دانش شرطی کردن موفقیت (بخش ششم)
دکتر مهدی کریمی تفرشی، نویسنده کتاب رمز و راز تغییر نوشت: موفقیت پایدار اتفاقی نیست؛ نتیجه تکرار رفتارهای درست و تقویت هوشمندانه آنهاست.
موفقیت، یعنی از شکستی به شکستی دیگر رفتن، بدون اینکه شور و اشتیاق خود را از دست بدهیم. موفقیت کلید خوشبختی نیست. خوشبختی کلید موفقیت است.
تکنیک شرطی کردن:
برای اینکه شرطی کردن مؤثر واقع شود، فاصله زمانی میان رفتار و پاداش دارای اهمیت اساسی است.
تقویت رفتار باید درست در زمانی انجام شود که رفتار دلخواه از فرد سر میزند. اگر این تقویت بعد از مدت طولانی انجام شود، در سلسله اعصاب، ارتباط عقلی ایجاد میشود، اما ارتباط عاطفی به وجود نمیآید.
به عنوان مثال، کسانی که اتومبیل خود را در جای ممنوعه پارک میکنند، توسط پلیس جریمه میشوند. اما چون قبض جریمه را معمولاً بعد از چند هفته میپردازند، رفتار نامناسب با رنج کافی همراه نمیگردد. یقین داشته باشید اگر این اشخاص، هر بار که در جای ممنوعه پارک میکردند، بلافاصله اتومبیلشان پنچر میشد، نه فقط آن رفتار را ترک میکردند، بلکه رفتار مناسبی را هم جایگزین آن میساختند!
تمرین
روش اول: فهرستی از پاداشهای لذتبخش تهیه کنید که در صورت انجام کارهای صحیح، به خودتان بدهید. آنگاه عمداً موقعیتی پیش آورید که با استفاده از آن پاداشها، رفتار معینی را تقویت کنید.
روش دوم: هنگامی که رفتاری شرطی میشود، باید تا مدتی آن را مرتباً تقویت کرد. هر بار رفتار دلخواهی را انجام دادید (مثلاً اینکه پیش از سیر شدن از پشت میز غذا بلند شوید، یا تعارف سیگار کسی را رد کنید)، بلافاصله به خود پاداش دهید.
روش سوم: رامکنندگان حیوانات میدانند که مثلاً اگر هر بار که دلفین پرشی را انجام میدهد، به او پاداش دهند، بهزودی تا پاداش را نگیرد، پرشی را انجام نمیدهد. بدتر اینکه وقتی سیر شد، دیگر نسبت به پاداش بیعلاقه میشود.
من و شما و نیز فرزندان، همکاران و کسان دیگری که با آنها سر و کار داریم، همگی دارای همین خصوصیت هستیم. اگر هر بار که کسی رفتار مناسبی انجام داد، به او پاداش دهید، کمکم دادن پاداش امری عادی و کسلکننده میشود. پس از آنکه یک الگوی رفتاری تثبیت شد، باید از پاداشهای متغیر استفاده کرد تا آن عادت، پایدارتر بماند. پس از یک ماه که عادتی را مرتباً تقویت کردیم، باید دادن پاداش مرتب را قطع کنیم و به خود یا دیگران به طور غیرمنتظره پاداش دهیم. همین لذت است که افراد را به سیگار معتاد میکند. همینطور اگر پس از ترک سیگار، به خود پاداش دهید که «فقط یک سیگار» بکشید، از نیروی پاداش متغیر استفاده کرده و بر شدت اعتیاد خود افزودهاید. سعی کنید به هیچ قیمتی این اشتباه را مرتکب نشوید.
روش چهارم: برای ایجاد تغییرات پایدار، مخلوطی از این دو شیوه را به کار برید:
۱. برای کارهای معین، در فواصل مشخصی به خود پاداش دهید. (این شیوه را برنامه تقویت ثابت مینامند.)
۲. مثلاً اگر دلفینها ده پرش صحیح را انجام دهند، در پرش دهم همیشه پاداش میگیرند.
۳. برای اینکه گرفتن پاداش در نظر دلفین عادی نشود، برای پرشهای خوب، به طور اتفاقی به او پاداش جداگانهای میدهند.
بدینترتیب، دلفین هر بار سعی میکند بلندتر بپرد تا از هیجان آن پاداش لذت ببرد. پس برای اینکه رفتار خود یا دیگران را تقویت کنید، پاداشهای ویژهای برای تلاشهای فوقالعاده در نظر بگیرید. به خاطر آورید آخرین باری که به خاطر فعالیت شغلی خود پاداش گرفتهاید یا در مدرسه تشویق شدهاید، چقدر لذت بردهاید.
