تجلی حکمت رضوی در جهاد تبیین

حیات پربرکت و جان‌سوز هشتمین خورشید آسمان امامت و ولایت، حضرت علی بن موسی الرضا (ع)، خصلتی شکوهمند، ممتاز و بی‌بدیل در بستر تاریخ اندیشه، معرفت و حکمرانی اسلامی دارد. شهادت مظلومانه و غریبانه آن امام همام در روزهای پایانی ماه غم‌بار صفر، فراخوان همیشگی و جاویدان جامعه اسلامی به بازخوانی عمیق مکتبی است که بر پایه برهان، آزاداندیشی، روشنگری و ایستادگی بلافصل بر اصول حق بنا شده است. امام هشتم (ع) در دورانی تاریک می‌زیست که خلافت جائرانه عباسی با تمرکز بر جنگ‌های روانی، شبهه‌افکنی‌های سازمان‌یافته و وارد کردن جریان‌های فکری بیگانه، درصدد تهی کردن دین از حقیقت اصیل آن و انحراف افکار عمومی بود. در چنین شرایط پیچیده و غبارآلودی، سیره مطهر رضوی به شکوهمندترین عرصه تجلی جهاد تبیین، خردورزی فاخر و دانایی‌محوری بدل شد.

عمق غربت امام رضا (ع) در دوری از دیار، هجرت اجباری از مدینه تا طوس، مظلومیت اندیشه و سوز تنهایی در برابر خدعه‌های ولایت‌عهدی تحمیلی تجلی می‌یافت. حضرت در میان غربت طوس و تحت مراقبت‌های شدید امنیتی دستگاه خلافت، با تکیه بر حکمت الهی، برآمدند تا غربت حقیقت را بشکنند. امام رضا (ع) با اشراف کامل و الهی بر اقتضائات زمانه خویش، مبارزه با جریان تزویر، تحریف و انحراف را در عرصه مناظرات ماندگار علمی، گفت‌وگوهای عقلانی و روشنگری‌های صریح و بی‌پروا پایه گذاشتند. مناظرات تاریخی و جاودانه آن حضرت با بزرگان ادیان، مذاهب و مکاتب گوناگون فکری، الگویی بی‌نظیر و درخشان از مواجهه برهان‌محور و توام با احترام، منطق، کرامت و سعه‌صدر را پیش روی جریده تاریخ قرار داد. حضرت در این مواجهه‌های بیدارگرانه نشان دادند که حقیقت والای اسلام با تمسک به خردورزی، استدلال محکم، روشنگری بی‌دریغ و پرتو افشانی برهان، قلوب انسان‌های حقیقت‌جو را فتح می‌کند. این رفتار هوشمندانه و ولایی، نقاب از چهره شوم و تزویرآلود دستگاه خلافت که قصد داشت با تحمیل ولایت‌عهدی تشریفاتی، مشروعیت مقدس امام را مخدوش سازد، برداشت و امواج تحمیق رسانه‌ای آنان را به شکستی کامل و مفتضحانه کشاند.

بررسی دقیق و عمیق سیره رضوی با روشنی تمام ثابت می‌کند که جهاد تبیین در اندیشه متعالی ایشان، منطبق بر دو رکن بنیادین و تجزیه‌ناپذیر عقلانیت و اخلاق است. روشنگری با عقلانیت از شعارزدگی و سطحی‌نگری فاصله می‌گیرد و جهاد با اخلاق، هدف والا، مقدس و پاک خود را در کشمکش‌های دنیوی حفظ می‌کند. امام رضا (ع) با آمیختن هنرمندانه و متعالی این دو عنصر، نشان دادند که دفاع از حریم ولایت و حقیقت دین، نیازمند هوشمندی، شناخت دقیق کید دشمنان و بهره‌گیری از ادبیات فاخر، دل‌نشین و منطق فناناپذیر است. همان سنتی که پیشتر در منشور نبوی و تدبیر حکیمانه حسنی جریان داشت، در عصر رضوی با زبان علم، حکمت و برهان به اوج بالندگی و درخشش خود رسید تا امتداد خط راستین هدایت در شریان‌های زمان و نسل‌های آینده تضمین شود.

نگاهی به مسیر نورانی هجرت امام رضا (ع) از مدینه تا مرو و اقامت در خاک طوس، حقیقت شگفت دیگری را آشکار می‌سازد. دستگاه خلافت عباسی با تبعید آن حضرت به دنبال مهار نفوذ معنوی ولایت بود، اما خورشید هشتم این جغرافیا را به قلب تپنده معرفت و مرکز ثقل روشنگری تبدیل کرد. سوز غربت در مسیر طوس و شهادت مظلومانه در دیار غربت، خاک ایران را به مأمن اندیشه، پناهگاه عاشقان اهل‌بیت و دژ محکم ولایت‌مداری بدل کرد. این هجرت تاریخی و شهادت غربت‌آلود، پیوندی ناگسستنی میان معارف اصیل اسلامی و هویت دینی این مرز و بوم ایجاد کرد و مشهد الرضا را به میعادگاه ابدی خردورزی، کرامت و ایمان بدل ساخت.

