طلا بخریم یا نقره؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایونا، اما آیا نقره واقعاً می‌تواند جای طلا را بگیرد؟

طلا و نقره هر دو از افزایش ریسک‌های اقتصادی و سیاسی می‌توانند منتفع شوند، اما رفتارشان یکسان نیست. طلا بازار عمیق‌تر و نقدشونده‌تری دارد و بانک‌های مرکزی نیز یکی از بازیگران مهم تقاضای آن هستند. نقره علاوه بر تقاضای سرمایه‌ای، به صنعت وابسته است؛ از پنل‌های خورشیدی و تجهیزات الکترونیکی گرفته تا خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته.

همین تفاوت، داستان این دو فلز را از هم جدا می‌کند.

طلا؛ فلزی که فقط به بازار نگاه نمی‌کند

در سال‌های اخیر، خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی به یکی از عوامل مهم بازار تبدیل شده است. شورای جهانی طلا در گزارش‌های ۲۰۲۶ خود نیز همچنان بر نقش طلا به‌عنوان دارایی استراتژیک، ابزار تنوع‌بخشی و پوشش ریسک تورم تأکید کرده است. در مرداد ۱۴۰۵ نیز ورود سرمایه به صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه فیزیکی طلا در جهان به سطح بسیار بالایی رسید و موجودی این صندوق‌ها به رکورد جدیدی رسید.

این موضوع یک پیام مهم دارد: تقاضای طلا فقط از طرف مردم عادی نیست. بانک‌های مرکزی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سرمایه‌گذاران بزرگ نیز در بازار حضور دارند.

البته این به معنای آن نیست که طلا همیشه صعودی است.

اتفاقاً اتفاقات همین روزها نشان می‌دهد طلا هم می‌تواند به‌شدت تحت فشار قرار بگیرد. در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، پس از افزایش نرخ بهره فدرال رزرو آمریکا، طلا ابتدا تا حوالی ۴۲۹۵ دلار در هر اونس پایین آمد و سپس بخشی از افت خود را جبران کرد.

به گفته کوین وونگ، تحلیلگر ارشد OANDA، قیمت طلا در کوتاه‌مدت تحت تأثیر نرخ بهره و قیمت نفت قرار دارد و در صورت ادامه کاهش قیمت نفت، امکان حمایت از طلا در میان‌مدت وجود دارد.

بنابراین حتی برای طلا هم فرمول «بخر و خیالت راحت» وجود ندارد.

نقره؛ فلزی که فقط فلز گرانبها نیست

نقره داستان متفاوتی دارد.

این فلز هم مانند طلا دارایی سرمایه‌ای محسوب می‌شود، اما بخش قابل‌توجهی از تقاضای آن از صنعت می‌آید. همین ویژگی می‌تواند در زمان رشد صنایع مختلف به کمک نقره بیاید و در دوره‌هایی که اقتصاد صنعتی ضعیف می‌شود، برعکس، فشار بیشتری ایجاد کند.

مؤسسه Silver Institute پیش‌بینی کرده بازار نقره در سال ۲۰۲۶ برای ششمین سال متوالی با کسری عرضه مواجه باشد؛ یعنی مجموع عرضه همچنان از تقاضای بازار کمتر خواهد بود. این مؤسسه، تقاضای صنعتی، محدودیت عرضه فیزیکی و فضای پرریسک ژئوپلیتیکی را از عوامل مهم بازار نقره دانسته است.

کاربردهای صنعتی نقره نیز در حال گسترش است. این فلز به دلیل رسانایی بالا در تجهیزات الکترونیکی، پنل‌های خورشیدی، خودروهای برقی و برخی فناوری‌های جدید کاربرد دارد. بر اساس تحلیلی که به داده‌های Silver Institute استناد می‌کند، تقاضای صنعتی نقره در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۵۷ میلیون اونس رسیده است.

اما همین ویژگی یک نقطه ضعف هم ایجاد می‌کند.

اگر سرمایه‌گذار فقط به این دلیل که «نقره ارزان‌تر از طلاست» وارد بازار شود، ممکن است بخش مهمی از ریسک آن را نبیند. نقره می‌تواند در دوره‌های رونق با سرعت زیادی حرکت کند، اما در زمان برگشت بازار نیز افت‌های سنگینی داشته باشد.

نمونه‌اش را همین سال دیده‌ایم؛ بانک تسویه‌های بین‌المللی گزارش کرده که قیمت نقره پس از جهش شدید در سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶، در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۳۰ درصد در یک روز سقوط کرد.

چرا نقره گاهی از طلا جلو می‌زند؟

یکی از شاخص‌هایی که معامله‌گران برای مقایسه این دو فلز نگاه می‌کنند، نسبت طلا به نقره است؛ یعنی اینکه برای خرید یک اونس طلا چند اونس نقره لازم است.

این نسبت فقط یک عدد تزئینی نیست. وقتی نسبت بالا می‌رود، نقره نسبت به طلا ارزان‌تر شده و زمانی که پایین می‌آید، نقره در مقایسه با طلا گران‌تر شده است.

مؤسسه Silver Institute در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۶ منتشر کرده، نشان داده رابطه قیمتی طلا و نقره همچنان اهمیت دارد و همبستگی این دو فلز طی دو دهه اخیر افزایش یافته است؛ با این حال عوامل عرضه، تقاضا و شرایط اقتصادی می‌توانند باعث فاصله گرفتن عملکرد آنها شوند.

