آناتومی تاب آوری

1405-04-11 11:54:57

بازدید: 233

کد خبر: 000500237

0 زمان مطالعه: 1 دقیقه

وقتی زمین زیر پای ما می‌لرزد، یا وقتی اخبار ناگوار،آرامش خانه ها را می‌درد، اولین چیزی که از دست می‌دهیم احساس امنیت است.

در میانه آشوب، میان ترس و درماندگی، سوال بنیادین مطرح می‌شود:

چرا برخی در برابر طوفان های زندگی فرو می‌ریزند، اما برخی دیگر، درست در قلب بحران، همچنان سرپا می‌مانند؟

آنچه ما آن را تاب آوری می‌نامیم یک جادو نیست، بلکه یک ساختار پیچیده است. در ادامه به لایه های پنهان این پدیده نفوذ می‌کنیم و با نگاهی کالبدشکافانه،از آناتومی تاب‌آوری پرده برمی‌داریم.

از نقش شگفت انگیز پیوند میان انسان ها تا مکانیسم های عصبی که در لحظات سخت، ما را از فروپاشی نجات می‌دهند.

در زمان بحران (حضور اجتماعی و کمک به دیگران) در روانشناسی با مفاهیمی چون "حمایت اجتماعی" (Social Support) و رفتار های هم‌سویی شناخته می‌شود و نقش حیاتی در پیشگیری از اختلال پس از سانحه (PTSD) دارند.

در ادامه این موضوع را از چند زاویه علمی و با استناد به اصول روانشناسی برایتان بازگو می‌کنم.

1) کاهش تروما از طریق "تنظیم هیجانی مشترک"

در هنگام بحران، سیستم عصبی انسان وارد وضعیت" جنگ یا گریز" می‌شود. حضور دیگران و ایجاد شبکه‌ی حمایتی، از طریق فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک به بدن کمک می‌کند تا از حالت تنش شدید خارج شود.

از نظر علمی و طبق نظریه پیوستگی اجتماعی، حضور افراد قابل اعتماد در زمان خطر ،سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش و سطح اکسی‌توسین (هورمون پیوند و آرامش) را افزایش می‌دهد. اکسی‌توسین مستقیما با کاهش واکنش های ترس آمیگدال مغز در ارتباط است و وستی مردم می‌بینند که تنها نیستند، احساس امنیت روانی پیدا می‌کنند. و این بزرگترین سد در برابر تبديل استرس حاد به ترومای مزمن است.

2) نقش کنشگری در مقابله با درماندگی چه می‌تواند باشد؟

یکی از اصلی ترین عوامل ایجاد تروما، احساس درماندگی آموخته شده است (Learned Helplessness).

یعنی این حس که من هیچ کاری نمی‌توانم انجام دهم و قربانی شرایط هستم.

اما از نظر علمی وقتی فرد از ظرفیت خود برای کمک به دیگران استفاده می‌کند، حتی در کار های کوچک، از نقش قربانی به نقش کنش‌گر (Agent) تغییر وضعیت می‌دهد و حس خود کار‌آمدی در فرد تقویت می‌شود. طبق نظریه آلبرت بندورا، خود کارآمدی از فروپاشی روانی جلوگیری کرده و باعث می‌شود فرد احساس کند همچنان بر محیط خود و زندگی خود مسلط است، حتی در شرایط آشوبناک.

3) کاهش خشم از طریق معنا بخشی و "هم‌دردی"

خشم در زمان بحران معمولا ناشی از بی عدالتی، احساس ناتوانی یا تهدید شدن ارزش های بنیادین است ُ

چگونه خشم کاهش می‌یابد؟ (تسهیل بازسازی شناختی)

وقتی مردم با هم در ارتباط هستند و تجربیاتشان را به اشتراک می‌گذارند، دچار بازسازی شناختی می‌شوند. یعنی به جای تمرکز بر "چرا این اتفاق برای من افتاد؟" (که منجر به خشم شدید می‌شود) بر "چگونه کی‌توانیم با همدیگر از پس این شرایط برآییم؟" تمرکز می‌کنند.

خشم اغلب زمانی انفجاری می‌شود که فرد احساس کند در برابر بی عدالتی تنهاست.

حمایت اجتماعی باعث می‌شود خشم فردی به یک خشم جمعی هدایت شده تبدیل شود که به جای تخریب به سمت حل مسئله و همدلی سوق می‌یابد.

خلاصه اینکه در زمان بحران اگر از انرژی خشم در جهت کمک و همدلی استفاده گردد، خشم به میزان زیادی کاهش می‌یابد. حمایت اجتماعی و کمک به دیگران، ظرفیت تحمل استرس را بالا برده و با تغییر تمرکز از "خود آسیب دیده" به "دیگری نیازمند"، مسیر های مربوط به ترس و خشم را به سمت مسیر های مربوط به حل مسئله بازسازی می‌کند.

نویسنده: بدری

برچسب ها