ایونا گزارش می دهد؛
راههای خروج از ایران کداماند؟
تحریم گسترده صنعت هوانوردی ایران حالا فقط مسئله ایرلاینها نیست؛ اثر آن به فرودگاههای مقصد و شرکتهایی رسیده که باید به هواپیما سوخت، خدمات زمینی یا امکان فروش بلیت ارائه دهند. در فاصله کمتر از سه هفته، بخشی از مسیرهای هوایی ایران به عراق، امارات، عمان، آذربایجان و گرجستان مختل یا متوقف شده و مسافران برای خروج از کشور بیش از گذشته به مسیرهای ترکیبی هوایی ـ زمینی وابسته شدهاند.
تحریمها از ایرلاین عبور کرد و به فرودگاه رسید
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، واشنگتن در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، در قالب طرحی که وزارت خزانهداری آمریکا آن را «Operation Economic Outcast» نامیده، ۲۷ ایرلاین ایرانی را تحریم کرد. خزانهداری آمریکا همزمان اعلام کرده است که ارائه خدمات مالی و تجاری به بخش هوانوردی ایران میتواند برای طرفهای خارجی تبعات تحریمی داشته باشد.
اهمیت این تصمیم در یک نکته است: هواپیمای ایرانی برای پرواز فقط به مجوز عبور از آسمان کشور مقصد نیاز ندارد؛ سوختگیری، خدمات فرودگاهی، هندلینگ، فروش بلیت و سایر خدمات زمینی نیز باید در مقصد انجام شود.
به همین دلیل، نخستین اثر گسترده تحریمهای جدید نه در آسمان ایران، بلکه در فرودگاههای اطراف کشور دیده شد.
امارات در ۲۴ سپتامبر اعلام کرد پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور را تا اطلاع ثانوی متوقف میکند.
رویترز این تصمیم را یکی از مهمترین آثار عملی سیاست جدید آمریکا علیه شرکتهای طرف معامله با ایرلاینهای ایرانی توصیف کرده است.
در عراق نیز دامنه محدودیتها به چهار فرودگاه بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه رسید. دو فرودگاه اربیل و سلیمانیه از ۲۵ سپتامبر پروازهای ایران را متوقف کردند و به این ترتیب، تمام چهار فرودگاهی که در عراق میزبان پروازهای ایران بودند، در این مقطع از دسترس ایرلاینهای ایرانی خارج شدند.
این اتفاق از منظر سفر مسافران ایرانی مهم است؛ چون عراق فقط یک مقصد گردشگری یا زیارتی نبود، بلکه یکی از مسیرهای نزدیک و نسبتاً در دسترس برای اتصال به شبکه حملونقل منطقه محسوب میشد.
اما هنوز همه درها بسته نشدهاند
تصویر فعلی برخلاف برخی روایتهای منتشرشده، یک «انسداد کامل هوایی» نیست.
تا ۲۵ سپتامبر، گزارشهایی از ادامه پرواز ایرلاینهای ایرانی به ترکیه، ارمنستان، روسیه و چین منتشر شده است. مدیر فرودگاه امام خمینی نیز ادامه برخی از این مسیرها را تأیید کرده است.
ترکیه البته وضعیت پیچیدهتری دارد. ماهانایر پروازهای خود به ترکیه را از ۲۱ سپتامبر متوقف کرد، اما این به معنای بسته شدن کامل مسیر ایران ـ ترکیه نیست و برخی ایرلاینهای ایرانی همچنان در این مسیر فعالیت داشتهاند.
ترکیه؛ مهمترین مسیر جایگزین، اما نه بدون گلوگاه
اگر قرار باشد بخشی از سفرهای بینالمللی ایران از مسیرهای ترکیبی انجام شود، ترکیه به دلیل موقعیت جغرافیایی و شبکه گسترده پروازی استانبول اهمیت ویژهای پیدا میکند.
مسافر ایرانی میتواند در صورت وجود پرواز، ابتدا خود را به استانبول برساند و از آنجا به شبکه بینالمللی متصل شود. گزینه دیگر، عبور زمینی از مرز و ادامه مسیر از داخل ترکیه است.
اما این مسیر یک نقطه ضعف جدی دارد: ظرفیت.