این الگوی شکوهمند و الهی، حقیقت بزرگی را پیش روی جامعه امروز می‌گشاید و آن، ضرورت حیاتی آگاهی‌بخشی، ارتقای سواد تحلیل، تعمیق معرفت و ایستادگی در برابر امواج سهمگین تحریف است. در جهان معاصر که حربه‌های دشمن از میدان‌های سخت و خونین نظامی به عرصه نبردهای پیچیده شناختی، جنگ‌های نرم ترکیبی و هجوم بر اذهان تغییر یافته است، تمسک به جهاد تبیین رضوی یک الزام راهبردی و امری حیاتی به شمار می‌رود. دشمنان اسلام و امت اسلامی همواره می‌کوشند با وارونه‌نمایی حقایق، ناامیدسازی، پاشیدن بذر تردید و ایجاد شکاف میان مردم، اراده استوار ملت را تضعیف کنند، اما مجهز شدن به سلاح اندیشه، تبیین دقیق، عاطفه پاک و حکمت‌مدار، دژ محکمی در برابر این فتنه‌انگیزی‌های تاریک می‌سازد.

در عصر حاضر، ملت بزرگ، غیور و سرافراز ایران با الهام از همین اندیشه تابناک و با تمسک جانانه به خورشید ولایت در مشهد مقدس، مسیری سرشار از عزت، استقلال، باورمندی و بالندگی را طی کرده است. ایران اسلامی با افتخار و شوق، میزبانی از پیکر مطهر و غریب خورشید هشتم را بر سینه دارد. حسرتی که در دل تاریخ پنهان بود، امروز به پناهگاه و آستان شوق میلیون‌ها دل عاشق در جغرافیای ایران بدل شده است. ملت فهیم ایران با هوشمندی، شور حسینی و درک والای تاریخی خود، بارها ثابت کرده است که در برابر جنگ‌های روانی، فتنه‌های پیچیده و تحریم‌های ظالمانه استکبار، با بصیرت، عشق و پایداری بر اصول گام برمی‌دارد. پیوند عمیق، قلبی و ناگسستنی میان ملت فهیم ایران و نظام مقدس جمهوری اسلامی، برآمده از همین معارف اصیل رضوی و باور عمیق به آرمان‌های والای اسلام است که توانست کشور را از میان سخت‌ترین بحران‌ها با سربلندی، افتخار و اقتدار عبور دهد.

نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان پرچمدار معارف اهل‌بیت (ع) و پیام‌آور عزت اسلامی در جهان معاصر، اقتدار و مشروعیت خود را در اتکا به اراده مردم، خردورزی در حکمرانی و تعمیق ارزش‌های اسلامی یافته است. دستاوردهای عظیم و خیره‌کننده کشور در عرصه‌های مختلف علمی، فناوری، دفاعی و منطقه‌ای، حاکی از تحقق همان روحیه خودباوری، توکل و تبیین واقعیت‌های بالندگی در پرتوی جهاد رضوی است. ایران اسلامی امروز به برکت حضور مرقد مطهر و نورانی حضرت رضا (ع)، قطب معنوی، ملجأ دل‌های بی‌قرار و پناهگاه عاشقان اهل‌بیت از سراسر جهان، و همچنین الگویی برجسته از اقتدار متکی بر عقلانیت، عشق و مردم‌سالاری دینی در برابر زیاده‌خواهی‌های قدرتهای مستکبر جهان است.

امروز و در سالروز شهادت مظلومانه و غریبانه هشتمین امام همام، بازخوانی جهاد تبیین و حکمت رضوی وظیفه‌ای ملی، ایمانی و دینی برای همه آحاد جامعه است. برای صیانت از دستاوردهای گران‌قدر انقلاب اسلامی، پاسداری از هویت ملی و مواجهه پیروزمندانه با جنگ روانی و رسانه‌ای دشمن، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تعمیق اندیشه، حفظ وحدت کلمه، تقویت اخلاق اجتماعی و خردورزی در تمام سطوح هستیم. بی‌تردید، افق آینده ملت ایران در پرتو تعالیم نورانی اهل‌بیت (ع)، عشق به ولایت، پایداری بر ارزش‌ها و پیروی از حکمت رضوی، سرشار از موفقیت، سرافرازی روزافزون و فتح قله‌های افتخار و عزت خواهد بود.