده و خواستار هدایت منابع به سمت بخش واقعی اقتصاد شده است.
اما پشت این تصمیم یک واقعیت مهم اقتصادی قرار دارد: در شرایطی که تورم قدرت خرید پول را کاهش میدهد، بخشی از خانوارها و سرمایهگذاران خرد به بازارهایی مانند طلا و ارز به چشم ابزاری برای حفظ ارزش دارایی نگاه میکنند. اکنون بانک مرکزی میخواهد یکی از مسیرهای ورود پول اعتباری به این بازارها را ببندد.
بانک مرکزی دقیقاً چه چیزی را ممنوع کرده است؟
ممنوعیت جدید فقط به وام بانکی با عنوان مشخص «خرید طلا» محدود نمیشود. متن بخشنامه، پرداخت مستقیم و غیرمستقیم تسهیلات از مسیر بانکها یا واحدهای دیجیتال برای خرید طلا، انواع ارز خارجی، رمزارزها و سکوهای مبادلاتی این داراییها را دربر میگیرد.
اهمیت عبارت «غیرمستقیم» در همینجاست؛ زیرا بخشی از مدلهای جدید اعتباردهی در بازار، خرید کالا یا دارایی را از مسیر پلتفرمهای اعتباری و لندتکها انجام میدادند. به این ترتیب، مسئله فقط متوقف شدن یک نوع وام بانکی نیست؛ بلکه کل زنجیرهای که میتواند اعتبار بانکی را در نهایت به خرید داراییهای مالی برساند، زیر ذرهبین رگولاتور قرار گرفته است.
بانک مرکزی همچنین هشدار داده است که مسئولیت انحراف تسهیلات از مسیر تعیینشده متوجه مدیران مربوط خواهد بود و در صورت مشاهده تخلف، مدیران و کارکنان متخلف به مراجع انتظامی، نظارتی و قضایی معرفی میشوند.
چرا طلا در مرکز حساسیت بانک مرکزی قرار گرفته است؟
طلا برای بخش قابل توجهی از مردم فقط یک کالای مصرفی نیست؛ در اقتصاد تورمی، این فلز به یکی از ابزارهای سنتی حفظ ارزش پول تبدیل شده است. افزایش قیمت ارز نیز معمولاً فشار مضاعفی بر قیمت طلای داخلی وارد میکند.
در چنین شرایطی، امکان خرید اعتباری طلا یک اتفاق مهم برای تقاضای خرد بود. فردی که نقدینگی کافی برای خرید طلا نداشت، میتوانست با استفاده از اعتبار، بخشی از دارایی خود را به طلا تبدیل و هزینه آن را در ماههای بعد پرداخت کند.
از نگاه خریدار، این مدل میتوانست راهی برای مقابله با کاهش ارزش پول باشد؛ اما از نگاه سیاستگذار پولی، مسئله کاملاً متفاوت است: منابعی که باید برای تأمین مالی فعالیت اقتصادی به کار گرفته شوند، ممکن است به جای تولید، وارد بازار دارایی شوند و تقاضای سفتهبازانه ایجاد کنند.
بانک مرکزی نیز دقیقاً بر همین استدلال تأکید کرده و در بخشنامه خود خواستار هدایت منابع به بنگاههای اقتصادی مولد و نظارت بر نحوه مصرف تسهیلات شده است.
ممنوعیت وام طلا الزاماً به معنی ارزانی طلا نیست
یکی از برداشتهای احتمالی از تصمیم جدید این است که با حذف خریداران اعتباری، تقاضا کاهش پیدا میکند و در نتیجه قیمت طلا باید پایین بیاید؛ اما چنین نتیجهای قطعی نیست.
قیمت طلای داخلی تنها به میزان تقاضای اعتباری وابسته نیست. نرخ دلار، قیمت جهانی اونس، انتظارات تورمی و شرایط سیاسی و اقتصادی همزمان بر بازار اثر میگذارند.
در ۸ مهر، قیمت پایانی اونس جهانی طلا حدود ۴۱۵۶ دلار ثبت شده بود و در روزهای بعد نیز در محدوده بالای ۴ هزار دلار قرار داشت.
از سوی دیگر، در بازار داخلی نیز نرخ دلار آزاد در روزهای اخیر در محدوده بسیار بالایی قرار داشته است. بنابراین حتی اگر بخشی از تقاضای ناشی از اعتبار حذف شود، عوامل دیگری همچنان میتوانند از قیمت طلا حمایت کنند.
به همین دلیل، اثر مستقیم بخشنامه را باید بیشتر در کاهش تقاضای اعتباری جستوجو کرد، نه اینکه آن را بهتنهایی عاملی برای ریزش قیمت طلا دانست.
ضربه اصلی به خریدار خرد است یا سفتهباز؟
پاسخ این سؤال به نحوه اجرای بخشنامه بستگی دارد.
اگر منابع بانکی واقعاً به جای خرید طلا و ارز به سمت تولید و سرمایه در گردش بنگاهها هدایت شود، تصمیم بانک مرکزی میتواند از منظر سیاست اعتباری قابل دفاع باشد؛ زیرا تسهیلات بانکی قرار است در خدمت فعالیت اقتصادی مولد قرار گیرد.