اگر تعداد زیادی از مسافران همزمان از هواپیما به اتوبوس و خودرو منتقل شوند، مسئله فقط پیدا کردن بلیت نیست؛ مرز، جاده، هتل، ترمینال و فرودگاه مقصد نیز باید توان پذیرش این جمعیت را داشته باشند.
تصاویر و گزارشهای روزهای اخیر از افزایش صف در گذرگاه گوربولاک در سمت ترکیه، که مقابل مرز بازرگان قرار دارد، نشان میدهد مسیرهای زمینی منطقه نیز در شرایط فعلی با فشار مضاعف مواجهاند؛ هرچند بخش قابل توجهی از این ازدحام مربوط به حملونقل بار است.
در چنین شرایطی، ترکیه میتواند یک مسیر خروج باشد، اما تبدیل شدن آن به «تنها مسیر خروج» خودش یک بحران ظرفیت ایجاد میکند.
ارمنستان؛ مسیر کوچکتر، اما مهمتر از گذشته
ارمنستان از نظر اندازه شبکه هوایی با ترکیه قابل مقایسه نیست، اما برای ایران یک مزیت مهم دارد: هم مرز زمینی با ایران دارد و هم فرودگاه ایروان به شبکه پروازهای خارجی متصل است.
پرواز تهران ـ ایروان همچنان در برنامههای پروازی دیده میشود و در سپتامبر ۲۰۲۶ پروازهای مستقیم این مسیر برقرار بودهاند؛ البته تعداد پروازها محدود است. دادههای برنامه پروازی، در مقطع فعلی از چند پرواز هفتگی در این مسیر خبر میدهند.
این یعنی ارمنستان میتواند برای بخشی از مسافران نقش «پل خروج» را ایفا کند، اما ظرفیت محدود آن اجازه نمیدهد بهسادگی جای خالی هابهایی مانند دبی یا استانبول را پر کند.
از سوی دیگر، در صورت افزایش تقاضای زمینی، خود مرز نوردوز و مسیر جادهای تا ایروان نیز به گلوگاه تبدیل خواهد شد.
باکو از نظر جغرافیایی یکی از طبیعیترین مسیرهای اتصال ایران به شبکه هوایی منطقه است؛ اما در وضعیت فعلی نمیتوان آن را یک مسیر عمومی و مطمئن برای خروج مسافران ایرانی دانست.
پروازهای ایرلاینهای ایرانی به آذربایجان از ۲۲ سپتامبر متوقف شدهاند.
بنابراین مزیت جغرافیایی باکو در شرایط فعلی الزاماً به معنای دسترسی عملی نیست. هر مسیر خروجی زمانی اهمیت واقعی دارد که سه حلقه آن ورود به کشور مقصد، امکان ادامه سفر و ظرفیت حملونقل همزمان برقرار باشد.
عراق؛ حذف یک هاب نزدیک
در میان مسیرهایی که اخیراً از دست رفتهاند، عراق اهمیت ویژهای دارد.
بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه همگی در مقطعی میزبان پروازهای ایران بودند، اما اکنون هر چهار فرودگاه پروازهای ایران را متوقف کردهاند.
این اتفاق برای مسافری که مقصد نهاییاش عراق نیست نیز اهمیت دارد؛ زیرا هر فرودگاه منطقهای که از چرخه پروازهای ایران خارج شود، یک گزینه برای توزیع تقاضا از بین میرود.
در نتیجه، فشار سفر بهصورت طبیعی روی مسیرهای باقیمانده منتقل میشود.
راه زمینی؛ جایگزین هست، ظرفیت نیست
در چنین شرایطی، اولین راهحل به ظاهر ساده، عبور زمینی است.
ترکیه از مرزهای بازرگان، رازی و سرو و ارمنستان از مسیر نوردوز در دسترس هستند. اما راه زمینی یک محدودیت اساسی دارد: نمیتواند با سرعت و ظرفیت شبکه هوایی جایگزین شود.
یک هواپیمای مسافربری میتواند صدها نفر را در یک پرواز جابهجا کند؛ اما انتقال همان تعداد مسافر از یک مرز زمینی، نیازمند خودرو، اتوبوس، راننده، ظرفیت جادهای، کنترل مرزی و امکانات اقامتی است.
به همین دلیل، در صورت افزایش ناگهانی تقاضا، گلوگاه اصلی از «فرودگاه» به «مرز» منتقل میشود.
