چشم‌ها راز ADHD را لو می‌دهند؟

به گزارش خبرنگار سلامت ایونا به نقل از ایسنا، گفته می‌شود چشم‌ها پنجره‌هایی به روح هستند. دانشمندان اکنون گمان می‌کنند که ممکن است نگاهی اجمالی به چیز دیگری نیز ارائه دهند و آن، ریتم توجه ما است.

این سرنخ لزوماً در جایی که نگاه می‌کنیم، نیست. ممکن است در تغییرات کوچک در مردمک چشم پنهان باشد، زیرا مغز سعی می‌کند چیزی را به خاطر بسپارد، حواس‌پرتی را نادیده بگیرد یا تصمیمی بگیرد.

یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که این ریتم ممکن است در کودکان مبتلا به اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی(ADHD) کمی متفاوت باشد.

اختلال ADHD یک اختلال عصبی-رشدی است که شامل مشکلات مداوم در توجه، بیش‌فعالی یا تکانشگری می‌شود. با این حال، توجه مانند کلید برق کار نمی‌کند. می‌تواند یک لحظه ثابت بماند و لحظه بعد سرگردان شود.

هیچ آزمایش واحدی برای ADHD وجود ندارد و تشخیص آن با ترکیبی از ارزیابی‌های پزشکی، بررسی سابقه شخصی و مشاهدات رفتار در محیط‌های مختلف شکل می‌گیرد.

محققان موسسه فناوری اطلاعات ایندراپراستا(Indraprastha) در دهلی هند، این پرسش را مطرح کردند که آیا مردمک‌ها می‌توانند قطعه دیگری به این تصویر اضافه کنند.

این تیم داده‌های ردیابی چشم موجود از ۵۰ کودک ۱۰ تا ۱۲ ساله در شیلی را دوباره تجزیه و تحلیل کرد. ۲۸ نفر از آنها مبتلا به ADHD نوع ترکیبی بودند، در حالی که ۲۲ نفر هیچ تشخیص عصبی-رشدی نداشتند.

کودکان یک بازی را انجام دادند که اساساً یک بازی حافظه بود. آنها نقاطی را که روی یک شبکه ظاهر می‌شدند، تماشا می‌کردند و سعی می‌کردند موقعیت آنها را به خاطر بسپارند. پس از اینکه یک تصویر حواس‌پرت‌کننده روی صفحه نمایش داده می‌شد، نقطه دیگری ظاهر می‌شد. کودکان باید تصمیم می‌گرفتند که آیا این نقطه موقعیتی را که قبلاً دیده بودند، اشغال کرده است یا خیر.

آنها این کار را ۱۶۰ بار تکرار کردند، در حالی که یک ردیاب چشم، قطر مردمک آنها را ۱۰۰۰ بار در هر ثانیه اندازه‌گیری می‌کرد.

مردمک چشم‌ها علاوه بر تنظیم نور، به تلاش، برانگیختگی، خستگی و تعامل نیز واکنش می‌دهند.

تحقیقات قبلی اغلب بر اندازه متوسط مردمک چشم متمرکز بوده است، اما این تیم پرسید که آیا مردمک هر کودک به طور مداوم به یک چالش پاسخ می‌دهد یا خیر.

سامیا یاداو(Saumya Yadav)، نویسنده ارشد و دانشمند کامپیوتر گفت: بررسی چگونگی تغییر پاسخ‌های مردمک چشم از آزمایشی به آزمایش دیگر ممکن است اطلاعاتی را ارائه دهد که وقتی فقط به اندازه متوسط مردمک چشم یا عملکرد رفتاری نگاه می‌کنیم، از دست می‌رود.

پس از در نظر گرفتن سن، بهره هوشی و دشواری تکلیف، مدل آماری محققان حدود ۲۳ درصد تغییرپذیری بیشتر از آزمایشی به آزمایش دیگر را در پاسخ‌های مردمک چشم کودکان مبتلا به ADHD که دارو مصرف نکرده‌اند، نسبت به گروه کنترل تخمین زد.

البته الگو بسته به نحوه اندازه‌گیری تغییرپذیری تغییر کرد. پاسخ‌های مردمک در آزمایش‌های جداگانه بیشتر متفاوت بود، اما در گروه ADHD بدون دارو، در هر آزمایش جداگانه نوسان کمتری داشت. این نشان می‌دهد که دو اندازه‌گیری، جنبه‌های مختلفی از پویایی مردمک را ثبت می‌کنند.