اما اگر تقاضای اصلی مردم برای خرید طلا ناشی از نگرانی درباره تورم و کاهش ارزش پول باشد، ممنوعیت اعتبار بهتنهایی این تقاضا را از بین نمیبرد.
فردی که پیشتر با اعتبار چندماهه طلا میخرید، ممکن است پس از این تصمیم خرید خود را به تعویق بیندازد؛ ممکن است سراغ پسانداز نقدی برود یا حتی بازار دیگری را برای حفظ ارزش دارایی انتخاب کند.
بنابراین این سیاست میتواند مسیر ورود پول به طلا را تغییر دهد، اما لزوماً انگیزه خرید طلا را حذف نمیکند.
یک بازار تازه زیر فشار رگولاتوری
تصمیم جدید بانک مرکزی فقط درباره طلای فیزیکی نیست. ارز و رمزارز نیز در فهرست داراییهایی قرار گرفتهاند که خرید آنها با تسهیلات بانکی ممنوع شده است. همچنین تأمین مالی سکوهای مبادلاتی این داراییها نیز مشمول ممنوعیت شده است.
این بخش از بخشنامه میتواند برای کسبوکارهای حوزه فینتک اهمیت بیشتری داشته باشد؛ زیرا مدلهایی که میان اعتباردهی، خرید دارایی و پلتفرمهای دیجیتال ارتباط برقرار میکنند، حالا با محدودیت جدیتری مواجه خواهند شد.
در واقع بانک مرکزی با این بخشنامه یک پیام به شبکه بانکی و بازیگران اعتباری داده است: اعتبار بانکی نباید به موتور خرید طلا، ارز و رمزارز تبدیل شود.
اگر طلا نه، پس مردم پولشان را کجا ببرند؟
بانک مرکزی میخواهد منابع بانکی به بخش واقعی اقتصاد برود؛ اما برای موفقیت این سیاست، صرفاً بستن مسیر خرید طلا کافی نیست. باید گزینههای جذاب و قابل اتکایی برای سرمایهگذاری و حفظ ارزش دارایی نیز وجود داشته باشد.
اگر بازده واقعی سپردهها پایین باشد، تورم بالا بماند و نااطمینانی اقتصادی ادامه پیدا کند، انگیزه خانوار برای تبدیل پول نقد به داراییهایی مانند طلا و ارز همچنان وجود خواهد داشت.
در چنین شرایطی، محدود کردن اعتبار ممکن است حجم تقاضای اعتباری را کاهش دهد، اما مسئله بنیادیتر یعنی چرایی فرار پول از ریال همچنان پابرجا خواهد ماند.
به همین دلیل، اثر نهایی بخشنامه ۸ مهر را باید در دو سطح سنجید؛ در کوتاهمدت، کاهش یا توقف خریدهای اعتباری طلا و ارز؛ و در بلندمدت، اینکه آیا منابع آزادشده واقعاً به تولید و سرمایهگذاری مولد منتقل میشوند یا صرفاً مسیر دیگری برای ورود به بازار داراییها پیدا میکنند.
اگر حالت دوم اتفاق بیفتد، ممنوعیت خرید قسطی طلا بیشتر از آنکه تقاضای حفظ ارزش دارایی را از بین ببرد، فقط مسیر رسیدن پول به بازار طلا را عوض کرده است.
-
تعطیلی مدارس بوشهر شنبه و یکشنبه؛ کلاسها به دلیل شیوع آنفلوآنزا غیرحضوری شد
-
بمب شبانه استقلال تهران :بختیاریزاده با لبخند به تمرین برگشت! + عکس
-
وعده بزرگ وزیر اقتصاد؛ تورم ۸۰ درصدی تا چند ماه دیگر نصف میشود؟
-
اولین اعترافات پدر سوگند صیادی؛ جزئیات تازه از پرونده مرگ دانشآموز کرمانشاهی
-
کنایه مهران مدیری به عادل فردوسیپور در مرد سه هزار چهره
-
چرخش موضع معاون ترامپ درباره ایران
-
علیرضا بیرانوند مرد سال آسیا شد، اما چرا همه خوشحال نشدند؟
-
فال حافظ امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵
-
128 آبان 1405شعب کشیک بانک کشاورزی پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵؛ لیست کامل شعب فعال و لینک آدرسها
-
227 آبان 1405رونمایی از طرح تسهیلاتی دماوند بانک ملی با وام تا ۲.۵ میلیارد تومانی برای خانوادهها و کسبوکارها
-
329 آبان 1405فقط این افراد مشمول سهمیهبندی نان شدند
-
429 آبان 1405قیمت ماکارونی یکشبه ۱۱۰ درصد پرید! بسته ۷۰ هزار تومانی چند شد؟
-
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟ -
29 آبان 1405خبر فوری تعطیلی خراسان رضوی شنبه ۳۰ آبان؛ مدارس مشهد تعطیل میشوند؟ ادارات و بانکها چه وضعی دارند؟ -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
27 آبان 1405تصویر مدیر مدرسه «سوگند صیادی» در فضای مجازی منتشر شد -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
25 آبان 1405ماجرای قتل سوگند صیادی دختر نوجوان در کرمانشاه چه بود؟ -
29 آبان 1405شنبه ۳۰ آبان خوزستان تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت مدارس، ادارات و بانکها را بخوانید -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