قطار؛ گزینه مکمل، نه جایگزین هواپیما
راهآهن نیز میتواند بخشی از این فشار را جذب کند، اما ظرفیت آن با حجم سفرهای هوایی قابل مقایسه نیست.
مسیر ریلی ایران و ترکیه وجود دارد و قطار میتواند برای بخشی از مسافران نقش جایگزین داشته باشد، اما فرکانس پایین، زمان طولانیتر سفر و ظرفیت محدود باعث میشود راهآهن نتواند در صورت شکلگیری موج گسترده خروج، جایگزین شبکه پروازی شود.
به بیان سادهتر، قطار میتواند بخشی از مسافران را جابهجا کند؛ اما نمیتواند یکشبه جای شبکهای از پروازهای بینالمللی را بگیرد.
آنچه در هفتههای اخیر تغییر کرده، فقط تعداد پروازها نیست؛ معماری سفر خارجی از ایران در حال تغییر است.
پیش از این، مسافر در بسیاری از موارد میتوانست مستقیماً از تهران یا شهرهای بزرگ ایران به یک هاب منطقهای برود و از آنجا سفرش را ادامه دهد. حالا این سفر ممکن است به چند مرحله تقسیم شود: حرکت زمینی یا پرواز محدود به یک کشور همسایه، اقامت کوتاه، سپس پرواز با یک شرکت خارجی به مقصد نهایی.
هر مرحله نیز یک هزینه و یک ریسک جدید ایجاد میکند.
اگر مسیرهای فعلی باقی بمانند، بازار احتمالاً خود را با سفرهای ترکیبی وفق خواهد داد؛ اما اگر فشار تحریمی باعث شود ترکیه یا ارمنستان نیز دسترسی ایرلاینهای ایرانی را محدود کنند، مسئله از «گران شدن سفر» فراتر خواهد رفت و به مسئله ظرفیت خروج تبدیل میشود.
یک نقشه خروج که دیگر ثابت نیست
در حال حاضر هنوز مسیرهایی از ایران به برخی مقاصد خارجی برقرارند و نمیتوان از بسته شدن کامل راههای خروج سخن گفت. حتی پس از اجرای تحریمهای جدید، برخی پروازهای ایرانی به ترکیه، ارمنستان، روسیه و چین ادامه داشتهاند.
اما اتفاق مهم این است که بخشی از مسیرهای نزدیک و سنتی از امارات و عراق گرفته تا آذربایجان و گرجستان از مدار پروازهای ایران خارج شدهاند.
بنابراین نقشه خروج از ایران فعلاً بسته نشده، اما کوچکتر و شکنندهتر شده است.
خبرنگار : عاروان
-
مراسم باشکوه بزرگداشت آیتالله وحید خراسانی در قشم برگزار شد!
-
آرژانتین با ۷ گل کاستاریکا را در هم کوبید! / خلاصهای از بازی هیجانانگیز
-
زارعی: کشتن ترامپ هیچ شروطی ندارد؛ فرزندان پارس او را به درک میفرستند!
-
تاکتیک بینقص و ضدحملات مرگبار؛ برتری مقتدرانه رادنیکی نیس در نبرد با دیوبوکیکا
-
برگزاری سیوهفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران از دوم دی ماه با انتشار فراخوان ثبتنام ناشران
-
آمادهباش مراکز بهداشتی و درمانی سراسر کشور در شرایط اضطرار آلودگی هوا
-
اختلالهای اخیر در آمریکا؛ حمله سایبری یا مشکلات فنی؟!
-
دنیس درگاهی: ۷ گل در بلژیک، اما بدون گل برای ایران! چه بر سر این مهاجم آمده؟
-
125 آبان 1405رونمایی بابک زنجانی از رمزارز دوتو؛قیمت اولیه رمزارز بابک زنجانی چقدر است؟
-
226 آبان 1405فرشته محمودی با جذب بیش از ۲۵۹ هزار مخاطب در کمتر از ۲۴ ساعت رکورد اینستاگرام فارسی را شکست
-
325 آبان 1405افت قیمت طلا و سکه در بازار امروز ۲۵ آبان تداوم حضور طلا در کانال ۲۴ میلیون تومان
-
426 آبان 1405قیمت طلا ۱۸ عیار لحظه ای امروز سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۰۱:۰۰
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟ -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟ -
25 آبان 1405تعطیلی مدارس گلستان سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ آخرین وضعیت گرگان و ادارات