گس لایتینگ یعنی چه؟
گس لایتینگ نوعی رفتار روانی و عاطفی است که در آن فرد تلاش می کند برداشت طرف مقابل از واقعیت را زیر سؤال ببرد. به زبان ساده، فردی اتفاقی را انکار می کند، حرف خودش را تغییر می دهد یا احساسات طرف مقابل را بی اهمیت جلوه می دهد؛ آن قدر که فرد مقابل کم کم به قضاوت و حافظه خودش شک می کند.
مثلاً تصور کنید شریک عاطفی تان حرف ناراحت کننده ای به شما زده است. وقتی درباره آن صحبت می کنید، جواب می دهد: «تو زیادی حساس هستی»، «من اصلاً چنین حرفی نزدم» یا «همه اش توی ذهنت ساخته ای.»
اگر چنین رفتاری یک اتفاق ساده و موردی باشد، لزوماً گس لایتینگ نیست. مسئله زمانی جدی تر می شود که این الگو بارها تکرار شود و فرد عمداً تلاش کند واقعیت یا احساسات شما را زیر سؤال ببرد.
چند نشانه که باید جدی بگیرید
گس لایتینگ ممکن است در رابطه عاطفی، دوستی، خانواده یا حتی محیط کار اتفاق بیفتد. بعضی نشانه های رایج آن عبارت اند از:
- مدام به شما گفته می شود «داری اشتباه می کنی» در حالی که درباره اتفاق مطمئن هستید.
- طرف مقابل حرفی را که قبلاً زده، مرتب انکار می کند.
- احساسات شما با جمله هایی مثل «خیلی حساسی» یا «داری بزرگش می کنی» بی اهمیت جلوه داده می شود.
- بعد از هر بحث، به جای اینکه درباره رفتار طرف مقابل فکر کنید، از خودتان می پرسید: «نکند واقعاً من اشتباه می کنم؟»
- برای اینکه مطمئن شوید چیزی را اشتباه به خاطر نیاورده اید، شروع به ثبت پیام ها و اتفاقات می کنید.
- اعتماد شما به قضاوت خودتان کمتر و کمتر می شود.
خطرناک ترین بخش گس لایتینگ چیست؟
شاید ترسناک ترین قسمت ماجرا این باشد که فرد بعد از مدتی دیگر فقط به حرف طرف مقابل شک نمی کند؛ بلکه ممکن است به خودش شک کند. ممکن است قبل از بیان نظرش چند بار فکر کند، از احساسات خودش خجالت بکشد یا برای تصمیم های ساده هم مرتب از دیگران تأیید بگیرد.
در یک رابطه سالم، ممکن است دو نفر درباره یک اتفاق برداشت متفاوتی داشته باشند. اما اختلاف نظر با این موضوع فرق دارد که یک نفر مرتب تلاش کند دیگری را قانع کند که احساسات، خاطرات یا برداشت هایش اساساً غلط است.
اگر کسی همیشه می گوید «مشکل از توست» چه؟
این جمله به تنهایی به معنای گس لایتینگ نیست. همه ما ممکن است گاهی در یک بحث اشتباه کنیم یا اتفاقی را متفاوت به خاطر بیاوریم.
اما اگر یک نفر تقریباً همیشه مسئولیت رفتار خودش را نمی پذیرد و در مقابل، شما را مقصر، حساس، فراموشکار یا حتی «خیال پرداز» معرفی می کند، بهتر است به این الگوی رفتاری توجه کنید.
چطور با گس لایتینگ برخورد کنیم؟
اولین قدم این است که احساسات و برداشت خودتان را جدی بگیرید. اگر اتفاقی شما را ناراحت کرده، لازم نیست فقط به این دلیل که طرف مقابل آن را بی اهمیت می داند، احساس خود را نادیده بگیرید.
در موقعیت های تکرارشونده، نگه داشتن پیام ها یا یادداشت کردن اتفاقات نیز می تواند به شما کمک کند تصویر روشن تری از آنچه رخ داده داشته باشید.
مهم تر از همه، به الگوی رفتار در طول زمان توجه کنید. یک اختلاف نظر یا یک اشتباه حافظه طبیعی است؛ اما تکرار انکار، تحقیر احساسات و ایجاد شک نسبت به خود، موضوع متفاوتی است.
در نهایت، اگر یک رابطه باعث شده بیشتر از اینکه به رفتار طرف مقابل فکر کنید، مدام خودتان را زیر سؤال ببرید، شاید بد نباشد یک قدم عقب تر بروید و از خودتان بپرسید: «واقعاً من اشتباه می کنم یا کسی دارد کاری می کند که به خودم شک کنم؟»