در میان کودکان مبتلا به ADHD بدون دارو، آنهایی که تغییرپذیری مردمک بیشتری داشتند، تمایل به پاسخ‌دهی با دقت کمتری نیز داشتند. به نظر می‌رسید مردمک‌های آنها تغییر در توجه یا تعامل را منعکس می‌کردند.

این بدان معنا نیست که یک مردمک بی‌قرار معادل یک ذهن بی‌قرار است. اندازه مردمک به دلایل زیادی تغییر می‌کند و آن را به یک سیگنال غیرمستقیم توجه تبدیل می‌کند. با این حال، بخش دیگری از آزمایش، الگو را جذاب‌تر کرد.

۱۷ کودک مبتلا به ADHD دو بار این کار را انجام دادند. یک بار پس از توقف مصرف متیل فنیدات به مدت ۲۴ ساعت و یک بار پس از مصرف داروی معمول خود.

هنگامی که دارو مصرف می‌کردند، مردمک‌های آنها در طول کار قوی‌تر پاسخ می‌دادند و بین دورها نوسان کمتری داشتند. شکل و زمان کلی پاسخ‌های آنها نیز بیشتر شبیه به گروه کنترل بود.

می‌توان گفت که دارو توجه آنها را عادی کرده است. محققان نسبت به این نتیجه‌گیری هشدار می‌دهند.

متیل‌فنیدات می‌تواند مستقیماً بر سیستم‌های فیزیولوژیکی که بر اندازه مردمک چشم تأثیر می‌گذارند، تأثیر بگذارد. این آزمایش نتوانست نشان دهد که آیا این تفاوت ناشی از بهبود توجه، عملکرد مستقیم دارو بر بدن یا هر دو بوده است.

یاداو گفت: ما این را به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه دارو توجه را عادی کرده است، تفسیر نمی‌کنیم. ما نمی‌توانستیم این اثرات دارویی را به طور کامل از اثرات شناختی جدا کنیم.

محققان دوز یا فرمولاسیون داروی هر کودک را نمی‌دانستند. این دو آزمایش همچنین به طور متوسط حدود ۶ ماه از هم فاصله داشتند، بنابراین بلوغ، تمرین یا سایر اثرات مرتبط با دوره ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشد.

دلیل دیگری برای احتیاط وجود داشت. اگرچه مدلی مبتنی بر هزاران آزمایش، تنوع بیشتری را نشان داد، اما مقایسه مستقیم بین شرکت‌کنندگان منفرد، پس از اصلاح برای چندین آزمایش، اهمیت آماری را به طور چشمگیری از دست داد.

تنوع بیشتر مردمک چشم با دقت کمتر در گروه ADHD بدون دارو مرتبط بود، اما این رابطه به طور قابل توجهی قوی‌تر از الگوی معادل در گروه کنترل نبود.

یاداو تأکید کرد: هنوز خیلی زود است که اندازه‌گیری مردمک چشم را به عنوان یک ابزار تشخیصی بالینی در نظر بگیریم.

این مطالعه کوچک بود، از داده‌های موجود استفاده کرد و شامل یک کار آزمایشگاهی کنترل‌شده بود. یک کلاس درس واقعی بسیار آشفته‌تر خواهد بود.

برای بررسی اینکه آیا این الگوهای مردمک چشم در افراد مختلف و محیط‌های روزمره قابل‌اعتماد و پایدار هستند یا خیر، به مطالعاتی در مقیاس بزرگ‌تر، مستقل و بلندمدت‌تر نیاز است.

در این صورت، ردیابی چشم، جایگزین پزشکان، مصاحبه‌ها یا ارزیابی‌های رفتاری نخواهد شد؛ بلکه ممکن است با نشان دادن چگونگی تغییر توجه فرد در گذر زمان یا واکنش وی به درمان، مکمل آنها باشد.

در حال حاضر، چشم‌ها نمی‌توانند اختلال بیش‌فعالی-نقص توجه(ADHD) را تشخیص دهند، اما ممکن است جنبه‌ای را آشکار سازند که معمولاً پنهان می‌ماند و آن، تغییر، تضعیف و بازگشتِ توجه از لحظه‌ای به لحظه دیگر است.

این مطالعه در نشریه Scientific Reports منتشر شده است.

خبرنگار : شاکر