یک یا چندبار مصرف؟!

به گزارش پایگاه خبری نگاه ایرانیان نیوز (ایونا ) به نقل از خبرگزاری فارس : نذری دادن و نذری گرفتن در قاموس و فرهنگ ما ایرانی‌ها زیباست اما آنچه پس از پایان به جا می‌ماند، کیسه‌های حجیمِ پر از ظروف یک‌بارمصرف رها شده در انتظار سرنوشت است که سیمای شهر و طبیعت را نازیبا می‌کند. استفاده از ظروف یک‌بارمصرف، به‌ویژه در مراسم‌های جشن، عزاداری و دورهمی‌ها، طی سال‌های اخیر به یک عادت رایج در میان خانواده‌های ایرانی تبدیل شده است، عادتی که در نگاه نخست ساده و بی‌ضرر خود را نشان می‌دهد، اما در عمق خود، بار سنگینی بر دوش محیط‌زیست و سلامت عمومی جامعه تحمیل می‌کند.

بر اساس آمارها، هر ایرانی به طور متوسط سالانه بیش از دو کیلوگرم پلاستیک یک‌بار مصرف، استفاده می‌کند. این میزان، زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم اغلب این مواد نه بازیافت می‌شوند، نه تجزیه؛ بلکه سال‌ها، حتی تا ۵۰۰ سال، در دل طبیعت باقی می‌مانند. مریم فرهادی، کارشناس محیط زیست، در گفتگو با فارس می‌گوید: مواد سازنده‌ اغلب ظروف یک‌بارمصرف از نوع پلی‌اتیلن و پلی‌استایرن هستند؛ موادی که در صورت سوزانده شدن، گازهای سمی آزاد می‌کنند و اگر در طبیعت رها شوند، مستقیماً وارد زنجیره‌ غذایی می‌شوند و آثار این مواد در افزایش نرخ بیماری‌های مزمن، به‌ویژه سرطان‌ها، در پژوهش‌های اخیر تأیید شده است. *فراتر از زباله، خطری برای سلامت انسان وی ادامه می‌دهد: برخلاف تصور عمومی، این مواد فقط به طبیعت آسیب نمی‌زنند. مطالعات نشان می‌دهند که استفاده از ظروف پلاستیکی برای مواد داغ (نظیر چای، غذاهای گرم یا نوشیدنی‌های داغ) موجب آزادشدن مونومرهای شیمیایی در مواد خوراکی می‌شود؛ ترکیباتی که ورود آن‌ها به بدن، سلامت دستگاه گوارشی و ایمنی را تهدید می‌کند. *جایگزین هست، فرهنگ‌سازی نیست فرهادی با بیان اینکه در سال‌های اخیر، تلاش‌هایی برای ترویج استفاده از ظروف گیاهی، فلزی یا سرامیکی انجام شده است، گفت: نبود حمایت کافی از تولیدکنندگان این محصولات، قیمت بالاتر، و مهم‌تر از آن، نبود فرهنگ‌سازی گسترده و مداوم باعث شده این حرکت‌ها هنوز فراگیر نشوند. در ادامه‌، سری زدم به یکی از فروشگاه‌های قدیمی عرضه‌کننده‌ ظروف یک‌بارمصرف در قائم‌شهر. فروشگاهی در دل شهر، با قفسه‌هایی پر از بشقاب، لیوان، قاشق و سفره‌های پلاستیکی در رنگ‌ها و طرح‌های مختلف.

صاحب فروشگاه، آقای افشین احمدی است که بیش از ۱۵ سال در این حوزه فعالیت می‌کند. *فارس: شما سال‌هاست در این صنف کار می‌کنید. استقبال مردم از ظروف یک‌بارمصرف در این مدت چه تغییری کرده است؟ نسبت به ۱۰ سال پیش، خیلی بیشتر شده است. مخصوصاً در مناسبت‌ها، مثل محرم، عید نوروز و تولد بچه‌ها. مردم راحتی را ترجیح می دهند و کسی حوصله‌ شستن ظرف ندارد، مخصوصاً وقتی مهمان زیاد است. فارس: باتوجه‌به مضرات زیست‌محیطی این محصولات، تا حالا کسی از مشتری‌ها درباره‌ جایگزین‌های گیاهی یا قابل‌استفاده‌ مجدد سؤال کرده است؟ خیلی کم. شاید یکی دو نفر در ماه. بعضی‌ها دنبال لیوان‌های گیاهی یا ظروف نشاسته‌ای می‌آیند، ولی وقتی قیمتش را می‌پرسند، پشیمان می‌شوند و علت اصلی انصراف از خرید ظروف گیاهی، قیمت بالاتر نسبت به ظروف پلاستیکی است. فارس: خود شما به‌عنوان فروشنده، احساس نمی‌کنید که این محصولات آسیب‌زننده‌اند؟ چرا، صددرصد. خود من برای استفاده‌ شخصی خیلی وقت‌ها از ظرف دائمی استفاده می‌کنم ولی اینجا مشتری دنبال چیزی است که ارزان و سریع باشد. اگر روزی مردم نخواهند، ما هم نمی‌فروشیم، فروشنده تقاضای بازار رو تأمین می‌کند، نه برعکس. فارس: فکر می‌کنید راه‌حل چیست؟ ممنوعیت، فرهنگ‌سازی یا تغییر در قیمت‌ها؟ همه‌ باهم. اگر دولت به تولیدکننده‌های ظروف گیاهی یارانه بدهد، قیمت‌ها پایین می‌آید و مردم هم تشویق می‌شوند. از طرفی مدرسه و رسانه هم باید مردم را آگاه کنند چراکه صرفاً با جریمه یا ممنوعیت، کاری پیش نمی‌رود.

صحبت‌های آقای احمدی نشان می‌دهد که چرخه‌ مصرف ظروف یک‌بارمصرف نه‌تنها وابسته به تولید و فروش، بلکه عمیقاً ریشه در الگوهای رفتاری و ترجیحات فرهنگی مصرف‌کنندگان دارد و حل این بحران، نیازمند سیاست‌گذاری‌های هوشمندانه، حمایت اقتصادی، و تغییر در نگرش عمومی است. به گزارش فارس، گرچه استفاده از ظروف یک‌بارمصرف، آسایشی کوتاه‌مدت برای خانواده‌ها به ارمغان می‌آورد، اما در بلندمدت، هزینه‌های زیست‌محیطی، اقتصادی و بهداشتی سنگینی به جامعه تحمیل می‌کند و زمان آن رسیده است که هر خانواده، هر شهروند و هر نهاد دولتی یا خصوصی، سهم خود را در کاهش این فاجعه‌ ماندگار بپذیرد تا آینده‌ای پاک و عاری از آلودگی زیستی و محیطی برای فرزندانمان به ودیعه بگذاریم.

خبرنگار : مولوی