روش پنجم: یکی از ارزشمندترین وسایل تربیتی که هم در مورد دلفین و هم در مورد انسان قابل استفاده است، شیوه موسوم به «جکپات» است. مربیان گاهی به طور اتفاقی برای پرشهای ضعیف نیز به دلفین پاداش میدهند. گرچه این کار، ظاهراً هیچ دلیل منطقی ندارد، ولی غالباً باعث میشود که دلفین بعد از آن پرشهای بهتری انجام دهد. این بار که خود یا کس دیگری را غمگین و ناراحت یافتید، از شیوه «جکپات» استفاده کنید و به او هدیهای بدهید. هرچند که شخص ممکن است کار چشمگیری نکرده باشد، لیکن پاداش غیرمنتظره باعث میشود که روحیه بهتری پیدا کند و تلاش تازهای را آغاز کند.
روش ششم: برای اینکه مطمئن شوید که پنج قدم قبلی را به طور صحیح برداشتهاید، به این نکته توجه کنید:
۱. هنگامی که به یاد الگوی رفتاری قبلی میافتید، باید آن را همراه با رنج بدانید.
۲. رفتار تازه باید برایتان همراه با لذت باشد.
۳. الگوی رفتاری تازه باید با نوع زندگی که میخواهید داشته باشید، هماهنگ باشد. آیا این الگو با هدفها، اعتقادات و فلسفه زندگیتان منطبق است؟
۴. منافعی که از رفتار قدیم میبردهاید، باید محفوظ بماند. مثلاً اگر کشیدن سیگار موجب آرامش یا کاهش فشار عصبی میشده است، آیا جایگزین مناسبی برای آن پیدا کردهاید که به همان اندازه مؤثر باشد؟ آیا از الگوی رفتاری تازه همانقدر لذت میبرید؟
۵. خود را مجسم کنید که در آینده، رفتار تازه را پیشه خود کردهاید. فرض کنید عاملی شما را به یاد رفتار قبلی میاندازد. در این صورت، آیا بدون تأمل، رفتار جدید را به رفتار قدیم ترجیح میدهید؟
-
تعطیلی مدارس بوشهر شنبه و یکشنبه؛ کلاسها به دلیل شیوع آنفلوآنزا غیرحضوری شد
-
بمب شبانه استقلال تهران :بختیاریزاده با لبخند به تمرین برگشت! + عکس
-
وعده بزرگ وزیر اقتصاد؛ تورم ۸۰ درصدی تا چند ماه دیگر نصف میشود؟
-
اولین اعترافات پدر سوگند صیادی؛ جزئیات تازه از پرونده مرگ دانشآموز کرمانشاهی
-
کنایه مهران مدیری به عادل فردوسیپور در مرد سه هزار چهره
-
چرخش موضع معاون ترامپ درباره ایران
-
علیرضا بیرانوند مرد سال آسیا شد، اما چرا همه خوشحال نشدند؟
-
فال حافظ امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵
-
23 آبان 1405دانلود نماهنگ/ زدیم دوباره می زنیم با نوای مهدی رسولی -
25 آبان 1405لیست خروج استقلال تهران در نیمفصل؛ سهراب بختیاریزاده همه را سورپرایز کرد؟ -
29 آبان 1405خبر فوری تعطیلی خراسان رضوی شنبه ۳۰ آبان؛ مدارس مشهد تعطیل میشوند؟ ادارات و بانکها چه وضعی دارند؟ -
25 آبان 1405خبر فوری تعطیلی مدارس تهران فردا سهشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵؛ مدارس و ادارات تهران تعطیل شدند؟ -
27 آبان 1405تصویر مدیر مدرسه «سوگند صیادی» در فضای مجازی منتشر شد -
25 آبان 1405ماجرای قتل سوگند صیادی دختر نوجوان در کرمانشاه چه بود؟ -
25 آبان 1405پیشنهاد شباب الاهلی برای جذب پدیده پرسپولیس -
29 آبان 1405شنبه ۳۰ آبان خوزستان تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت مدارس، ادارات و بانکها را بخوانید -
24 آبان 1405فردا مازندران تعطیل میشود؟ آخرین وضعیت تعطیلی مدارس، ادارات و بانکها یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ -
24 آبان 1405تعطیلی مدارس تهران فردا دوشنبه ۲۵ آبان/ آلودگی هوا دوباره تصمیمساز میشود؟