در نتیجه، اینکه نقره در یک مقطع سریع‌تر از طلا رشد کرده، به‌تنهایی به معنی آن نیست که باید جای طلا را بگیرد.

برای بازار ایران، داستان کمی متفاوت است

سرمایه‌گذار ایرانی فقط اونس جهانی را نمی‌خرد.

قیمت طلا و نقره در داخل کشور علاوه بر قیمت جهانی فلز، از نرخ ارز نیز تأثیر می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است قیمت جهانی طلا یا نقره تغییر زیادی نکند، اما افزایش نرخ دلار باعث رشد قیمت آنها در بازار داخلی شود.

در شهریور ۱۴۰۵ نیز قیمت طلا در بازار ایران در سطوح بالایی قرار داشته است. برای نمونه، در ۱۳ شهریور قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در یکی از رصدهای بازار حدود ۲۳۵ میلیون ریال ثبت شده بود و قیمت اونس جهانی حدود ۴۴۶۴ دلار گزارش شد.

نقره نیز در بازار داخلی رشد قابل‌توجهی داشته است. در ۱۱ شهریور، هر گرم نقره ۹۹۹ حدود ۴۵۵ هزار تومان گزارش شد و شمش یک‌کیلویی نقره ایرانی بیش از ۵۳۳ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده بود.

اما در خرید فیزیکی یک تفاوت مهم وجود دارد: قیمت خرید، تنها هزینه‌ای نیست که باید دید.

اجرت، اختلاف قیمت خرید و فروش، عیار، اصالت کالا و میزان نقدشوندگی هنگام فروش، همه روی سود واقعی اثر می‌گذارند.

به همین دلیل خرید زیورآلات طلا یا نقره برای سرمایه‌گذاری با خرید طلای خام، آب‌شده یا شمش یکسان نیست.

با پول کم، نقره جذاب‌تر است؟

اینجا نقره یک مزیت روشن دارد: ورود به بازار آن معمولاً با سرمایه کمتری نسبت به طلا امکان‌پذیر است.

اما «ارزان‌تر بودن» را نباید با «کم‌ریسک‌تر بودن» اشتباه گرفت.

ممکن است فردی با مبلغی که توان خرید چند گرم طلا ندارد، مقدار بیشتری نقره بخرد؛ اما هنگام فروش باید اختلاف قیمت خرید و فروش، اصالت و شکل کالای خریداری‌شده را هم در نظر بگیرد.

برای سرمایه‌گذاری روی نقره، شمش یا نقره با عیار بالا معمولاً از زیورآلات نقره قابل‌مقایسه‌تر است؛ زیرا در زیورآلات، اجرت ساخت و شرایط فروش می‌تواند بخش قابل‌توجهی از قیمت را تشکیل دهد.

در بازار ایران، نقره ۹۹۹ نیز به‌عنوان یکی از شکل‌های رایج سرمایه‌گذاری مورد توجه قرار گرفته است.

بالاخره طلا یا نقره؟

کسی که اولویت اصلی‌اش حفظ ارزش دارایی، نقدشوندگی و کاهش وابستگی به یک بخش صنعتی است، با ویژگی‌های طلا روبه‌روست؛ فلزی که بازار جهانی عمیق‌تری دارد و تقاضای بانک‌های مرکزی نیز از آن حمایت می‌کند.

در مقابل، کسی که نوسان بیشتری را می‌پذیرد و می‌خواهد علاوه بر تقاضای سرمایه‌ای، از روند مصرف صنعتی فلز نیز بهره ببرد، با داستان متفاوت نقره مواجه است. کسری چندساله بازار و رشد کاربردهای صنعتی، دو عاملی هستند که تحلیلگران بازار نقره روی آنها تمرکز دارند.

اما یک نکته مهم وجود دارد: هیچ‌کدام از این عوامل تضمین‌کننده سود نیستند.

بازار همین روزها این موضوع را نشان داده است. در حالی که طلا و نقره در مقاطع مختلف به رکوردهای جدید رسیده‌اند، افزایش نرخ بهره آمریکا در شهریور ۱۴۰۵ باعث نوسان و افت هر دو فلز شد. در معاملات ۱۷ سپتامبر، طلا حدود ۰.۸ درصد رشد کرد و نقره نیز حدود ۱.۲ درصد بالا رفت؛ اما هر دو همچنان تحت تأثیر سیاست پولی آمریکا و تحولات ژئوپلیتیکی قرار داشتند.

حال سوال اینجاست؛ سرمایه‌ای که می‌خواهیم وارد بازار کنیم، چقدر باید در برابر نوسان دوام بیاورد و چه زمانی به آن پول نیاز داریم؟

اگر افق سرمایه‌گذاری کوتاه باشد، نوسان روزانه می‌تواند نتیجه را کاملاً تغییر دهد. اگر افق بلندتر باشد، عواملی مانند تورم، نرخ ارز، نرخ بهره جهانی، تقاضای بانک‌های مرکزی برای طلا و مصرف صنعتی نقره اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در نهایت، مقایسه این دو فلز بدون توجه به شکل خرید نیز ناقص است.

خبرنگار : عاروان