پتهدوزی؛ هنری اصیل از عصر صفویه
پتهدوزی یکی از انواع زیبای رودوزی ایرانی است که تمام یا گاهی قسمت اعظم زمینه آن با نخهای کرکی الوان ابریشمی یا پشمی دوخته میشود. این هنر مخصوص استان کرمان بوده و قسمت اعظم تولیدات پته در کرمان، سیرجان و رفسنجان دوخته میشود.
به گزارش خبرنگار فرهنگی ایونا به نقل از ایسنا؛ پتهدوزی یکی از ظریفترین و اصیلترین هنرهای رودوزی ایرانی است که ریشه در فرهنگ و سنت استان کرمان دارد. این هنر که شکوفایی آن به دوران صفویه بازمیگردد، با استفاده از نخهای رنگارنگ بر زمینهای از پارچه عریض دوخته میشود و طرحهای آن، جلوهای کمنظیر از ظرافت و خلاقیت را به نمایش میگذارد. از جانماز و رومیزی گرفته تا بقچه و پردههای تزیینی، پتهدوزی همچنان در میان علاقهمندان به صنایعدستی جایگاه ویژهای دارد.
در فرهنگ معین، «پَت» را چنین تعریف کردهاند: «پشم نرمی که از بن موی بز بروید.»
پتهدوزی یکی از انواع زیبای رودوزی ایرانی است که تمام یا گاهی قسمت اعظم زمینه آن با نخهای کرکی الوان ابریشمی یا پشمی دوخته میشود. این هنر مخصوص استان کرمان بوده و قسمت اعظم تولیدات پته در کرمان، سیرجان و رفسنجان دوخته میشود.
تاریخنویسان شکوفایی هنر پته را از زمان صفویه دانستهاند. قدیمیترین پته موجود که دارای تاریخ است، مربوط به سال ۱۲۸۰ قمری است. این اثر ۳۵۵ سانتیمتر طول و ۲۱۰ سانتیمتر عرض دارد و حاصل کار ١۶ زن در طول دو سال بهطور مداوم است. این پته از ظریفترین و پُرکارترین نمونههای موجود محسوب میشود.
پارچه زیرساخت پته که عریض نامیده میشود، به رنگهای مختلفی از جمله سفید، قرمز، زرد، سبز تیره، سرمهای، مشکی، نارنجی، عنابی و قهوهای یافت میشود که معمولترین آنها، سفید و قرمز است.
مواد اولیه دوخت (ریس) یا نخ پته در رنگهای متنوع نابی، قرمز، مشکی، سرمهای، سبز روشن، سبز تیره، زرد، نارنجی، آبی تیره، فیروزهای، آبی آسمانی، سبز ماشی، لاکی و سفید (بنفش و صورتی به مقدار بسیار کم) یافت شده که عموماً بر حسب نوع نقش، ضخامت یا نازکی نخ، بهطور متوسط حدود ۳۷۵ تا ۴٠٠ گرم در هر متر مربع مورد نیاز است. یکی از مزیتهای مهم این هنر بینیازی آن به لوازم زیاد است که تنها وسیله مورد نیاز سوزن، انگشتدانه و قیچی است.

طراحی پته
طراحی پته یا انتقال طرح روی پته را “گرته زدن” میگویند. این عمل توسط گرتهزنان بدین صورت انجام میگیرد که طرح را روی کاغذ کالک ترسیم کرده، روی پارچه عریض قرار میدهند. سپس خطوط طرح را با سوزن سوراخ کرده و روی آن پودر کج یا خاک زغال (براساس رنگ پارچه) میریزند و بعد از آن با قلم یا مرکب، نقاط مشخص شده را پررنگ میکنند.
از طرحهای بنام «پته» میتوان به این موارد اشاره کرد: بته شاخ گوزنی، بته ترمه، بته قلمکار، هشته بته، بته لچک ترنج، بته جقه دوقلو، بته جقه مادر و فرزند، قهر و آشتی، بازوبندی، درختی، همچنین پیچک ترنج، شمسه، افشان، چهار بته حاشیهدار نیز از نقوش پتهاند.
از طراحان بنام پته میتوان به محسنخان نقاش (سده سیزدهم قمری)، حسن بن محسنخان نقاش (متوفیه۱۳۱۹ ه.ش)، شیخ رمضان میسر جانی (متوفی ۱۳۲۲ ه.ش) و احمدعلیخان و کربلاییاکبر اشاره کرد.
انواع پته از لحاظ کاربردی
زیرلیوانی، کوسن، جانماز، سجاده، رومیزی مربع و بیضی کوچک، متوسط، بزرگ، جلد قرآن و کتب متبرکه، مفرش، یشتی، بقچه، سوزنی، پردهای، روبالشی، روپوش قوری، قندان و سماور.
-
فال حافظ امروز جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵
-
زنده ماندن یا زندگی کردن؛ وقتی تمام توانمان صرف دوام آوردن میشود
-
چرا «آرد نخودچی گلها» استاندارد طلایی بازار است؟
-
ترامپ در دیدار با پوتین چه پیامی برای تهران داشت؟
-
استایل خاص علیرضا بیرانوند در مراسم بهترینهای آسیا خبرساز شد
-
خبرنگار الشرق الاوسط: بیرانوند مرد سال آسیا شد
-
کودکی در محکمه وجدان
-
پس از "یل" برنامه "صحنه" هم متوقف شد
-
22 آبان 1405دانلود قسمت ششم سریال یل + لینک مستقیم -
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟ -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس اصفهان فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
27 آبان 1405تصویر مدیر مدرسه «سوگند صیادی» در فضای مجازی منتشر شد -
22 آبان 1405تعطیلی مدارس کرج فردا شنبه 23 آبان ماه 1405 به دلیل آلودگی هوا -
25 آبان 1405ماجرای قتل سوگند صیادی دختر نوجوان در کرمانشاه چه بود؟ -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